Tụng Phẩm thứ sáu

[88] Vào lúc bấy giờ, có chàng thanh niên nọ đã đi đến gặp các vị Tỷ kheo và cầu xin sự xuất gia. Các vị Tỷ kheo đã giải thích cho chàng trai về các vật nương nhờ trước. Chàng trai đã nói như vầy:

- Bạch các ngài, nếu các ngài giải thích các vật nương nhờ khi đã được xuất gia thì tôi có thể thỏa thích, còn bây giờ tôi sẽ không xuất gia, đối với tôi các vật nương nhờ là ghê tởm và đáng ghét.

Các vị đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn.

- Này các Tỷ kheo, không nên giải thích các vật nương nhờ trước. Vị nào giải thích thì phạm tội tác ác (dukkata). Này các Tỷ kheo, ta cho phép giải thích các vật nương nhờ ngay sau khi đã được tu lên bậc trên.

[89] Vào lúc bấy giờ, các Tỷ kheo đã cho tu lên bậc trên với tập thể là nhóm hai vị, nhóm ba bị, nhóm bốn vị. Các vị đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn.

- Này các Tỷ kheo, không nên cho tu lên bậc trên trên với tập thể là nhóm ít hơn mười vị. Vị nào cho tu lên bậc trên thì phạm tội tác ác (dukkata). Này các Tỷ kheo, ta cho phép cho tu lên bậc trên với tập thể là nhóm mười vị hoặc nhóm trên mười vị.

[90] Vào lúc bấy giờ, các vị Tỷ kheo chỉ được một năm, hai năm đã cho đệ tử tu lên bậc trên. Đại đức Upasena con trai của Vaṅganta được một năm đã cho người đệ tử tu lên bậc trên. Khi đã sống qua mùa mưa là được hai năm, vị ấy đã đưa người đệ tử được một năm đi đến gặp đức Thế Tôn, sau khi đến đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Điều này đã trở thành thông lệ của chư Phật Thế Tôn là niềm nở với các vị Tỷ kheo đi đến. Khi ấy, đức Thế Tôn đã nói với đại đức Upasena con trai của Vaṅganta điều này:

- Này các Tỷ kheo, mọi việc có tốt đẹp không? Cuộc sống có thoải mái không? Các ngươi đi đến đường xa có ít mệt nhọc không?

- Bạch Thế Tôn, mọi việc được tốt đẹp. Bạch Thế Tôn cuộc sống được thoải mái. Và bạch ngài, chúng con đi đường xa ít có mệt nhọc.

Các đấng Như Lai dầu biết vẫn hỏi, dầu biết các vị vẫn không hỏi, biết đúng thời các vị mới hỏi, biết đúng thời các vị vẫn không hỏi, có liên quan đến lợi ích các đấng Như lai mới hỏi và không (hỏi việc) không có liên quan đến lợi ích, khi không có liên quan đến lợi ích các đấng Như Lai có cách để chận đứng vấn đề. Chư Phật Thế Tôn hỏi các vị Tỷ kheo với hai lý do: "Chúng ta sẽ thuyết giảng Giáo Pháp hoặc là chúng ta sẽ quy định điều học cho các đệ tử." Khi ấy, đức Thế Tôn đã nói với đại đức Upasena con trai của Vaṅganta điều này:

- Này Tỷ kheo, ngươi được bao nhiêu năm?

- Bạch Thế Tôn, con được hai năm.

- Còn vị Tỷ kheo này được bao nhiêu năm?

- Bạch Thế Tôn, được một năm.

- Vị Tỷ kheo này là gì của ngươi?

- Bạch Thế Tôn, là đệ tử của con

Đức Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này kẻ rồ dại, thật không đúng đắn, không hợp lẽ, không tốt đẹp, không xứng pháp sa-môn, là sai trái, không nên làm! Này kẻ rồ dại, vì sao (trong khi) ngươi còn cần được giáo huấn cần được chỉ dạy lại nghĩ đến giáo huấn và chỉ dạy những người khác? Này kẻ rồ dại, ngươi trở thành đa đoan quá nhanh chóng tức là việc kết nạp đồ chúng. Này kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, hay làm tăng thêm niềm tin của những người đã có đức tin. ...(như trên)...

Sau khi khiển trách, ngài đã thuyết Pháp thoại và bảo các Tỷ kheo rằng:

- Này các Tỷ kheo, vị dưới mười năm không nên ban phép tu lên bậc trên. Vị nào ban phép tu lên bậc trên thì phạm tội tác ác (dukkata). Này các Tỷ kheo, ta cho phép vị mười năm hoặc trên mười năm được ban phép tu lên bậc trên.

[91] Vào lúc bấy giờ, các vị Tỷ kheo ngu dốt thiếu kinh nghiệm (nghĩ rằng): "Ta được mười năm! Ta được mười năm!" rồi đã cho tu lên bậc trên. (Các trường hợp) những thầy tế độ ngu dốt và các đệ tử thông thái đã được nhìn thấy, những thầy tế độ thiếu kinh nghiệm và các đệ tử có kinh nghiệm đã được nhìn thấy, những thầy tế độ nghe ít và các đệ tử nghe nhiều đã được nhìn thấy, những thầy tế độ trí kém và các đệ tử trí tuệ đã được nhìn thấy. Có một người trước đây theo ngoại đạo trong khi được thầy tế độ nói về một vấn đề thuộc Giáo Pháp đã bắt bẻ lời dạy của thầy tế độ rồi chuyển sang khu vực của ngoại đạo ấy. Các vị Tỷ kheo ít ham muốn, ...(như trên)...; các vị ấy đã phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các vị Tỷ kheo ngu dốt thiếu kinh nghiệm (nghĩ rằng): "Ta được mười năm! Ta được mười năm!" rồi đã cho tu lên bậc trên khiến (các trường hợp) những thầy tế độ ngu dốt và các đệ tử thông thái đã được nhìn thấy, những thầy tế độ thiếu kinh nghiệm và các đệ tử có kinh nghiệm đã được nhìn thấy, những thầy tế độ nghe ít và các đệ tử nghe nhiều đã được nhìn thấy, những thầy tế độ trí kém và các đệ tử trí tuệ đã được nhìn thấy?

Sau đó, các vị Tỷ kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn.

- Này các Tỷ kheo, nghe nói các vị Tỷ kheo ngu dốt thiếu kinh nghiệm (nghĩ rằng): "Ta được mười năm! Ta được mười năm!" rồi đã cho tu lên bậc trên khiến (các trường hợp) những thầy tế độ ngu dốt và các đệ tử thông thái đã được nhìn thấy, những thầy tế độ thiếu kinh nghiệm và các đệ tử có kinh nghiệm đã được nhìn thấy, những thầy tế độ nghe ít và các đệ tử nghe nhiều đã được nhìn thấy, những thầy tế độ trí kém và các đệ tử trí tuệ đã được nhìn thấy, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này các Tỷ kheo, vì sao những kẻ rồ dại ấy là ngu dốt thiếu kinh nghiệm lại (nghĩ rằng): "Ta được mười năm! Ta được mười năm!" rồi cho tu lên bậc trên khiến (các trường hợp) những thầy tế độ ngu dốt và các đệ tử thông thái đã được nhìn thấy, những thầy tế độ thiếu kinh nghiệm và các đệ tử có kinh nghiệm đã được nhìn thấy, những thầy tế độ nghe ít và các đệ tử nghe nhiều đã được nhìn thấy, những thầy tế độ trí kém và các đệ tử trí tuệ đã được nhìn thấy? Này các Tỷ kheo, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, ...(như trên)...

Sau khi khiển trách, ngài đã thuyết Pháp thoại và bảo các Tỷ kheo rằng:

- Này các Tỷ kheo, vị ngu dốt thiếu kinh nghiệm không nên ban phép tu lên bậc trên. Vị nào ban phép tu lên bậc trên thì phạm tội tác ác (dukkata). Này các Tỷ kheo, ta cho phép vị Tỷ kheo kinh nghiệm có năng lực với mười năm hoặc trên mười năm được ban phép tu lên bậc trên.

[92] Vào lúc bấy giờ, các Tỷ kheo trong khi các vị thầy tế độ bỏ đi, hoàn tục, từ trần, qua bên nhóm khác trở thành không có thầy dạy học, và trong khi không được giáo huấn, không được chỉ dạy (nên đã) mặc y luộm thuộm, trùm y luộm thuộm, hoàn toàn không đúng quy cách rồi đi khất thực. Trong khi dân chúng đang ăn, các vị đưa bình bát đã mở ra ở phía trên thức ăn mềm (của dân chúng), ... ở phía trên thức ăn cứng, ... ở phía trên thức ăn có hương vị, các vị đưa bình bát đã mở ra ở phía trên thức uống, các vị tự mình yêu cầu súp và cơm rồi thọ thực, và các vị sống (thường xuyên) gây nên sự náo nhiệt, sự ồn ào ở trong nhà ăn. Dân chúng đã phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các sa-môn Thích tử lại mặc y luộm thuộm, trùm y luộm thuộm, hoàn toàn không đúng quy cách rồi đi khất thực, và trong khi dân chúng đang ăn, các vị lại đưa bình bát đã mở ra ở phía trên thức ăn mềm (của dân chúng), ... ở phía trên thức ăn cứng, ... ở phía trên thức ăn có hương vị, các vị lại đưa bình bát đã mở ra ở phía trên thức uống, các vị tự mình yêu cầu súp và cơm rồi thọ thực, các vị sống (thường xuyên) gây nên sự náo nhiệt, sự ồn ào ở trong nhà ăn giống như các Bà La Môn trong bữa ăn của các Bà La Môn?

Các Tỷ kheo đã nghe được dân chúng phàn nàn, phê phán, chê bai. Các vị Tỷ kheo ít ham muốn, ...(như trên)...; các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các vị Tỷ kheo lại mặc y luộm thuộm, trùm y luộm thuộm, hoàn toàn không đúng quy cách ...(như trên)..., sự ồn ào ở trong nhà ăn nữa?

Sau đó, các vị Tỷ kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. ...(như trên)...

- Này các Tỷ kheo, nghe nói các Tỷ kheo mặc y luộm thuộm, trùm y luộm thuộm, hoàn toàn không đúng quy cách ...(như trên)... , sự ồn ào ở trong nhà ăn nữa, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng: ...(như trên)...

Sau khi khiển trách, ngài đã thuyết Pháp thoại rồi bảo các Tỷ kheo rằng:

- Này các Tỷ kheo, ta cho phép vị thầy dạy học. Này các Tỷ kheo, vị thầy dạy học sẽ gợi lên ở người học trò tâm của một người con và người học trò sẽ gợi lên ở vị thầy dạy học tâm của một người cha. Như thế, trong khi sống cùng nhau có sự kính trọng, có sự vâng lời, có sự tiếp xúc với nhau, họ sẽ đạt đến sự lớn mạnh, sự tăng trưởng, sự phát triển trong Pháp và Luật này. Này các Tỷ kheo, ta cho phép sống nương nhờ mười năm và vị mười năm được ban cho sự nương nhờ. Và này các Tỷ kheo, vị thầy dạy học nên được xác định như vầy: (Người học trò) nên đắp thượng y một bên vai, đảnh lễ ở chân, ngồi chồm hổm, chắp tay lên, nói với vị ấy như vầy: "Bạch ngài, xin hãy là thầy dạy học của con. Con sẽ sống nương nhờ vào đại đức. Bạch ngài, xin hãy là thầy dạy học của con. Con sẽ sống nương nhờ vào đại đức. Bạch ngài, xin hãy là thầy dạy học của con. Con sẽ sống nương nhờ vào đại đức." (Vị thầy dạy học nên nói rằng): "Tốt rồi!" hay là "Được nhẹ nhàng rồi!" hay là "Đúng rồi!" hay là "Được phù hợp rồi!" hay là "Hãy tiếp tục với sự hoan hỷ!" (Nếu) vị (thầy dạy học) bày tỏ bằng thân, bày tỏ bằng lời nói, bày tỏ bằng thân và lời nói, thì vị thầy dạy học đã được xác định. (Nếu) vị ấy không bày tỏ bằng thân, không bày tỏ bằng lời nói, không bày tỏ bằng thân và lời nói, vị thầy dạy học đã không được xác định.

[93] Này các Tỷ kheo, người học trò nên thực hành phận sự đúng đắn đối với vị thầy dạy học. Đây là phận sự đúng đắn trong trường hợp này:

Nên thức dậy vào lúc sáng sớm, cởi dép ra, đắp thượng y một bên vai, rồi nên dâng lên gỗ chà răng, nên dâng nước súc miệng, và nên sắp xếp chỗ ngồi. Nếu có cháo, nên rửa sạch tô rồi dâng cháo. Khi thầy đã uống cháo xong, nên dâng nước, nhận lại tô để ở chỗ thấp, rửa một cách khéo léo không gây tiếng động, rồi đem cất. Khi thầy dạy học đứng dậy, nên thu xếp chỗ ngồi. Nếu khu vực ấy có rác thì nên quét khu vực ấy.

Nếu thầy dạy học có ý muốn đi vào làng, nên đưa y lót trong, và nhận lại y lót trong (khác từ vị thầy), nên đưa dây thắt lưng, nên gấp y hai lớp (saṅghāti) gọn gàng rồi dâng lên, sau khi rửa sạch nên trao bình bát còn đẫm nước (patto saudako). Nếu thầy dạy học muốn có thị giả đi theo, thì vị ấy nên mặc y nội tròn đều với sự che phủ ba vòng tròn, buộc dây thắt lưng, sửa sang cho tề chỉnh rồi đắp y hai lớp (saṅghāti) lên, thắt lại dây buộc, rửa ráy, cầm lấy bình bát, rồi nên đi theo làm thị giả cho thầy dạy học. Không nên đi quá xa, không nên đi quá gần, nên nhận lại vật đã được đặt vào trong bình bát (của thầy). Khi thầy dạy học đang nói, không nên cắt ngang lời nói nửa chừng. Khi thầy dạy học có khả năng phạm tội lúc đang nói thì nên nhắc nhở.

Khi quay trở về, nên đi về trước tiên. Nên sắp xếp chỗ ngồi. Nên đem lại nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ lau chân. Nên quay trở lại rước y và bình bát. Nên đem lại y lót trong (trước đây) và nhận lại y lót trong (mặc lúc đi). Nếu y bị thấm mồ hôi, nên phơi ở chỗ nắng một chốc lát. Và không nên phơi y quá lâu ở chỗ nắng. Nên gấp y lại. Khi gấp y lại nên vuốt thẳng chéo y ở bốn góc rồi hãy gấp y lại (nghĩ rằng): "Không nên có nếp nhăn ở phía trong." Nên đặt dây thắt lưng ở phía trong rồi gấp lại.

Nếu có đồ ăn khất thực và thầy dạy học có ý muốn ăn thì nên dâng nước (rửa) và nên đem đồ ăn khất thực để gần bên. Nên dâng thầy dạy học nước uống. Khi thầy ăn xong nên dâng nước (rửa). Nên nhận lại bình bát rồi đem để ở chỗ thấp, rửa một cách khéo léo không gây tiếng động, nên làm ráo nước, rồi đem phơi ở chỗ nắng trong chốc lát. Không nên phơi bình bát quá lâu ở chỗ nắng. Nên đem cất y và bình bát. Khi đem cất y và bình bát, nên dùng một tay ôm bình bát, tay kia sờ ở phía dưới giường hoặc phía dưới ghế rồi nên đặt bình bát xuống. Và không nên đặt bình bát trên mặt đất không có vật kê. Khi máng y, nên dùng một tay cầm y, tay kia vuốt sào treo y hoặc dây phơi y, rồi nên để mép y phía bên kia, còn chỗ gấp y lại ở bên này, rồi căng y ra. Khi thầy dạy học đứng dậy, nên thu xếp chỗ ngồi. Nên dọn dẹp nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ chùi chân. Nếu khu vực ấy có rác thì nên quét khu vực ấy.

Nếu thầy dạy học có ý muốn tắm, nên sắp xếp việc tắm. Nếu (thầy dạy học) thích nước lạnh thì chuẩn bị nước lạnh. Nếu thích nước nóng thì chuẩn bị nước nóng. Nếu thầy dạy học có ý muốn đi vào nhà tắm, nên trộn bột tắm. Nên tẩm ướt đất sét. Nên lấy ghế ngồi của nhà tắm, đi đến phía sau, trao ghế ngồi của nhà tắm cho thầy dạy học, nhận lấy y và để ở một bên. Nên trao bột tắm. Nên trao đất sét. Nếu có nỗ lực, nên vào nhà tắm hơi. Khi đi vào nhà tắm hơi, nên thoa đất sét lên mặt, nên đắp lên cả phía trước lẫn phía sau rồi đi vào nhà tắm. Không nên chiếm chỗ của các Tỷ kheo trưởng lão rồi ngồi xuống. Không nên giành chỗ ngồi của các Tỷ kheo mới tu. Ở trong nhà tắm hơi nên kỳ cọ cho thầy dạy học. Khi rời khỏi nhà tắm, nên cầm lấy cái ghế ngồi của nhà tắm, nên che kín cả phía trước lẫn phía sau rồi rời khỏi nhà tắm. Ngay khi còn ở trong nước nên kỳ cọ cho thầy dạy học. Khi tắm xong nên đi ra trước, lau khô nước ở thân thể của mình, mặc y, rồi nên lau khô nước ở cơ thể của thầy dạy học. Nên trao y lót trong. Nên trao y hai lớp (saṅghāti). Nên cầm lấy ghế ngồi của nhà tắm, đi về trước, nên sắp xếp chỗ ngồi. Nên đem lại nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ chùi chân. Nên dâng nước uống đến thầy dạy học. Nếu thầy có ý muốn đọc tụng, nên thỉnh (thầy) đọc tụng. Nếu thầy có ý muốn vấn đạo thì nên vấn đạo.

Ở trú xá nào thầy dạy học cư ngụ, nếu trú xá ấy có rác và nếu vị ấy có nỗ lực thì nên làm sạch sẽ. Khi làm sạch sẽ, trước tiên nên đem y bát ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem tọa cụ và đồ lót giường ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem nệm gối ra ngoài rồi để ở một góc; nên hạ thấp cái giường, đem ra ngoài một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, rồi để ở một góc; nên hạ thấp cái ghế, đem ra ngoài một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, rồi để ở một góc; nên đem khung giường ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem ống nhổ ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem tấm ván gối đầu ra ngoài rồi để ở một góc; nên suy xét tấm trải nền được xếp đặt như thế nào rồi đem ra ngoài và để ở một góc; nếu có mạng nhện ở trú xá, khi phát hiện trước tiên nên dời chúng đi, nên lau chùi ở các chỗ ráp nối và các góc có lỗ trống. Nếu tường được sơn màu đỏ và bị đốm loang lỗ nên thấm khăn ướt chà xát mạnh rồi lau sạch. Nếu nền được sơn màu đen và bị đốm loang lỗ nên thấm khăn ướt chà xát mạnh rồi lau sạch. Nếu nền không được phủ sơn, nên rải nước rồi quét: "Không nên để trú xá bị tràn ngập bụi bặm." Sau khi đã gom rác lại rồi nên đem đổ bỏ ở một góc.

Nên phơi nắng tấm trải nền ở một góc, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng khung giường ở một góc, lau chùi, rồi đem vào trong và để lại ở vị trí như cũ. Nên phơi nắng giường, làm sạch sẽ, đập vỗ, hạ thấp xuống, rồi đem vào trong một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng ghế, làm sạch sẽ, đập vỗ, hạ thấp xuống, rồi đem vào trong một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng nệm gối, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng tọa cụ và đồ trải giường ở một bên góc, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng ống nhổ ở một bên góc, lau chùi, rồi đem vào trong và để lại ở vị trí như cũ. Nên phơi nắng tấm ván gối đầu ở một bên góc, lau chùi, rồi đem vào trong để lại ở vị trí như cũ. Nên đặt y và bình bát xuống. Khi đặt y và bình bát xuống, nên dùng một tay ôm bình bát, tay kia sờ ở phía dưới giường hoặc phía dưới ghế rồi nên đặt bình bát xuống. Không nên đặt bình bát trên mặt đất không có vật kê. Khi máng y, nên dùng một tay cầm y, tay kia vuốt sào treo y hoặc dây phơi y, rồi nên để mép y phía bên kia, còn chỗ gấp y lại ở bên này rồi căng y ra.

Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng đông, các cửa sổ hướng đông nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng tây, các cửa sổ hướng tây nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng bắc, các cửa sổ hướng bắc nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng nam, các cửa sổ hướng nam nên được khép lại. Nếu thời tiết lạnh, các cửa sổ nên mở ra vào ban ngày và khép lại vào ban đêm. Nếu thời tiết nóng, các cửa sổ nên khép lại vào ban ngày và mở ra vào ban đêm.

Nếu phòng có rác rưởi, nên quét phòng. Nếu cửa lớn có rác rưởi, nên quét cửa lớn. Nếu cổng có bụi bặm, nên quét cổng. Nếu phòng hội họp có rác rưởi, nên quét phòng hội họp. Nếu nhà để đốt lửa có rác rưởi, nên quét nhà để đốt lửa. Nếu nhà vệ sinh có rác rưởi, nên quét nhà vệ sinh. Nếu nước uống không có, nên đem nước uống lại. Nếu nước rửa không có, nên đem nước rửa lại. Nếu hũ nước súc miệng không có nước, nên đổ nước vào hũ nước súc miệng.

Nếu sự không hoan hỷ sanh khởi ở thầy dạy học, người học trò nên làm cho dịu đi hoặc nhờ vị khác làm cho dịu đi, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị thầy. Nếu mối nghi ngờ sanh khởi ở thầy dạy học, người học trò nên làm cho tan biến hoặc nhờ vị khác làm cho tan biến, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị thầy. Nếu tà kiến sanh khởi ở thầy dạy học, người học trò nên phân giải hoặc nhờ vị khác phân giải, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị thầy. Nếu thầy dạy học bị phạm tội nặng, xứng đáng hành phạt parivāsa, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng ban hành phạt parivāsa cho thầy dạy học?" Nếu thầy dạy học xứng đáng (thực hành) trở lại từ đầu, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng cho thầy dạy học (thực hành) trở lại từ đầu?" Nếu thầy dạy học xứng đáng hành phạt mānatta, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng ban hành phạt mānatta cho thầy dạy học?" Nếu thầy dạy học xứng đáng sự giải tội, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng giải tội cho thầy dạy học?" Nếu hội chúng có ý muốn thực thi một hành sự đối với thầy dạy học như là: khiển trách, chỉ dạy, xua đuổi, hòa giải, hoặc án treo, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng không tiến hành hành sự đối với thầy dạy học, hoặc đổi sang một (hành phạt) nhẹ hơn?" Khi hội chúng đã thực thi hành sự khiển trách, chỉ dạy, xua đuổi, hòa giải, hoặc án treo đối với vị thầy dạy học, người học trò nên nỗ lực: "Làm thế nào để thầy dạy học có thể làm bổn phận một cách nghiêm chỉnh, trở nên thu thúc, làm bổn phận để sửa đổi, và hội chúng có thể thâu hồi hành sự này?"

Nếu y của thầy dạy học cần phải giặt, người học trò nên giặt hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của thầy dạy học có thể được giặt đây?" Nếu y của thầy dạy học cần phải may, người học trò nên may hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của thầy dạy học có thể được may đây?" Nếu thầy dạy học cần nấu thuốc nhuộm, người học trò nên nấu hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để thuốc nhuộm của thầy dạy học có thể được nấu đây?" Nếu y của thầy dạy học cần được nhuộm, người học trò nên nhuộm hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của thầy dạy học có thể được nhuộm đây?" Với vị khi nhuộm y, nên đảo tới đảo lui cho khéo léo. Khi nước nhỏ giọt chưa ngừng thì không nên bỏ đi.

Không có phép của thầy dạy học, không nên cho bình bát đến người khác. Không nên thọ lãnh bình bát của người khác. Không nên cho y đến người khác. Không nên thọ lãnh y của người khác. Không nên cho vật dụng đến người khác. Không nên thọ lãnh vật dụng của người khác. Không nên cạo tóc cho người khác. Không nên bảo người khác cạo tóc. Không nên kỳ cọ người khác. Không nên bảo người khác kỳ cọ. Không nên hầu hạ người khác. Không nên bảo người khác hầu hạ. Không nên làm thị giả người khác. Không nên nhận người khác làm thị giả. Không nên mang đồ ăn khất thực của người khác về giùm. Không nên nhờ người khác mang đồ ăn khất thực về giùm. Chưa xin phép thầy dạy học không nên đi vào làng. Không nên đi đến mộ địa. Không bỏ đi hướng khác. Nếu thầy dạy học bị bệnh, nên phục vụ cho đến trọn đời hoặc chờ đến khi vị thầy khỏe lại.

Dứt Phận Sự đối với Thầy Dạy Học.

[94] Này các Tỷ kheo, vị thầy dạy học nên thực hành phận sự đúng đắn đối với người học trò. Đây là phận sự đúng đắn trong trường hợp này:

Này các Tỷ kheo, đối với người học trò, thầy dạy học nên quan tâm, nên giúp đỡ bằng sự đọc tụng, bằng sự hỏi han, bằng sự giáo huấn, bằng sự chỉ dạy. Nếu thầy dạy học có bình bát và người học trò không có bình bát, thầy dạy học nên cho bình bát đến người học trò, hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để bình bát có thể phát sanh đến học trò?" Nếu thầy dạy học có y và người học trò không có y, thầy dạy học nên cho y đến người học trò, hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y có thể phát sanh đến học trò?" Nếu thầy dạy học có vật dụng và người học trò không có vật dụng, thầy dạy học nên cho vật dụng đến người học trò, hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để vật dụng có thể phát sanh đến học trò?"

Nếu người học trò bị bệnh, (vị thầy dạy học) nên thức dậy vào lúc sáng sớm và nên đưa cho gỗ chà răng. Nên đưa nước súc miệng. Nên sắp xếp chỗ ngồi. Nếu có cháo, nên rửa sạch tô rồi nên đem cháo lại. Khi người học trò đã uống cháo xong, nên cho nước, nhận lại tô, để ở chỗ thấp, rửa một cách khéo léo, không gây tiếng động, rồi đem cất. Khi người học trò đứng dậy, nên thu xếp chỗ ngồi. Nếu khu vực ấy có rác thì nên quét khu vực ấy.

Nếu người học trò có ý muốn đi vào làng, nên đưa y lót trong, và nhận lại y lót trong (khác từ người học trò). Nên đưa dây thắt lưng. Nên gấp y hai lớp (saṅghāti) gọn gàng rồi đưa cho. Sau khi rửa sạch, nên đưa cho bình bát còn đẫm nước (patto saudako). (Nghĩ rằng): "Đến lúc vị ấy sắp trở về," nên sắp xếp chỗ ngồi. Nên đem lại nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ lau chân. Nên đi ra nhận y và bình bát. Nên đưa cho y lót trong (trước đây) và nhận lại y lót trong (mặc lúc đi). Nếu y bị thấm mồ hôi, nên phơi ở chỗ nắng một chốc lát. Và không nên phơi y quá lâu ở chỗ nắng. Nên gấp y lại. Khi gấp y lại nên vuốt thẳng chéo y ở bốn góc rồi hãy gấp y lại: "Không nên tạo nếp nhăn ở phía trong." Nên đặt dây thắt lưng ở phía trong rồi gấp lại.

Nếu có đồ ăn khất thực và người học trò có ý muốn ăn thì nên đem nước (rửa) lại, và nên đem đồ ăn khất thực để gần bên. Nên đưa cho người học trò nước uống. Khi người học trò ăn xong nên đưa nước (rửa). Nhận lại bình bát, đem để ở chỗ thấp, rửa một cách khéo léo không gây tiếng động, nên làm ráo nước rồi đem phơi ở chỗ nắng trong chốc lát. Không nên phơi bát quá lâu ở chỗ nắng. Nên đem cất y và bình bát. Khi đem cất y và bình bát, nên dùng một tay ôm bình bát, tay kia sờ ở phía dưới giường hoặc phía dưới ghế rồi hãy đặt bình bát xuống. Và không nên đặt bình bát trên mặt đất không có vật kê. Khi máng y, nên dùng một tay cầm y, tay kia vuốt sào treo y hoặc dây phơi y, rồi nên để mép y phía bên kia, còn chỗ gấp y lại ở bên này rồi căng y ra. Khi người học trò đứng dậy, nên thu xếp chỗ ngồi. Nên dọn dẹp nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ chùi chân. Nếu khu vực ấy có rác thì nên quét khu vực ấy.

Nếu người học trò có ý muốn tắm, nên sắp xếp việc tắm. Nếu (người học trò) thích nước lạnh thì chuẩn bị nước lạnh. Nếu thích nước nóng thì chuẩn bị nước nóng. Nếu người học trò có ý muốn đi vào nhà tắm, nên trộn bột tắm. Nên tẩm ướt đất sét. Nên lấy ghế ngồi của nhà tắm, đi đến, đưa cho ghế ngồi của nhà tắm, nhận lấy y, rồi nên đem để ở một bên. Nên đưa bột tắm. Nên đưa đất sét. Nếu có nỗ lực, nên đi vào nhà tắm hơi. Khi đi vào nhà tắm hơi, nên thoa đất sét lên mặt, nên đắp lên cả phía trước lẫn phía sau rồi đi vào nhà tắm. Không nên chiếm chỗ của các Tỷ kheo trưởng lão rồi ngồi xuống. Không nên giành chỗ ngồi của các Tỷ kheo mới tu. Ở trong nhà tắm nên kỳ cọ cho người học trò. Khi rời khỏi nhà tắm, nên cầm lấy cái ghế ngồi của nhà tắm, sau khi che kín cả phía trước lẫn phía sau rồi rời khỏi nhà tắm. Ngay khi còn ở trong nước nên kỳ cọ cho người học trò. Khi tắm xong nên đi ra trước, lau khô nước ở thân thể của mình, sau khi mặc y, nên lau khô nước ở cơ thể của người học trò. Nên đưa y lót trong. Nên đưa y hai lớp (saṅghāti). Nên cầm lấy ghế ngồi của nhà tắm, đi về trước, và sắp xếp chỗ ngồi. Nên đem lại nước rửa chân, ghế kê chân, giẻ chùi chân. Nên đem nước uống đến cho người học trò.

Ở trú xá nào người học trò cư ngụ, nếu trú xá ấy có rác và nếu vị ấy có nỗ lực thì nên làm sạch sẽ. Khi làm sạch sẽ, trước tiên nên đem y bát ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem tọa cụ và đồ lót giường ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem nệm gối ra ngoài rồi để ở một góc; nên hạ thấp cái giường, đem ra ngoài một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, rồi để ở một góc; nên hạ thấp cái ghế, đem ra ngoài một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, rồi để ở một góc; nên đem khung giường ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem ống nhổ ra ngoài rồi để ở một góc; nên đem tấm ván gối đầu ra ngoài rồi để ở một góc; nên suy xét tấm trải nền được xếp đặt như thế nào rồi đem ra ngoài và để ở một góc; nếu có mạng nhện ở trú xá, khi phát hiện trước tiên nên dời chúng đi, nên lau chùi ở các chỗ ráp nối và các góc có lỗ trống. Nếu tường được sơn màu đỏ và bị đốm loang lỗ nên thấm khăn ướt chà xát mạnh rồi lau sạch. Nếu nền được sơn màu đen và bị đốm loang lỗ nên thấm khăn ướt chà xát mạnh rồi lau sạch. Nếu nền không được phủ sơn, nên rải nước rồi quét: "Không nên để trú xá bị tràn ngập bụi bặm." Sau khi đã gom rác lại rồi nên đem đổ bỏ ở một góc.

Nên phơi nắng tấm trải nền ở một góc, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng khung giường ở một góc, lau chùi, rồi đem vào trong và để lại ở vị trí như cũ. Nên phơi nắng giường, làm sạch sẽ, đập vỗ, hạ thấp xuống, rồi đem vào trong một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng ghế, làm sạch sẽ, đập vỗ, hạ thấp xuống, rồi đem vào trong một cách khéo léo không làm trầy hoặc va chạm vào phần dưới của cánh cửa lớn, và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng nệm gối, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng tọa cụ và đồ trải giường ở một bên góc, làm sạch sẽ, đập vỗ, rồi đem vào trong và sắp đặt như đã được sắp đặt (trước đây). Nên phơi nắng ống nhổ ở một bên góc, lau chùi, rồi đem vào trong và để lại ở vị trí như cũ. Nên phơi nắng tấm ván gối đầu ở một bên góc, lau chùi, rồi đem vào trong để lại ở vị trí như cũ. Nên đặt y và bình bát xuống. Khi đặt y và bình bát xuống, nên dùng một tay ôm bình bát, tay kia sờ ở phía dưới giường hoặc phía dưới ghế rồi nên đặt bình bát xuống. Không nên đặt bình bát trên mặt đất không có vật kê. Khi máng y, nên dùng một tay cầm y, tay kia vuốt sào treo y hoặc dây phơi y, rồi nên để mép y phía bên kia, còn chỗ gấp y lại ở bên này rồi căng y ra.

Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng đông, các cửa sổ hướng đông nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng tây, các cửa sổ hướng tây nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng bắc, các cửa sổ hướng bắc nên được khép lại. Nếu các cơn gió có bụi thổi từ hướng nam, các cửa sổ hướng nam nên được khép lại. Nếu thời tiết lạnh, các cửa sổ nên mở ra vào ban ngày và khép lại vào ban đêm. Nếu thời tiết nóng, các cửa sổ nên khép lại vào ban ngày và mở ra vào ban đêm.

Nếu phòng có rác rưởi, nên quét phòng. Nếu cửa lớn có rác rưởi, nên quét cửa lớn. Nếu cổng có bụi bặm, nên quét cổng. Nếu phòng hội họp có rác rưởi, nên quét phòng hội họp. Nếu nhà để đốt lửa có rác rưởi, nên quét nhà để đốt lửa. Nếu nhà vệ sinh có rác rưởi, nên quét nhà vệ sinh. Nếu nước uống không có, nên đem nước uống lại. Nếu nước rửa không có, nên đem nước rửa lại. Nếu hũ nước súc miệng không có nước, nên đổ nước vào hũ nước súc miệng.

Nếu có sự không hoan hỷ sanh khởi ở người học trò, vị thầy dạy học nên làm cho dịu đi hoặc nhờ vị khác làm cho dịu đi, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị ấy. Nếu mối nghi ngờ sanh khởi ở người học trò, vị thầy dạy học nên làm cho tan biến hoặc nhờ vị khác làm cho tan biến, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị ấy. Nếu tà kiến sanh khởi ở người học trò, vị thầy dạy học nên phân giải hoặc nhờ vị khác phân giải, hoặc nên tiến hành việc giảng Pháp cho vị ấy. Nếu người học trò bị phạm tội nặng, xứng đáng hành phạt parivāsa, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng ban hành phạt parivāsa cho học trò?" Nếu người học trò xứng đáng (thực hành) trở lại từ đầu, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng cho học trò (thực hành) trở lại từ đầu?" Nếu người học trò xứng đáng hành phạt mānatta, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng ban hành phạt mānatta cho học trò?" Nếu người học trò xứng đáng sự giải tội, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng giải tội cho học trò?" Nếu hội chúng có ý muốn thực thi một hành sự đối với người học trò như là: khiển trách, chỉ dạy, xua đuổi, hòa giải, hoặc án treo, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để hội chúng không tiến hành hành sự đối với học trò, hoặc đổi sang một (hành phạt) nhẹ hơn?" Khi hội chúng đã thực thi hành sự khiển trách, chỉ dạy, xua đuổi, hòa giải, hoặc án treo đối với người học trò, vị thầy dạy học nên nỗ lực: "Làm thế nào để học trò có thể làm bổn phận một cách nghiêm chỉnh, trở nên thu thúc, làm bổn phận để sửa đổi, và hội chúng có thể thâu hồi hành sự này?"

Nếu y của người học trò cần phải giặt, vị thầy dạy học nên hướng dẫn: "Ngươi nên giặt như vầy," hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của học trò có thể được giặt đây?" Nếu y của người học trò cần phải may, vị thầy dạy học nên hướng dẫn: "Ngươi nên may như vầy," hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của học trò có thể được may đây?" Nếu người học trò cần nấu thuốc nhuộm, vị thầy dạy học nên hướng dẫn: "Ngươi nên nấu như vầy," hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để thuốc nhuộm của học trò có thể được nấu đây?" Nếu y của người học trò cần phải nhuộm, vị thầy dạy học nên hướng dẫn: "Ngươi nên nhuộm như vầy," hoặc nên nỗ lực: "Làm thế nào để y của học trò có thể được nhuộm đây?" Với vị khi nhuộm y, nên đảo tới đảo lui cho khéo léo, khi nước nhỏ giọt chưa ngừng, thì không nên bỏ đi. Nếu người học trò bị bệnh, nên phục vụ cho đến trọn đời hoặc chờ đến khi người học trò khỏe lại.

Dứt Phận Sự đối với Học Trò.

(Dứt Tụng Phẩm thứ sáu).