CHÚ GIẢI  

  CHUYỆN NGẠ QỦI

   (Petavatthu-aṭṭhakathā)

                                                               Nguyên Tác:                     PARAMATTHADĪPANĪ NĀMA

                                                               Tác giả:                              DHAMMAPĀLA
                                                   Bản Anh Ngữ:                U BA KYAW

                                                                Hiệu đính- Giải thích:  PETER MASEFIELD
                                                   Bản Việt Ngữ:             Tỳ khưu THIỆN MINH

   PL. 2551 - DL.2007

II. 4 Chú giải chuyện ngạ quỉ NỮ KEO KIỆT NANDĀ
[Nandāpetavatthuvaṇṇanā]

‘Ngươi có diện mạo đen đủi và xấu xa kinh dị” Chính Đức Phật đã thuật lại chuyện kể này khi ngài đang lưu lại trong cánh rừng Jeta liên quan đến một nữ Ngạ Quỉ tên là Nanda.

Người ta kể lại rằng trong một ngôi làng nọ không cách xa thành Sāvatthī là bao, có một thiện nam tên là Nandasena có đức tin và có lòng tịnh tín. Tuy nhiên vợ của ông tên là Nanda, lại chẳng có đức tin cũng như lòng tịnh tín chút nào và là hạng người keo kiệt, nóng tánh và ăn nói thô lỗ; nàng thiếu lòng kính trọng và không tôn trọng chồng mình và còn lăng mạ và chửi mắng mẹ chồng oang oang như cái trống chầu. Đến kỳ hạn đã định nàng qua đời và tái sanh nơi cõi Ngạ Quỉ không cách xa ngôi làng đó là bao [90] Một hôm nàng đã xuất hiện nguyên hình không cách xa vị thiện nam Nandasena là mấy khi ông đang lìa khỏi ngôi làng. Khi nhìn thấy nàng ông liền nói với nàng bằng đoạn kệ sau:

1.      Ngươi có diện mạo đen đủi và xấu xa kinh dị, trông xấu xí và dữ dằn khủng khiếp. Có mắt đỏ lừ và răng dài hô dài ra. Ta không nghĩ rằng nàng là một con người được nữa.

1. Về điểm này đen đủi (kālī): có nước da đen đủi; nước da nàng giống như những cục than cháy dở. Thô xấu (pharusā): thô kệch. Trông thật dữ dằn (bhārudassanā): trông thật khủng khiếp, dễ sợ. Một cách giải thích khác là bhārudassanā,[119]trông đen đủi[120], nghĩa là khó coi[121] do nàng quá xấu xí đen đủi v.v... Đỏ (piṅgalā): mắt đỏ lừ. Dài, hô chìa ra (kalārā): có răng dài và hô lồi ra. Ta không thể tưởng tưởng tượng đây lại là một con người (na taṃ maññāmi mānusiṃ): ta không nghĩ nàng là con người, ta nghĩ nàng chỉ là một nữ Ngạ Quỉ [122]. – đây chính là ý nghĩa.

Khi nàng nghe thấy những lời này, nữ ngạ quỉ đã thốt lên đoạn kệ sau giải thích nàng là ai:

2.      Ta chính là Nanda, hỡi Nandasena. Ta là vợ của ngươi trong quá khứ. Sau khi đã thực hiện ác nghiệp ta đã phải di chuyển hết nơi này đến nơi khác trong cõi ngạ quỉ.

2. Về điểm này ta chính là Nanda, hỡi Nandasena (ahaṃ Nandā Nandasena): Thưa đức lang quân [123] Nandasena, ta tên là Nandā. Ta đã là[124] vợ của ngươi trong quá khứ (bhariyā te pure ahuṃ): nơi kiếp trước ta đã là vợ của nhà ngươi.

Sau đó là câu hỏi của vị thiện nam:

3.      Giờ đây nàng đã thực hiện ác nghiệp nào bằng thân khẩu hay ý? Do kết quả của ác nghiệp nào nàng lại phải lang thang khắp nơi này nơi kia trong cõi ngạ quỉ thế?’

Thế rồi nàng trả lời, nói rằng:

4.      “Tánh tình ta quá[125] nóng nẩy và lỗ mãng và ta cũng thiếu kính trọng nhà ngươi. Sau khi đã nói những lời ác ý ta đã phải đi lang thang từ nơi này đến nơi khác trong cõi Ngạ quỉ.’

Ông ta lại nói thêm một lần nữa:

5.      ‘Đây, ta sẽ ban cho ngươi áo khoác ngoài của ta: hãy mặc vào đi. khi nhà ngươi mặc chiếc áo này vào thì hãy đến và ta sẽ đưa nhà ngươi về nhà.

6.    [91] Nhà ngươi sẽ được quần áo đó ăn và nước uống khi nào nhà ngươi về đến nhà. Và nhà ngươi sẽ nhìn thấy các con trai của nhà ngươi và cả các con dâu[126] nữa.

Thế rồi nàng liền thốt lên hai đoạn kệ này cho chàng:

7-8.     ‘những gì được bố thí từ tay chàng sang tay ta thì chẳng lợi lộc gì cho ta đâu. Nhưng hãy lấy đồ ăn thức uống mà làm thoả mãn các tỳ khưu là những người có giới đức, thoát khỏi mọi tham dục và là những người đã lắng nghe nhiều[127] và rồi hồi hướng phước thí đó cho ta - thời ta sẽ được sung sướng hạnh phúc và có được toàn bộ những gì ta ước ao.’

Ba đoạn kệ đã được các vị kiết tập Tam Tạng công bố:

9. “Tốt lắm”, vị ấy đồng ý và sẽ phân phát rất nhiều của bố thí – vật thực, đồ uống, vật thực cứng, y phục[128] và chỗ ở dù, lọng che nắng và hương nhang và vòng hoa và nhiều loại sandals khác nhau. – cho các tỳ khưu là những người có giới đức, thoát khỏi mọi tham dục và là người đã lắng nghe rất nhiều. Sau khi đã thoả mãn cho các vị tỳ khưu với vật thực và thức uống vị ấy đã hồi hướng nghiệp thí đó cho nàng.

10.  Ngay khi vị ấy hồi hướng phước thí này thì kết quả đã xuất hiện ngay lập tức, vật thực, thức uống và y phục trở thành kết quả của cuộc bố thí này.

11.  Từ đó trở đi nàng trở nên thanh tịnh, được mặc những y phục sạch sẽ và tươi sáng, mang những loại y phục còn tốt hơn cả những thứ lụa là Kasi và được trang điểm bằng những loại y phục và những đồ trang sức đa dạng, và nàng đã tiến lại gặp chồng nàng.

Từ đây trở đi là những đoạn kệ về việc trao đổi đàm thoại giữa thiện nam và nữ ngạ quỉ.

12.  Hỡi Devata, nàng là người đang đứng đó với vẻ kiều diễm tuyệt trần, toả sáng khắp tứ phương thiên hạ giống như Dược Vương Tinh vậy.

13.  Do đâu mà nàng có được vẻ đẹp kiều diễm đến như vậy? Do đâu nàng đã đạt đến được những thành tựu như vậy và làm sao nàng đã đạt được những cảm khoái như lòng nàng hằng mơ ước?

14.  Hỡi devi đầy uy lực, ta hỏi ngươi do phước báu nào nhà ngươi đã thực hiện khi còn đang lưu lại tại kiếp người. Do đâu mà oai lực của nàng toả sáng như vậy[129] và vẻ kiều diễm của nàng chiếu toả khắp tứ phương thiên hạ?

15.  Hỡi Nandasena, chính ta là Nanda, ta là vợ của ngươi trong kiếp trước. Sau khi đã thực hiện một ác nghiệp ta đã phải đi lang thang từ nơi này sang nơi khác trong cõi ngạ quỉ; nhưng giờ đây, nhờ vào của thí nhà ngươi đã thực hiện, ta có thể thưởng thức, chẳng còn phải sợ hãi điều gì từ bất kỳ cõi nào nữa.

16.  Mong rằng nhà ngươi được sống lâu hỡi thiện nam. Với toàn bộ bà con thân thuộc ruột thịt [92] và mong rằng nhà ngươi đạt được trú xứ Vasavattis. Là nơi được thoát khỏi mọi sầu khổ và ô nhiễm

17.  Hãy hành động phù hợp với Phật Pháp và thực hiện bố thí, hỡi gia chủ, hãy đoạn tuyệt với bợn nhơ ích kỷ, cùng với những cội nguồn của nó. Và tiến về thiên giới mà không mang theo bắt kỳ lỗi lầm nào.’

9. Về điểm này hãy phân phát bố thí dồi dào (dānaṃ vipulam ākiri): hãy mở những cuộc bố thí to lớn như thể nhà ngươi gieo hạt giống phước thí trên thửa ruộng của những kẻ nào xứng nhận phước thí.

Những gì còn lại giống như trong chuyện kể tiếp theo ngay sau đây.

Khi nàng đã giải thích như vậy cho Nandasena về vinh quang thần tiên và lý do tại sao nàng đã đi tới trú xứ đó. Thiện nam lại nêu vấn đề với các tỳ khưu và các tỳ khưu lại nêu vấn đề này với Đức Phật. Đức Thế Tôn coi vấn đề này như là nhu cầu nổi lên và diễn giải Phật Pháp cho đoàn người tụ tập ở đó. Việc diễn giải Phật Pháp đó đã đem lại ích lợi cho chúng sanh.

II.5 Chú giải chuyện ngạ quỉ ĐEO BÔNG TAI
[Maṭṭakuṇḍalipetavatthuvaṇṇanā]

“Được trang điểm và đeo bông tai sáng loáng.’ Đức Phật đã thuật lại chuyện kể này khi ngài lưu lại trong khu rừng Jeta liên quan đến Devaputta Mattākundalin[130] Về điểm này những gì được thuật lại giống như phần chú giải Mattākundalin Thiên Cung Sự trong phần chú giải các chuyện kể[131] về Thiên Cung Sự trích trong đoạn Giải Thích Ý Nghĩa Nội Tại và chính vì thế ta nên hiểu theo những gì đã trình bày trong đó.

Trong trường hợp này đây chính là chuyện kể về Devaputta Mattākundalin từ khi nàng trở thành một Devata Thiên Cung trở đi[132]. Cha nàng là vị Bà La môn Adinnapubbaka do quá sầu khổ vì mất người con trai đã đi đến bãi tha ma và đi lang thang quanh các dàn thiêu hoả táng khóc lóc than vãn khi con trai của ông cũng là devaputta, nhằm xua tan[133] nỗi sầu khổ trong lòng, ông đã loại bỏ lốt devaputta của mình và hiện hình thành một Ngạ Quỉ đầy khổ sở và với hai cánh tay chắp lại trong nỗi sầu khổ khắc khoải ông đã than khóc thảm thiết rằng, “Ôi mặt trăng, ôi mặt trời của ta ơi!”[134] Cho dù chuyện kể này đã được ghi lại trong bản Kinh Thiên Cung Sự nhưng cũng được ghi lại cả trong bản Kinh Chuyện Ngạ quỉ nữa vì lý do bất kỳ kẻ nào trút bỏ kiếp sống làm người rất có thể cũng được đề cập đến với tên gọi là “Ngạ Quỉ[135]” vậy.

-ooOoo-