CHÚ GIẢI  

  CHUYỆN NGẠ QỦI

   (Petavatthu-aṭṭhakathā)

                                                               Nguyên Tác:                     PARAMATTHADĪPANĪ NĀMA

                                                               Tác giả:                              DHAMMAPĀLA
                                                   Bản Anh Ngữ:                U BA KYAW

                                                                Hiệu đính- Giải thích:  PETER MASEFIELD
                                                   Bản Việt Ngữ:             Tỳ khưu THIỆN MINH

   PL. 2551 - DL.2007

II.7 Chú giải chuyện ngạ quỉ GIỮ CỦA
[Dhanapālapetavatthuvaṇṇanā]

‘Nhà ngươi lỏa lồ và có diện mạo kinh dị.’ Chuyện kể này được thuật lại khi vị đạo sư đang lưu lại tại khu rừng Jeta liên quan đến ngạ quỉ Dhanapāla.

Người ta kể lại rằng trước thời Đức Phật xuất hiện trong thành phố Erakaccha trong vương quốc Dasaṇṇas[164] có một thương nhân giàu có tên là Dhanapālaka là nguời không có niềm tin cũng chẳng có tịnh tín và là người keo kiệt lại chấp theo tà kiến natthika[165]. Những hành vi của ông ta cũng được biết đến trong bản văn Kinh Tạng.[166] Khi qua đời ông đã phải tái sanh thành ngạ quỉ sống trong sa mạc hoang địa. Thân hình ông ta được sánh với thân cây thốt nốt[167] da của ông nổi u nhọt và thô nháp trông thật khủng khiếp, xấu xí và dị dạng không thể tả được. – một cảnh tượng thật khủng khiếp. Phải chịu đói khát và lưỡi của ông thè ra khỏi cổ họng khô cứng[168]. Ông ta phải đi lang thang khắp nơi này đến nơi khác trong vòng năm mươi lăm năm không kiếm ra được chút gì để ăn, dầu chỉ một hột cơm hay một giọt nước để uống. [100] Thế rồi khi Đức Phật xuất hiện trên cõi đời này và khởi động Chuyển Pháp Luân và đến đúng thời gian qui định ngài đang lưu lại tại thành Sāvatthi, có một số thương gia, là cư dân Sāvatthī, đã chất đầy năm trăm chiếc xe hàng, và di chuyển tới Uttarapatha[169], họ bán số hàng tại đó và lại chất đầy hàng lên số xe đó và quay trở về. Khi quay trở vào buổi tối họ đi tới một con sông cạn nước[170]. Tại đó họ tháo ách bò và cắm trại qua đêm. Khi ngạ quỉ đó vì quá khát liền tới đó tìm xem có thứ gì để uống vào bụng. Khi ngạ quỉ không thể kiếm được ngay chỉ một giọt nước tại đó, hắn nằm xấp xuống, thất vọng giống như thân cây thốt nốt khổng lồ bị chặt ngay tại gốc.[171] Khi nhìn thấy ngạ quỉ những người buôn bán liền hỏi với đoạn kệ sau:

1. ‘Nhà ngươi loả lồ và có diện mạo gướm ghiếc, gầy gò với những đường gân hiện rõ, chàng là người gầy gò ốm yếu, xương sườn hiện ra, giờ đây, ngươi là ai mà đứng trân người ra như vậy.

Nhân đó Ngạ Quỉ nói rõ gốc gác danh tánh của mình rằng.

2.‘Thưa ngài, ta là một Ngạ quỉ, ta đã phải tái sanh vào cảnh khốn khổ nơi cõi Diêm Vương; sau khi đã thực hiện ác nghiệp, ta đã phải lang thang từ nơi này tới cõi ngạ quỉ.

Họ lại hỏi ngạ quỉ thêm một lần nữa về hành vi chàng đã thực hiện:

3. ‘Giờ đây chàng đã thực hiện ác nghiệp bằng thân khẩu hoặc ý? Do kết quả của hành vi nào chàng đã phải đi lang thang từ đây sang cõi các ngạ quỉ?’

Ngạ quỉ liền thốt lên những đoạn kệ này kể lại những hoàn cảnh quá khứ hiện tại và tương lai từ địa điểm tái sanh đầu tiên trở đi, và cho họ một lời động viên như sau:

1.      ‘Có một thành phố thuộc vương quốc Dasanas, là thành phố nổi tiếng Erakaccha, trong quá khứ ta đã là một thương gia giàu có tại đó, và ta được biết đến với cái tên là Dhanapala (người giữ của)

2.      Ta có tám mươi xe chất đầy vàng, ta cũng còn một số vàng, ngọc trai và đá quí với số lượng rất lớn.

3.      Cho dù có số tài sản[172] kếch xù đến vậy, nhưng ta chẳng màng gì đến bố thí cả. Ta đóng cửa ngồi ăn trong nhà kẻo những kẻ ăn mày có thể nhìn thấy đang ăn.

4.      Ta chẳng có niềm tin và rất keo kiệt bủn xỉn và hay la mắng người khác. Ta lại có thói quen ngăn cản nhiều người khi họ bố thí và thực hiện việc thiện.

5.      [101] Nói rằng, “Bố thí chẳng đem lại kết quả gì cả’[173] ta đã phá bỏ các đầm sen và những nơi cung cấp nước uống khác, những khu công viên giải trí, những đường kênh dẫn nước bên đường và cả những cây cầu là nơi khó lòng có thể vượt qua được.

6.      Ta chẳng thực hiện việc thiện, Ta chỉ làm toàn những việc bất thiện. Khi ta phải rơi từ đây xuống đó và sanh trong cõi ngạ quỉ, ta bị đói khát hành hạ trong vòng năm mươi lăm năm kể từ khi ta qua đời.

7.      Ta chẳng ý thức được mình đã ăn đã uống thứ gì và cho rằng những kẻ nào thu thúc chỉ cốt đi đến huỷ hoại. Kẻ nào đi đến huỷ hoại chỉ vì thu thúc mà thôi. Người ta kể lại rằng ngạ quỉ biết rõ kẻ nào thu thúc chỉ cốt đi đến huỷ hoại.

8.      Trong quá khứ ta cũng đã bị cản trở như thế. Ta chẳng bố thí gì cả cho dù ta có rất nhiều tài sản dồi dào; cho dù việc cúng dường nằm trong tầm tay. Ta chẳng tìm bất kỳ nơi nương tựa nào cho chính mình.

9.      Sau này ta cảm thấy hối hận về chính những hành vi của mình (bắt đầu) cho kết quả.[174] chỉ bốn tháng sau ta đã phải qua đời.

10.  Và phải rơi xuống hỏa ngục khủng khiếp và ác liệt, có bốn góc với bốn cổng, được chia thành nhiều phần bằng nhau, vây quanh là những bức tưởng sắt và còn có mái sắt che ở trên.

11.  Nền hoả ngục nóng rực sáng làm bằng sắt đỏ rực. Hoả ngục trải rộng khắp một trăm du tuần, và tồn tại vững vàng đến như vậy.

12.  Ta đã phải trải qua biết bao nhiêu cảm thọ đau khổ trong một thời gian dài do kết quả của những ác nghiệp ta đã thực hiện. - chính vì lý do này mà ta đã phải vô cùng đau khổ.

13.  Chính vì thế ta nói với các ngài, “Ta xin chúc lành đến tất cả mọi người đã tụ tập lại nơi đây, xin đừng bao giờ phạm phải những hành vi bất thiện cho dù công khai hay kín đáo.

14.  Vì nếu như các ngài chỉ thực hiện hay muốn thực hiện những hành vi bất thiện thì các ngài sẽ không tránh khỏi đau khổ cho chính các ngài, ngay cả các ngài có thể bay lên trời[175] hay trốn xuống chỗ nào đi nữa.

15.  Xin hãy hiếu thảo với mẹ, hiếu thảo với cha; kính trọng các vị trưởng lão cao niên trong gia đình, (hãy kính trọng các vị sa môn và bà la môn. – bằng cách này các vị sẽ được tái sanh trên thiên đàng.’

4. Về điểm này thành phố thuộc dân Dasannas (Dasaṇṇāṃ): thuộc vương quốc những người Dasaṇṇas hay các vị vua có tên như vậy.[176] Erakaccha (Erakacchaṃ): chính là tên thành phố. Tại đó (tattha): trong thành phố đó. Trong quá khứ (pure): [102] trước kia, nơi kiếp trước. Ta được biết đến với tên gọi là Dhanapala (Dhanapālo ti maṃ vidu): họ biết đến ta như là một thương nhân giàu có tên là Dhanapala. Hắn ta đã thốt lên đoạn kệ bắt đầu với “tám mươi” cho thấy lý do tại sao cái tên đặc bịêt này được đặt cho ta vào thời điểm đó.[177]

5. Về điểm này Có tám mươi chiếc xe chất đầy hàng hoá (asiti sakaṭavāhānaṃ)[178] hai mươi khārī[179] lô hàng được coi như bằng một xe hàng. Thực chất Tám mươi xe chất đầy vàng và bằng với kahapanas[180] là của ta. – đây là điều cần được phân tích. Tôi có rất nhiều vàng (pahūtaṃ me jātarūpaṃ): rất nhiều vàng đo bằng vô số các bhārās[181] ở đây cũng có liên quan đến động từ ‘were’

6. Ta không thích bố thí (na me dātuṃ piyaṃ ahu): ta không thích thực hiện bố thí. Kẻo những tên ăn mày có thể nhìn thấy tôi (ma maṃ yācanakāddasuṃ): ta đóng cửa nhà lại trước khi ăn nghĩ rằng, ‘để bọn ăn mày không thể nhìn thấy ta.”

7. Keo kiệt (kadariyo): vô cùng bần tiện. Lăng mạ (paribhāsako): ông ta nhìn thấy ngươi bố thí ông ta dọa nạt[182] họ khiến họ phải sợ hãi. Trong khi họ thực hiện bố thí và thực hiện những hành vi thiện (dadantānaṃ karontānaṃ): đây là sở hữu cách hiểu theo nghĩa đối cách – khi họ thực hiện bố thí chính là họ thực hiện những phước báu. Rất nhiều người (bahujanaṃ): nhiều chúng sanh, đang khi họ bố thí và thực hiện phước báu ta lại có thói quen ngăn cản họ, cấm đoán nhiều người, một đám đông người không được thực hiện hành vi thiện đó.

8. “Bố thí không đem lại kết quả nào v.v... - đây là một lời khẳng định về những lý do của hắn để cản trở việc bố thí v.v... Về điểm này Bố thí không đem lại kết quả gì (vipāko n’atthi dānassa): tuy nhiên không có kết quả nào từ hành vi bố thí. Hắn làm rõ chỉ có phước báu mới đem lại công đức và bố thí chỉ là mất mát tài sản mà thôi. Về việc tự thu thúc. (saṃayamassa): việc thu thúc giới. Kết quả xuất hiện từ đâu? (kuto phalaṃ): tuy nhiên từ đâu ta đạt được kết quả? Nắm giữ luật giới là điều vô ích – đó là ý nghĩa. Những khu công viên giải trí (ārāmāni): những khu công viên giải trí và những cánh rừng. Những làng có nước uống bên đường (papāyo): những làng có nước uống. Tại những địa điểm khó vượt qua. (dugge): tại những địa điểm khó có thể tiến thêm được do có nhiều nước và đầm lầy. Những cây cầu (saṅkamanāni): những con đường đắp cao.

9. Khi ta diệt từ đó (tato cuto): khi ta qua đời khỏi cõi chúng sanh. Năm mươi lăm: pañcapaṇṇāsa = pañcapaññāsa (một dạng ngữ pháp hoán chuyển). Kể từ khi ta qua đời (yato kālaṅkato ahaṃ): kể từ khi ta qua đời trở đi.

10. Ta không ý thức (nābhijānāmi): vì lúc nào ta cũng không ý thức mình đã ăn gì hay uống bất kỳ điều gì. Kẻ nào tự kìm hãm sẽ đi đến chỗ diệt (yo saṃyamo so vināso): keo kiệt v.v... không bố thí cho bất kỳ ai. – [103] quả thật đó chính là diệt đối với những chúng sanh trong hoàn cảnh đó, đó cũng là nguyên nhân dẫn đến khổ cảnh bi thảm như các ngạ quỉ nơi cõi đó vậy. Kẻ nào bị diệt chính là bị kiềm hãm (yo vināaso so saṃyamo): với điều này hắn noi đến điều chắc chắn sẽ xảy ra thực trạng đã nói đến ở trên. Quả thật người ta nói rằng các ngạ quỉ đều biết rõ ( petā hi kira jānanti): từ ‘quả thật’ ở đây được dùng để nhấn mạnh và các từ ‘người ta nói rằng’ (kira) chỉ rõ chính là lời đồn đại; ngăn cản, thiếu từ tâm hoan hỷ với việc cúng dường chính là nguyên nhân dẫn đến diệt. Người ta kể lại rằng chỉ có ngạ quỉ biết được điều này do chính tự bản thân chúng đã bị kiềm toả. Chẳng phải chúng sanh biết được như vậy, điều đó không thể được[183] vì ngay cả chúng sanh, giống như các ngạ quỉ, cũng được coi như bị đói và khát v.v... khống chế. Những ngạ quỉ thì biết rõ hơn về thực trạng này, vì chúng rất quen với những hành vi chúng đã thực hiện trong kiếp trước. Chính vì lý do đó chúng thốt lên đoạn kệ bắt đầu với, ‘trong quá khứ cũng đã bị kiềm chế như vậy.’

11.Về điểm này ta đã bị kiểm tỏa như vậy (saṃyamissaṃ): chính ta cũng đã tự keo kiệt, tự thu lại trong việc thực hiện phước báu như thể bố thí chẳng hạn v.v... cho dù có dồi dào tài sản (bahuke dhane): cho dù tài sản to lớn được biết tới.

16. Chính vì thế: tam = tasmā (dạng ngữ pháp hoán chuyển). Đối với ta: vo = tumhe (dạng ngữ pháp hoán chuyển). Những lời chúc phước đến cho bạn (bhaddaṃ vo): tôi chúc phước cho bạn, phước lành và may mắn đến cho bạn. - đây là những lời còn lại. Từng người các bạn tụ họp lại ở đây (yāvant’ ettha saṃāgatā): từng người các bạn cũng như nhiều người khác đã tụ họp ở đây, nên lắng nghe điều ta nói đây - đây chính là ý nghĩa. Công khai (āvi): công khai, những người khác đều biết cả. Kín đáo (raho) : che đậy, không nhìn thấy được. Đừng phạm vào, đừng thực hiện, bất kỳ hành vi xấu xa, ti tiện, bất thiện hoặc công khai hay kín đáo bằng thân khẩu hay ý, như sát sanh, nói dối v.v... hay nơi chỗ kín đáo như thể tham lam chẳng hạn v.v... [184]

17. Vì nếu... một hành vi xấu xa (sace tam pāpakaṃ kammaṃ): vì nếu nhà ngươi thực hiện hành vi xấu xa vào lúc này, hay trong tương lai, thì chắc chắn không có lối thoát, không thể giải thoát khỏi khổ cũng lại chính là kết quả của hành vi đó đem lại. Như thể tái sanh nơi bốn khổ cảnh[185] như là hỏa ngục v.v... hay nếu được tái sanh nơi cõi chúng sanh thì có sanh mệnh ngắn ngủi. Cho dù bạn có thể bay cao hay chạy trốn đi đâu (upaccā ’pi palāyitaṃ) có nghĩa là đơn giản bạn chẳng trốn đâu khỏi cho dù bạn có chạy đến đâu hay bay lên trời. Một số bản Kinh Phật cũng giải thích là chủ tâm (upecca): vì kết cục hậu quả đó cứ bám sát bạn cho dù bạn có chạy trốn đến đâu đi chăng nữa; chủ tâm hay cố ý, [104] có nghĩa là điều bạn sẽ phải gặt hái kết quả đó khi có liên quan đến các điều kiện cần thiết khác về nơi chốn địa điểm[186] thời gian v.v... thực chất này cũng được giải thích trong đoạn kệ này:

“Chẳng phải trên trời cao hay giữa đại dương hay chui vào khe núi là nơi bạn có thể coi đó là vị trí an toàn, bạn có thể chạy trốn được kết quả của hành vi xấu xa.’[187]

18. Hãy thảo kính mẹ (matteyyā):[188] vì lợi ích cho mẹ mình. Hãy (hotha): hãy phục dưỡng các ngài v.v... Hãy thảo kính Cha (petteyyā): ta nên hiểu điều ngày giống như trên. Kính trọng người cao niên trong gia đình: kule jeṭṭhāpacāyikā = kule jeṭṭhākanaṃ apacāyantakarā (thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài). Các vị sa môn (sāmaṇṇā): hãy kính trọng các vị sa môn. Cũng như vậy hãy kính trọng các vị bà la môn (brahmaṇṇā): có nghĩa là hãy kính trọng các vị đã đoạn tận hết các lậu hoặc[189] bằng cách này bạn sẽ đi đến cõi thiên giới (evaṃ saggaṃ gamissatha) có nghĩa là sau khi thực hiện những phước thiện theo cách thức đã khẳng định ở trên bạn sẽ được tái sanh nơi cõi chư thiên (devaloka)

Bất kỳ điều gì không có ý nghĩa được giải thích ở đây ta nên hiểu y hệt như những gì đã được đưa ra ở trên trong chuỵên kể về Ngốc Đầu Quỉ Sự.[190] v.v... Khi họ nghe được những gì phải được nói tới. Những thương nhân đó tâm đầy xúc động và thương xót ngạ quỉ đó. Liền lấy một tô nước, truyền cho ngạ quỉ nằm xuống và rẩy vào miệng hắn. Sau đó việc này được thực hiện nhiều lần nhưng nước bấy lâu nay ngạ quỉ ước ao chờ đợi đã không rơi vào cổ họng hắn.[191] Do kết quả những hành vi xấu xa ngạ quỉ đã làm. Làm thế nào có thể dập tắt được cơn khát của ngạ quỉ? Họ hỏi ngạ quỉ xem hắn có được chút khuây khoả [192] nào chăng? “Cho dù nhiều người đổ nước nhiều lần vào miệng tôi, nhưng vẫn không có lối thoát nào dẫn khỏi cõi ngạ quỉ.’hắn nói vậy. Khi các thương gia nghe thấy vậy họ rất kinh ngạc và nói. ‘Nhưng có nhiều cách để xua tan đi cơn khát chăng?’ [105] hắn lên tiếng, ‘Khi ác nghiệp này bị tàn lụi và bố thí được thực hiện cho vị Như Lai hay cho đồ đệ[193] của vị Như Lai và người ta hồi hướng phước thí đó cho ta, thì ta mới được giải thoát khỏi cảnh khổ ngạ quỉ.[194] Khi họ nghe được điều này các thương nhân liền đến thành Sāvatthī đi đến gặp Đức Phật và nêu vấn đề này với ngài. Họ qui y Tam Bảo và thọ trì giới và trong vòng bảy ngày họ tổ chức một cuộc bố thí lớn cho tăng đoàn các vị tỳ khưu có Đức Phật dẫn đầu. Và hồi hướng phước thí này cho ngạ quỉ. Đức Phật coi vấn đề này như là nhu cầu nổi lên, và diễn giải Phật Pháp cho bon tăng đoàn và chúng sanh đã loại bỏ được vết nhơ ích kỷ bủn xỉn và thèm khát v.v... và lấy làm thoải mái thực hiện phước báu bố thí. v.v...

-ooOoo-