CHÚ GIẢI  

  CHUYỆN NGẠ QỦI

   (Petavatthu - aṭṭhakathā)

                                                               Nguyên Tác:                     PARAMATTHADĪPANĪ NĀMA

                                                               Tác giả:                              DHAMMAPĀLA
                                                   Bản Anh Ngữ:                U BA KYAW

                                                                Hiệu đính- Giải thích:  PETER MASEFIELD
                                                   Bản Việt Ngữ:             Tỳ khưu THIỆN MINH

   PL. 2551 - DL.2007

III. 4 Chú giải chuyện ngạ quỉ RƠM TRẤU
[Bhusapetavatthuvaṇṇanā][142]

“Một người cầm trấu trong tay trong khi còn người khác nữa[143].’ Đạo sư đã thuật lại chuyện kể này khi ngai đang lưu lại trong thành Sāvatthī liên quan đến bốn ngạ quỉ.

Người ta kể lại rằng trong ngôi làng nọ cách thành Sāvatthī không xa lắm có một thương nhân bất lương đã kiếm sống bằng cách cân đo đong đếm gian dối v.v... người đó có thể lấy vỏ trấu[144] trộn thêm một ít đất xét nâu để làm tăng sức nặng và rồi trộn hỗn hợp này với lúa mạch đỏ rồi đem đi bán. Con trai thương gia này rất bất bình nghĩ rằng, ‘Cha đã không tốt với bạn bè của con và những người tốt bụng khi họ đến nhà ta mua đồ’ và cậu ta lấy một miếng da đệm ách[145] bò đánh một cái vào đầu mẹ của mình. [192] Đứa con dâu của ông thì ăn vụng món thịt dành cho mọi người trong nhà và có một lần cô phải gọi lên để giải thích sự việc đó, chính nàng đã thề rằng, ‘Nếu con ăn vụng món thịt đó, mong rằng con phải ăn thịt cắt từ lưng của mình hết kiếp này sang kiếp khác’. Vợ ông ta nói với những người đến xin vật thực sống qua ngày rằng, ‘Nhà chẳng còn gì để bố thí cho ai cả và do họ quá thúc ép bà đã thề rằng, ‘Nếu trong nhà còn điều gì mà tôi lại nói chẳng còn gì, mong rằng tôi phải ăn phẩn cho người ta từ kiếp này sang kiếp khác!’ Đến thời gian qui định cả bốn người này đã qua đời và tái sanh thành ngạ quỉ trong khu rừng[146] Vinjha. Tại đó người thương nhân bất chính do quả ác nghiệp ông đã làm, thường lấy hai tay cầm vỏ trấu đang cháy đỏ và rắc lên đầu mình và từ đó trải qua đau khổ khôn lường. Người con trai thường tự lấy búa sắt đập vào đầu mình và cũng phải chịu đau khổ khôn xiết. Nàng con dâu do kết quả của hành vi nàng đã thực hiện, đã trải qua nỗi đau khổ vô tận bằng cách liên tục ăn ngấu nghiến thịt từ chính lưng mình được móc ra bằng móng tay nhọn và sắc ; trong khi đó ngay sau khi bữa cơm sạch và thơm phức bằng gạo đen được dâng cho vợ thương nhân thì lập tức biến thành phẩn có mùi hôi thối bẩn thỉu kinh dị, lỗ chỗ những dòi bọ đục khoét, người vợ phải lấy hai tay bóc lấy thứ phẩn đó mà ăn, nên đã phải trải qua đau khổ ghê gớm.

Bấy giờ khi bốn người này đã tái sanh nơi cõi ngạ quỉ và đang phải chịu đau khổ lớn lao như vậy thì trưởng lão Mục Kiền Liên (Mahāmoggallana) đang du hành trên núi, một ngày kia ngài đã đến điểm đó và nhìn thấy họ. Ngài đã tìm hiểu về ác nghiệp họ đã làm với đoạn kệ như sau:

1.      ‘Một người thì bốc trấu bằng hai tay và còn người kia nữa; và người phụ nữ này đã ăn chính thịt máu mình; trong khi đó nàng ăn thứ phẩn dơ dáy và kinh dị – đó là kết quả ác nghiệp nào vậy?’

1. Về điểm này trấu (bhusāni): vỏ trấu.[147] Một người (eko): một mình[148]. Thuộc cánh đồng: sāliṃ = salino; đây là đối cách hiểu theo nghĩa sở hữu cách: [193] Người đó rắc trấu cháy đỏ rưc nơi ruộng lúa lên đầu, đây là ý nghĩa. Lại một người khác: punāparo = puna aparo (thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài); Kẻ đã đánh vào đầu mẹ mình phải kết thúc bằng chính đầu mình bị đập bể, sau khi đã tự mình lấy búa sắt đập vào đầu. Chính vì liên quan đến vấn đề này chàng đã nói[149] đến. Chính thịt và máu mình (sakamaṃsalohitaṃ): nàng đã ăn thịt và máu móc ra từ lưng của mình, đây là cách ta nên phân tích. Ghê tởm (akantikaṃ): khó chịu, khó ưa, ghê tởm. Đây là do kết quả nghiệp gì vậy? (kissa ayaṃ vipāko) có nghĩa là ác nghiệp nào đã tạo ra kết quả giờ đây các ngươi đã phải chịu đau khổ đến như vậy?

Khi trưởng lão đã dò hỏi như vậy về những ác nghiệp họ đã làm, thì người vợ của thương nhân bất chính kia liền thốt lên những đoạn kệ này giải thích những ác nghiệp cả bốn người đã làm:

2.      Người này trong quá khứ đã làm hại mẹ mình, trong khi đó người này lại là một thương nhân bất lương, người này đã ăn thịt và dối gạt bằng cách thề thốt.

3.      Khi ta còn ở kiếp người, nơi cõi chúng sanh[150] ta đã là chủ gia nhân và là chủ toàn bộ gia đình; mặc dầu việc bố thí ta có trong tầm tay song ta đã giấu đi và không bố thí cho ai lấy một tí, ta đã che dấu bằng cách nói dối rằng, “Trong nhà chẳng còn sự gì ăn được; nếu còn mà ta lại dấu đi thì mong rằng vật thực của ta trở thành phẩn!”

4.      Do kết quả của cả hai ác nghiệp đó và do thực chất ta đã nói dối thì bữa ăn thơm tho này đã biến thành phẩn dành cho ta ăn.

5.      Các nghiệp không phải là không có quả, và chẳng có nghiệp nào triệt tiêu nghiệp nào. Chính vì thế ta phải ăn và uống phẩn có dòi lúc nhúc và thối tha khủng khiếp.’

2. Về điểm này kẻ này (ayaṃ): nàng nói chỉ vào con trai của mình. Đã làm hại (hiṃsati): đã tấn công bằng sức mạnh, có nghĩa là đập bằng búa.[151] Một thương gia bất lương (kūṭavāṇijo): một tên lái buôn vô lại.[152] có nghĩa là một kẻ buôn bán gian lận. [194] Ăn thịt (maṃsani khāditvā) ăn, một mình ăn vụng hết thịt dành cho cả gia đình sử dụng và đã chối bằng cách nói dối rằng, ‘nàng không hề ăn.’[153]

3. Là người chủ gia đình (agāriṇī): nữ gia chủ trong gia đình. Cho dù có trong tầm tay (santesu): cho dù những phương tiện nuôi sống người khác có bố thí cũng vẫn còn’. Ta đã dấu kỹ điều này’ (parigūhāmi): ta đã dấu đi; điều này được diễn tả bằng cách méo mó thì.[154] Và ta đã không bố thí lấy một miếng nhỏ (mā ca kiñci ito adaṃ): đã không bố thí ngay cả chỉ là một miếng nhỏ, tài sản của ta, cho người khác đang cần đến. Tự che dấu (chādemi): bà đã tự che dấu bằng cách nói dối. “Chẳng còn thứ gì như vậy trong nhà nữa.”

4. Đã trở thành phẩn dành cho tôi (gūthaṃ me parivattati): bữa ăn này có cơm gạo thơm đã đổi thành phẩn do ác nghiệp của ta.

5. Không phải không mang lại kết quả (avañjhāni): không phải vô ích, không phải không đem lại kết quả. Cũng chẳng tiêu diệt bất kỳ nghiệp nào (na kammaṃ vinassati): chẳng triệt tiêu được nghiệp nào song còn tích luỹ lại nghiệp khác nữa[155] cũng đem lại quả khác. Có dòi bọ rúc rỉa. (kimīnaṃ): có dòi bọ rúc rỉa. Đầy cả bầy dòi lúc nhúc. Phẩn (mīḷhaṃ): phân. Điều gì còn lại đã tự rõ ràng như ta đã nêu ra ở trên.

Khi trưởng lão đã nghe được những gì ngạ quỉ đã nói, ngài nêu vấn đề này cho Đức Phật. Ngài liền coi đó như là nhu cầu nổi lên và diễn giải Phật Pháp cho đoàn người tụ tập tại đó, việc diễn giải này đã đem lại lợi ích cho chúng sanh đó.

-ooOoo-