Dễ Và Khó

Hoằng Pháp

DỄ VÀ KHÓ
Ngày đăng tin: 27/09/2011
Gs. Đại đức Thiện Minh
NAMO TASSA BHAGAVATO ARAHATO SAMMASAMBUDDHASSA

DỄ VÀ KHÓ

Gs. Đại đức Thiện Minh

Ngày 18/9/2011, Đại đức Thiện Minh Ủy viên Hội đồng Trị sự GHPGVN, Ủy viên Ban Hoằng Pháp Trung Ưng đã thuyết bài pháp, có chủ đề: ‘’Dễ và Khó’’ trên diễn đàn Phật giáo Nguyên thuỷ online .

Kính thưa toàn thể quý vị !

Hôm nay chủ nhật, theo thông lệ trong diễn đàn Phật Giáo Nguyên thuỷ có thời pháp thoại của các vị giảng sư. Cũng đã lâu không có dịp vào diễn đàn do bận quá nhiều việc, điều hành room giao lại cho chư tăng và cô Minh Hà. Biết room sinh hoạt đều đặn, không đông nhưng luôn có sinh hoạt. Diễn đàn hơn 8 năm nay vẫn hoạt động đều như vậy, chúng tôi rất hoan hỷ vì đây là cơ hội cho tăng, ni, phật tử gặp nhau trong tinh thần đạo pháp. Trong room có hơn 10 thành viên ở nhiều quốc gia khác nhau: Việt Nam,Thái Lan, Canada, Hoa Kỳ, các nước Châu Âu.

Hôm nay chúng tôi nói về hai chữ : Dễ và khó.

Có thể nói toàn bộ cuộc sống của chúng ta nằm trong hai chữ dễ và khó. Mới tu thấy khó, tu rồi thấy dễ. Vào chương trình paltalk mới đầu thấy sao có nhiều thao tác quá, khó quá nhưng lâu dần quen thì thấy dễ. Người chưa từng sử dụng máy điện toán thấy khó, học sử dụng, quen rồi thấy dễ. Cuộc sống luôn ở trong hai trạng thái dễ và khó. Nếu nói theo từ nhà Phật thì dễ do tâm tham mà có, khó do tâm sân mà ra. Trong đời sống của người tu hành như chúng ta, dễ cũng tu, khó cũng tu. Dễ phải chú ý làm thận trọng, chu đáo. Dễ nhưng không chú ý, không có chánh niệm sẽ bị làm hư làm hỏng. Khó phải có chánh niệm, tỉnh giác nếu không dễ nổi nóng, sân hận. Chúng tôi giới thiệu với quý vị một số câu triết lý áp dụng trong đời sống.

1/ Dễ là khi bạn có một chỗ trong sổ địa chỉ của một người nhưng khó là khi bạn có một chỗ trong trái tim của người đó.

Câu này có ý nói thường thì chúng ta dễ có dịp được người khác ghi nhớ địa chỉ, xin số phone để tiện việc liên lạc. Chẳng hạn các bạn vào paltalk dễ làm quen nhau lắm. Chỉ cần chat một chút xíu là quý vị có địa chỉ của người quen, có số điện thoại. Và người khác cũng có địa chỉ, có số phone của quý vị. Nhưng khó ở đây là quý vị tìm được một chỗ trong trái tim của những người bạn. Cho nên làm quen thì rất dễ nhưng để cho người ta quý trọng, thương mến, nhắc nhớ đến mình, làm bạn với mình thì đó là điều rất khó. Tiền có thể mua được địa vị, danh vọng nhưng tiền không thể mua được tình bạn, tình yêu, sự nể trọng. Có thể mình bỏ tiền ra mua chức vụ nhưng không thể mua lòng trung thành, sự quý mến ở người khác. Bây giờ để quen một người, thân thiện với một người và để họ lưu sâu trong ký ức hình ảnh của mình thì quý vị phải có căn bản đạo đức. Từ căn bản đạo đức ấy hình thành nên cách sống của chúng ta. Và chính cách sống của chúng ta, chân thật hay giả dối, đơn giản hay phức tạp, vị tha hay ích kỷ, trí tuệ hay ngu ngốc…sẽ khiến người khác quyết định có làm bạn với quý vị hay không. Trong tất cả các mối quan hệ, dù là quan hệ trong công việc, trong tình cảm, sơ giao hay thâm giao, nếu giữ được niềm tin trong lòng với nhau thì mối quan hệ ấy mới bền vững. Niềm tin đó chỉ có khi người ta sống chân thật với nhau. Muốn sống chân thật thì phải giữ giới không được nói dối. Vì nói dối là biểu hiện tâm bất thiện. Người có tâm bất thiện rất khó tu. Chúng ta đã chọn lựa cách sống tu hành thì phải tự mình rèn luyện đạo đức căn bản của người tu là chân thật. Đức Phật ngài dạy chúng ta giữ giới không được nói dối là chỉ cho ta tập sống hạnh chân thật. Người chân thật là người có tâm thiện lành, là người can đảm, không sợ sự thật, không dùng thủ đoạn. Chúng ta sống chân thật thì không khó gì để có một chỗ trong trái tim bạn bè.

2/ Dễ khi đánh giá lỗi lầm người khác, khó khi nhận ra lỗi lầm của chính mình.

Đức Phật đã dạy: Lỗi người khác dễ thấy nhưng không bao giờ thấy lỗi mình. Từ đó tối ngày bắt lỗi người khác còn lỗi mình lớn như núi Tu Di thì chẳng thấy. Phật dạy: Chớ nên nhìn lỗi người khác mà hãy nhìn lỗi của mình. Đối với những bậc thiền sư, đừng nhìn người làm phiền não mình, làm mình khó chịu mà hãy nhìn cái tâm khó chịu của mình. Hầu như ai cũng vậy, ghét người A, người B nên khi nhìn người A, người B mình buồn khổ, bực tức. Thường thì ít có ai dám nhìn lại cái tâm cau có, bực bội, khó ưa của mình. Do vậy hãy tập nhìn lỗi mình, nhìn tâm của mình nhiều hơn . Vì phiền não do tâm mình phân biệt, cố chấp, sai khác mà sanh ra. Mỗi ngày qua, quý vị nhìn lỗi của mình, xem tâm mình khởi lên bao nhiêu điều thiện, điều ác. Mỗi ngày qua đi quý vị quán chiếu tâm của mình, nhìn những việc mình làm. Nếu một ngày qua đi thấy mình làm những điều lợi ích cho người này người kia, cho cộng đồng thì hoan hỷ. Còn nếu có làm những điều vô đạo đức, làm tổn hại người khác quý vị phải nguyện với lòng để sám hối và thay đổi tư duy, thay đổi hành động. Chúng tôi có đọc một bài phỏng vấn giáo sư Ngô Bảo Châu trên Tạp chí Đạo Phật Ngày Nay của Thượng toạ Thích Nhật Từ. Trong đó có một câu phỏng vấn như sau: ‘’Theo Giáo sư, để sống một cuộc sống có ý nghĩa người ta phải làm gì ?’’. Giáo sư Ngô Bảo Châu trả lời: ‘’Đừng làm những gì vô nghĩa’’.

Người dám nhận lỗi lầm của mình là người chân thật, can đảm, không đổ lỗi cho người khác, không bào chữa hay biện minh khi làm lỗi. Người không dám nhận lỗi sẽ không tu lâu dài được. Tu chính là sửa đổi. Nhưng không phải ai cũng thấy lỗi của mình. Còn người khác động tĩnh gì là mình biết ngay, bắt lỗi ngay. Cho nên quý vị hãy dòm ngó tâm mình, kiểm soát tâm mình từng giây phút mới sửa lỗi của mình được nhiều. Biết được vậy, làm được vậy thì chúng ta mới không uổng phí đã rời bỏ căn nhà thế tục, rời bỏ ngũ dục thế gian để vô chùa tu hành.

3/ Dễ khi nói không suy nghĩ, khó khi kiểm soát lời nói của mình.

Có những người nói mà không biết mình đang nói cái gì. Có người không kiểm soát được những gì mình nói ra. Có người nói dóc, nói phét, nói không thật, có người “nổ’’ bất tận về những gì mình không biết. Đó gọi là không chánh ngữ. Giới thứ 4 trong nhà Phật là không được nói dối, không được nói những lời vô ích, không được nói những lời dèm pha, độc ác, đâm thọc. Tâm viên ý mã. Lời nói giống như con ngựa, nói ra không rút lại được. Ông bà xưa dặn con cháu phải uốn lưỡi bảy lần trước khi nói. Đó cũng là dạy con cháu không được vọng ngữ. Hơn nữa, chúng ta hiểu người khác qua lời nói thì người khác cũng hiểu ta qua những gì ta nói, ta làm. Những lời nói sẽ bộc lộ đạo đức, tính cách của một con người. “Chim khôn hót tiếng rảnh rang/ Người khôn ăn nói dịu dàng dễ nghe’’. Cho nên trong giao tiếp hằng ngày, nhờ lời nói mà người khác hiểu được ta, giúp ta làm việc dễ dàng hơn. Nhưng cũng có lúc chỉ một lời nói mà người ta đánh nhau, giết nhau, trở thành kẻ thù của nhau. Ông bà nói: “Con gà tức nhau tiếng gáy’’. Con người ganh ghét nhau cũng từ lời ăn tiếng nói. Cho nên cái khó là không phải ai cũng kiểm soát được lời nói của mình. Muốn vậy, quý vị phải thực tu, phải tập thiền, tập tĩnh lặng, tập cô đơn. Bởi vì chỉ có trong môi trường như thế quý vị mới quán chiếu sâu sắc tâm của mình, nhìn thấy tất cả những gì xảy ra trong tâm mình. Khi hiểu đạo rồi quý vị sẽ không còn muốn phung phí lời nói của mình nữa. Khi ta nói những lời vô ích, những lời độc ác, xuyên tạc, làm bất lợi cho người là ta đã mang khẩu nghiệp rồi. Ngài không chấp một điều gì, tất cả những gì ngài làm đều trong thanh tịnh. Do vậy quý vị hãy tập sống một mình, trong cô đơn, trong tĩnh lặng để giữ chánh niệm trong từng lời nói.

Người tu là phải có tâm từ bi. Có tâm từ bi thì quý vị sẽ thấy thương người khác khi họ lầm lỗi và không nói lời độc ác, nguyền rủa, nói lời nặng nề, thô lỗ, mắng nhiếc họ. Như thế quý vị đã có thể kiểm soát lời nói của mình rồi vậy. Điều đó rất khó cho tất cả mọi người nhưng người tu hành có thể làm được. Hãy đừng bao giờ vô tình lỡ lời để không tiếc nuối, ân hận vì đã làm người khác đau khổ. Đó là cách kiểm soát lời nói trước khi cho nó phát ra. Muốn được vậy chúng ta nhớ luôn trau dồi ái ngữ như Phật đã dạy. Cuộc đời người tu hành phải tập nói cho được ngôn ngữ ái ngữ.

4/ Dễ là khi làm tổn thương một người bạn. Khó là khi hàn gắn vết thương đó. Dễ khi tha thứ người khác, khó khi làm người khác tha thứ cho mình.

Con người ta rất khó mới có được một tình bạn hay một tình yêu. Có khi phải mất 10 năm, 20 năm mới xây dựng được một tình bạn, một tình yêu. Rồi có lúc vì lý do gì đó ta làm tổn thương bạn ta thì ta đã đánh mất đi tình bạn 10 năm, 20 năm đó rồi. Quý vị biết rằng trồng cây để có bóng mát. Mất nhiều năm, lâu lắm, cây mới cao lớn và cho ta bóng mát. Nhưng quý vị cầm dao, cầm cưa chặt bỏ cây thì rất nhanh. Cũng vậy, làm tổn thương bạn rất dễ nhưng hàn gắn tình cảm thì khó vô cùng.Tại sao khó? Vì bản chất con người luôn tự thấy mình quan trọng, tự cao, tự đại, tự đắc, tự mãn chứ ít ai tự thấy lỗi mình trước nên khó mở lời xin lỗi, khó nhịn lời ăn tiếng nói với nhau. Thường thì người ta ăn miếng trả miếng, hơn thua nhau từng lời nói. Do đó người tu phải biết sống khác, phải biết nhìn lỗi của mình. Khi có lỗi phải biết xin lỗi cách chân thành. Một lời xin lỗi vụng về nhưng chân thật vẫn luôn được người khác trân quý. Trong cuộc sống không ai là không có lầm lỗi nhưng cái khó là biết xin lỗi, bày tỏ thiện chí để hàn gắn những tổn thương do mình gây ra cho người khác. Khi mình xin lỗi chẳng ai nỡ bắt lỗi nữa và mình sẽ được thông cảm. Có nhiều cách hàn gắn vết thương hay nói cách khác là xin lỗi việc mình đã gây ra. Chúng ta xin lỗi với người mà ta đã làm lỗi. Ví dụ với người mà ta đã nặng lời chửi mắng, với người mà ta đã ăn cắp đồ của họ, với người mà ta đã hung dữ đánh đập họ, với người mà ta đã thù oán họ. Chúng ta xin lỗi với những người đó. Nhưng có những người ta phạm lỗi với họ nhưng họ đã mất thì chúng ta phải lễ Phật sám hối. Chúng ta thành tâm biết lỗi, nhìn thẳng vào lỗi mình, nhìn thẳng vào tâm mình…hối hận khi gây ra những đau khổ, phiền não cho người khác. Nhờ vậy tâm của ta- người tu hành- mới trở nên đẹp hơn, sáng hơn, thanh cao hơn. Khó khi hàn gắn vết thương nhưng nếu ta làm được thì đó mới tuyệt diệu. Cái Tâm biết lỗi, hối hận là cái tâm hướng thiện đáng được trân quý. Người tu, đừng bao giờ chúng ta quên ước muốn hàn gắn vết thương cho một tâm hồn bạn .

Và ở một chừng mực nào đó, người có tu mới dễ tha thứ cho người khác. Người có tu thì tâm hồn họ mới có chất liệu thông cảm, yêu thương và tha thứ. Còn làm sao cho người khác tha thứ cho mình thì như sư đã nói, quý vị phải có thái độ thành tâm, chân thật, nhẹ nhàng, thực sự ăn năn khi làm lỗi. Con người luôn tự nghĩ mình là cái rốn của vũ trụ, là trung tâm, là quan trọng, là tất cả. Do quan niệm sai như vậy nên con người không biết thông cảm, không chấp nhận hạ mình xuống tha thứ cho kẻ đã làm tổn hại mình. Do bản năng chấp ngã, chúng ta có khuynh hướng vị kỷ. Tâm vị kỷ này chỉ biết sống cho mình, hướng về mình. Nên khi người khác làm mình tổn thương, mình “gào’’ lên đòi trừng trị kẻ đã làm mình đau khổ. Đó cũng là do chúng ta không biết tha thứ.

Nghệ thuật xin lỗi giúp chúng ta sống an vui ngay cả trong đời sống gia đình. Vợ chồng biết xin lỗi nhau thì sẽ giữ được hạnh phúc gia đình.

6/Dễ là khi đặt ra các nguyên tắc, khó là khi làm theo chúng.

Trong một gia đình, trong một tổ chức đều có nội quy, có nguyên tắc riêng của nó. Trong xã hội thì có luật pháp. Người ta có thể đặt ra nhiều, rất nhiều nguyên tắc nhưng cái khó là làm theo những nguyên tắc đó. Ví dụ chùa có 3 tháng hạ an cư. Chúng tôi đặt ra nội quy là sáng cúng, chiều cúng. Chính chúng tôi đặt ra nhưng tiếc là chúng tôi không theo được. Đôi lúc do công việc phải di chuyển nhiều, có lúc mệt quá nhưng cũng có lúc tự cho mình được nghỉ ngơi. Có lúc sức khoẻ kém nhưng cũng có lúc lơ là công phu. Hễ không công phu hôm nay thì ngày mai, ngày mốt mình cũng không công phu. Đồng hồ sinh học của con người lạ lắm. Hễ quý vị muốn thức 4 giờ để công phu sáng thì tự nhiên cái tâm quý vị lưu ý thức 4 giờ. Rồi khi ngủ tới 4 giờ tự khắc thức dậy khỏi cần để đồng hồ reo. Còn nếu quý vị đã dễ duôi, lười biếng, trong tâm đã không có ý muốn công phu thì đồng hồ có reo cách mấy quý vị cũng ngủ nướng đến cháy thôi. Cho nên bày đặt ra nguyên tắc này nọ thì dễ nhưng thực hiện nó thì khó. Cũng như chúng ta có thể thao thao bất tuyệt về giới luật của nhà Phật nhưng e rằng ta chưa giữ gìn giới luật cách nghiêm túc.

7/ Dễ là khi nằm mơ hằng đêm, khó là khi chiến đấu cho ước mơ thành tựu.

Trong Trung bộ Kinh Phật dạy, con người hãy nên không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai. Bởi quá khứ đã đoạn tận, tương lai thì chưa đến. Chỉ có hiện tại là quan trọng. Nhưng con người vì ái dục, si mê nên sống nhiều cho qúa khứ, nghĩ nhiều cho tương lai mà đánh mất hạnh phúc hiện tại. Người lớn tuổi thường hoài niệm, tiếc nuối nên kể lể nhiều về qúa khứ. Người trẻ tuổi thường mơ mộng nên suy nghĩ đến tương lai. Cả hai loại người này đều đánh mất oan uổng hiện tại trước mặt. Cho nên đức Phật chê hai loại người vô trí, si mê này. ‘’Mơ hằng đêm’’ là ám chỉ tương lai. Ví dụ mơ tu, mơ học, mơ đọc sách, mơ viết văn, mơ làm giàu, mơ nổi danh. Có nhiều người mơ trở thành nhà văn nổi tiếng nhưng không viết được quyển sách nào giá trị. Mơ nói tiếng Anh giỏi nhưng học tiếng Anh chỉ một hai buổi rồi thôi không học nữa. Cho nên mơ thì dễ, nhưng thực hiện giấc mơ đó thì khó. Vì vậy trong cuộc sống, ước mơ thì ai cũng có nhưng để biến ước mơ thành hiện thực thì phải có quyết tâm cao. Cách đây nhiều năm có một cô bé nhà nghèo hằng ngày phải đi bán khoai nuôi mẹ. Hằng đêm cô mơ mình làm bác sĩ, làm một người trí thức và thoát cảnh nghèo khó. Cô bé ấy đã không ngừng học tập. Cô học khi đang nấu khoai buổi tối. Cô học khi đang bán khoai buổi sáng ngoài chợ. Cô học ở mỗi lúc mỗi nơi, không dám phung phí thời gian quý báu của tuổi trẻ. Sau cô đậu một lúc 3 trường đại học. Cô chọn học y khoa như trong giấc mơ cô đã từng mơ hằng đêm. Giờ đây cô đã là một bác sĩ đang làm việc tại một bệnh viện lớn ở Tp.HCM. Sự nỗ lực không ngừng, sự kham nhẫn và niềm tin không bao giờ cạn trong cô đã giúp cô đạt được giấc mơ đẹp. Nhưng không phải ai cũng làm được như cô bé bán khoai nghèo khổ kia. Khó lắm!!! Tại sao khó? Vì muốn thực hiện những gì chúng ta mơ cần có cái tâm và có đủ duyên. Giống như người tu hành từ bỏ quá khứ sống nhàn hạ trong gia đình vào chùa tu tập ‘’khổ’’ nhiều hơn. Có chùa ở vùng sâu, vùng xa tự trồng trọt để nuôi chúng thì tu sĩ cũng tham gia trồng cây, đào ao, làm đường, xây chùa. Ngoài ra, quý vị tu sĩ còn có duyên làm những việc thiện nguyện như chăm sóc người già neo đơn, nấu bếp cơm chay từ thiện, nuôi trẻ mồ côi….Nói chung, chúng ta chịu cực khổ, chịu hy sinh, không chấp nhận cuộc sống chỉ có hưởng thụ thì mới làm nên được những giấc mơ lớn của đời ta. Quý vị tu hành thường mong cầu thành tựu đạo quả mà không siêng năng, tinh tấn, hết lòng giữ giới thanh tịnh, thực tập công phu thiền định thì có lẽ quý vị khó thực hiện giấc mơ đắc Tu đà Hườn hay A La Hán. Vì tu Phật là không nói suông mà phải làm. Đạo không chỉ để nói mà để hành. Do vậy dễ là khi ta mơ, khó là khi thực hiện ước mơ đó. Đối với chúng ta , những người tu tập chuyên cần thì bản lĩnh để thực hiện ước mơ không phải là quá khó.

8/ Dễ là khi thể hiện chiến thắng , khó là khi nhìn nhận thất bại.

Ông bà ta nói : Thất bại là mẹ thành công. Những người biết nhìn thẳng vào thất bại để tìm nguyên nhân mà tránh sai lầm thì có cơ hội thành công. Con người thường thấy mình hơn người khác, khi làm được việc thường thấy mình hay, mình giỏi hơn người. Cái thấy đó phát ra từ trong tự ngã. Bởi con người chúng ta thường có tham vọng cứ nghĩ mình giỏi, cái gì mình làm cũng thành công. Họ không biết rằng con người ai cũng có giới hạn của mình. Cái quan trọng là biết giới hạn của mình ở đâu. Mỗi người chỉ giỏi ở một vài lĩnh vực nào đó thôi chứ không thể làm tất cả mọi điều. Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn đàn piano hay tuyệt, Giáo sư Ngô Bảo Châu là nhà toán học xuất sắc, cầu thủ Công Vinh đá bóng nổi tiếng trong cả nước nhưng nếu nói mấy vị này xây nhà, bốc thuốc chữa bệnh hoặc đơn giản tự thiết kế trang phục chưa chắc họ làm được.

Chúng ta thường dễ khoe khoang về chiến thắng nhưng rất khó khăn nhìn nhận sự thua cuộc, thất bại của mình. Bởi vì nhìn nhận thất bại là biết mình kém, là công nhận người khác hay hơn mình. Ở đời ít ai chịu người khác hay hơn, giỏi hơn mình. Do vậy, người nào vượt qua được giới hạn tự ngã để nhìn thẳng vào những kém cõi, những thất bại, những sai lầm của mình, người đó phải có tâm rộng lượng, tâm không ganh ghét trước những thành công của người khác.

9/ Dễ là khi vấp phải hòn đá, khó là khi đứng dậy đi tiếp.

Trong cuộc sống ai cũng có lần vấp ngã. Nhưng có người vấp ngã biết đứng dậy đi tiếp ngay tại chỗ đã từng vấp ngã. Cũng có người vấp ngã rồi gục luôn, không thể đứng lên được nữa. Con người biết vượt qua hoàn cảnh, vượt qua thị phi, vượt qua đúng sai…thì sẽ không thất bại. Bởi ai mà không từng bị rơi vào những hoàn cảnh bất như ý, bị chỉ trích, bị nói xấu, bị dèm pha. Làm lớn chừng nào, danh vọng nhiều chừng nào thì bị lên án, chỉ trích, chụp mũ, nói xấu nhiều. Hãy coi như những điều đó là đương nhiên như những viên đá trên con đường mình đi. Con đường ghồ ghề lởm chởm đá nhọn thì mang giày mà đi. Con đường ít đá, bằng phẳng hơn thì mang dép mà đi. Con đường có cỏ hoa êm ái thì ta đi chân trần. Hoàn cảnh nào cũng hoan hỷ, tuỳ thuận mà đi qua. Đó mới là vô ngại.

10/ Dễ là khi hứa một điều, khó là khi hoàn thành lời hứa.

Hứa thì dễ nhưng làm điều đã hứa thì khó. Ai cũng từng hứa hẹn và cũng từng thất hứa. Hứa và hoàn thành lời hứa là hai việc khác nhau. Riêng người tu, khi đã hứa với ai chuyện gì phải làm cho xong. Nếu thất hứa nhiều lần sẽ mất niềm tin với những người chung quanh. Tu là sống không làm tổn hại ai, không làm phiền người chung quanh. Khi người tu đã hứa thì dù mau hay lâu cũng phải thực hiện những gì đã hứa. Giữ lời hứa rất quan trọng đối với người tu. Bởi đó là đạo đức. Có lúc nhiều dự tính của người này dựa trên lời hứa của người kia. Ví dụ: Cô Hai tính đi Miến Điện tu thiền vì Sư Trụ Trì hứa cho vé máy bay. Sư trụ trì hứa cho vé máy bay dựa trên sự phát tâm cúng dường của thí chủ. Như vậy trong cuộc sống có rất nhiều sự việc, con người đặt hy vọng vào lời hứa. Người nào hứa điều nhỏ thì người ta hy vọng nhỏ. Người nào hứa điều lớn thì người ta hy vọng lớn.Ví dụ Cha mẹ hứa chia gia tài cho mỗi đứa con một cái nhà. Mỗi cái nhà giá thị trường khoảng chừng 5-6 tỷ. Thế là cuộc đời của những đứa con đặt hết niềm tin vào lời hứa đó. Nếu cha mẹ suy nghĩ lại, không chia nhà nữa thì có khi đổ máu. Cho nên hứa mà không giữ lời là ta đã gieo bất thiện nghiệp. Lời hứa là thuộc về thì tương lai nhưng nó vô cùng quan trọng với người ở hiện tại. Ví dụ hứa mua dép cúng dường cho trẻ em nghèo ở Ninh thuận thì các sư cô chùa Bửu Quang đã mua đầy đủ mang đi tặng cho các em. Đó là giữ lời hứa dù lời hứa nhỏ đối với các em nhỏ cũng vậy. Bởi vì nói có dép mà khi tới nơi không có dép, các em sẽ thất vọng biết chừng nào. Sự thất vọng đó cũng đồng nghĩa là mất niềm tin. Cho nên người tu không được hứa đại, hứa cho có mà không làm.

11/ Dễ là khi chúng ta nói yêu thương, khó là khi làm cho người khác cảm thấy được yêu thương hằng ngày.

Nói yêu thương thì dễ nhưng sống với tâm yêu thương và làm cho mọi người an vui trong tình thương của mình rất khó. Mẹ Theresa suốt cuộc đời đã sống vì người bệnh, người nghèo. Mẹ không cần ai tôn vinh. Cuộc đời của mẹ Theresa là tấm gương sáng của lòng yêu thương và tha thứ. Những người nghèo đói, bệnh tật được nuôi dưỡng hằng ngày bằng chất liệu yêu thương từ những việc làm cụ thể của mẹ. Mẹ Theresa đã đem Thân mạng, Thọ mạng, Huệ mạng cúng dường cho biết bao chúng sanh tội nghiệp kia. Mẹ đã xả thân để xoa dịu những nỗi đau khổ cho cuộc đời. Nhiều người tu tập theo hạnh nguyện của Mẹ cũng giải thoát được đau khổ.

Vậy yêu thương không phải là ngôn ngữ nói trên cửa miệng. Yêu thương là một cách sống mà chúng ta phải tập để ban tặng cho những người chung quanh ta hằng ngày.

12/ Dễ là khi phê bình người khác, khó là khi cải thiện bản thân mình.

Có người dường như dòng máu của họ là “máu phê bình”, luôn thích khen chê, tâm không biết hoan hỷ. Trong cuộc sống có rất nhiều loại người này, khó là cải thiện bản thân. Những người luôn chê người khác rất khó thành công. Đức Phật dạy phải luôn biết hoan hỷ với những gì người khác đang có, thông cảm với những gì xung quanh, là có tâm từ, tâm bi, tâm hỷ, tâm xả. Đức Phật dạy tu tập là trở về với bản thân, cải thiện bản thân. Hạnh phúc hay đau khổ, thiên đàng hay địa ngục là do tâm sanh ra. Vì vậy tu là phải biết nhìn tâm của mình cách tinh tế. Xét tâm mình để dễ nhìn thấy tâm người, thông cảm với người. Xét tâm mình để mỗi ngày sửa đổi gọi là tu tâm dưỡng tánh, cải thiện bản thân. Điều này khó làm nên chúng ta phải cố gắng tu cho tốt.

13/Dễ là buồn bực vì mất mát , khó là khi quan tâm để đừng mất mát.

Tâm lý con người mất cái gì thương quý là tiếc là buồn. Mất vàng, mất người yêu, mất xe, mất cơ hội thăng tiến. Buồn bực là một cảm giác. Buồn nên sanh ra bực. Nhưng khó là khi mình quan tâm đủ để cho điều mất mát đừng xảy ra. Cuộc đời vốn vô thường. Các Pháp vốn vô ngã, không có gì tồn tại bền lâu. Mọi cái từ tay người qua tay mình rồi từ tay mình qua tay người khác vậy thôi. Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời. Biết là mọi vật rồi sẽ mất đi nhưng mình biết quan tâm đủ đến điều đó thì mình sẽ không phiền não, nghĩa là sự vật hiện tượng vẫn mất đi nhưng do mình quan tâm đủ nên có quán chiếu đến vô thường. Ví dụ cái ly thuỷ tinh quý nó cũng có tuổi thọ của nó, nó bể thì thôi, không tiếc, không buồn bực.

14/ Dễ là khi nghĩ về một việc, khó là khi ngừng suy nghĩ và bắt đầu hành động.

Suy nghĩ về công việc nhưng chỉ là suy nghĩ chớ không làm. Lời nói không đẹp bằng hành động. Người nào có tật nói nhiều thường làm ít. Nói phải đi đôi với làm thì mới thành công. Theo tâm lý học thì con người thành công là 5% do thông minh, 95% do nỗ lực , siêng năng hành động. Đọc kinh nhiều, đọc sách nhiều, đọc kệ ngôn, thơ ca, những tinh hoa của lời Phật dạy cũng không chưa phaỉ là đủ mà cần áp dụng những gì đã đọc, đã học vào trong cuộc sống. Pháp Phật không phải để nói mà là để hành. 423 kệ ngôn, mỗi câu là khuôn vàng thước ngọc. Ví dụ: Biết đủ là giàu sang/ Thành tín là họ hàng/ Niết bàn là hạnh phúc. Có những người không biết đủ do lòng tham vô tận. Khi nắp quan tài đã đậy rồi có lẽ tâm họ vẫn còn thấy thiếu. Thành tín làm cho ai cũng quý mến muốn làm thân thuộc với nhau ngược lại sự dối trá làm cho những ai sống chung với nhau luôn cảm thấy bất ổn. Niết Bàn là cõi không có ái. Hạnh phúc thật ra chỉ là một khái niệm. Thích thì hạnh phúc. Không thích thì khổ đau .

15/Dễ là khi nghĩ xấu về người khác, khó là khi cho họ niềm tin.

Con người có tri giác sai lầm. Đức Phật nói là nghi kỵ. Tri giác thường sai lầm. Ví dụ khi mất tiền nên chúng ta nhìn ai cũng thấy nghi, từng ánh mắt, cử chỉ của họ sao giống người bất lương quá. Nhìn sợi dây tưởng con rắn. Những ai có tri giác sai lầm phong phú là một tai hoạ cho chính mình. Ai dễ nghi vội tin, vội phỏng đoán tạo nên ảo giác nghi kỵ người khác. Khó cho người khác niềm tin. Muốn được vậy phải có tâm từ ái, bao dung. Muốn hướng thiện người khác phải gieo cho họ niềm tin vào tam bảo, hướng người ta theo đạo, giữ tam quy, ngũ giới.

16/Dễ khi nhận, khó khi cho.

Câu này ám chỉ tâm bỏn xẻn thường tình của con người. Ai cũng muốn nhận nhiều hơn cho đi. Trong thập nhị nhân duyên: vô minh, hành, …Thường con người ta khi có là muốn nắm thiệt chặt, không buông, đó gọi là thủ. Người tu thì phải tập cho đi nhiều. Đường tu bố thí đứng đầu. Bố thí, trì giới, tham thiền là 3 pháp tu giúp người tu sĩ giải thoát.

Mười sáu việc dễ và khó trong cuộc sống tuy đơn giản nhưng ai cũng từng chạm trán với nó . Nếu biết lắng đọng, nhìn nó một cách sâu lắng và áp dụng trong đời sống tu tập sẽ có những chuyển biến tốt. Nếu nhìn thấy khó mà không tu thì ta dễ nổi tâm sân . Nếu nhìn việc khó trong lăng kính có tu tập, có áp dụng tứ niệm xứ thì sự khó là chất liệu để ta sống có nghệ thuật, có lòng hơn đối với người chung quanh và không làm phiền não người khác. Từ đó ta sẽ tiến dần đến bờ giác ngộ giải thoát. Còn thấy dễ mà không tu thì đó là một nấc thang để ta trượt dài trên sự ngã mạn ngu xuẩn và si mê ./.

Tn. Quang Duyên ghi chép
Nguồn tin: TN Quang Duyen