CHÚ GIẢI  

  CHUYỆN NGẠ QỦI

   (Petavatthu-aṭṭhakathā)

                                                               Nguyên Tác:                     PARAMATTHADĪPANĪ NĀMA

                                                               Tác giả:                              DHAMMAPĀLA
                                                   Bản Anh Ngữ:                U BA KYAW

                                                                Hiệu đính- Giải thích:  PETER MASEFIELD
                                                   Bản Việt Ngữ:             Tỳ khưu THIỆN MINH

   PL. 2551 - DL.2007

CHƯƠNG III

TIỂU PHẨM
[Cūḷavagga]

III.1 Chú giải chuyện ngạ quỉ BẤT ĐÁNG
[Abhijjamānapetavatthuvaṇṇanā]

“Không rẽ nước ra làm hai.” Chuyện kể này được thuật lại khi Đạo sư đang lưu lại trong Khu Rừng Trúc liên quan đến một ngạ quỉ đã từng là một thợ săn.

Người ta kể lại rằng vượt qua sông Hằng về hướng tây[1] thành Bernares khi bạn đi về hướng[2] ngôi làng Vasabba tại đó có một người thợ săn trong ngôi làng tên là Cundaṭṭhila. Hắn ta có thể bắn hạ nai trong rừng, ăn phần ngon nhất bằng cách nướng trên than hồng rồi bỏ phần còn lại trong chiếc giỏ lá và quảy số thịt còn lại trên chiếc sào đem về làng. Khi những đứa trẻ trong làng nhìn thấy tên thợ săn ngay tại cổng làng chúng chạy ùa tới gặp hắn và chia tay xin nói rằng, ‘Xin cho chúng cháu một ít thịt nai! Xin cho chúng cháu một ít thịt nai!’ Cứ mỗi lần như vậy hắn lại cho bọn trẻ một ít. Thế rồi một ngày kia hắn chẳng bắt được sự gì hết. [169] Hắn ta liền tự trang điểm bằng những bông hoa uddāla[3] và cũng còn cầm trong tay một số hoa nữa và đi về làng. Khi lũ trẻ nhìn thấy hắn về ngay cổng làng chúng cũng chạy ra và giơ những bàn tay nói rằng, ‘xin cho chúng cháu một ít thịt! Xin cho chúng cháu một ít thịt!’Anh ta liền cho mỗi đứa trong bọn một nhánh hoa. Đến thời điểm ấn định anh thợ săn đã qua đời và phải tái sanh nơi cõi ngạ quỉ. Lỏa lồ và xấu xa kinh dị trông rất khủng khiếp. Không biết đến đồ ăn thức uống là gì nữa, ngay cả trong giấc mơ. Và với những bó hoa uddāla buộc vào đầu, hắn có thể tiếp tục lội ngược dòng sông Hằng, mà không làm rẽ nước ra làm hai, nghĩ rằng, ‘Ta sẽ kiếm được chút gì để ăn từ nơi những người họ hàng ruột thịt của mình tại làng Cundaṭṭhia.’ Bấy giờ vào lúc đó có vị quan đại thần của nhà vua Bimbisara, tên là Koliya, đang trở về sau khi đã dẹp yên được cuộc nổi loạn tại vùng biên cương; sau khi đã truyền lệnh cho đoàn tượng binh và kỵ binh v.v... đi trên bộ và chính vị ấy lại đi thuyền xuôi dòng sông Hằng khi tướng quân nhìn thấy ngạ quỉ đó tiến lại theo cách đó và thốt lên đoạn kệ này để dò hỏi:

1.      ‘Nhà ngươi di chuyển trên sông mà không làm rẽ nước sông Hằng ra làm hai; nhà ngươi loả lồ ấy vậy mà trán nhà ngươi trông không giống một ngạ quỉ, được trang điểm, lại còn đeo vòng hoa. Nhà ngươi đi về đâu đó, hỡi ngạ quỉ, và chỗ cư ngụ của nhà ngươi ở đâu?

1. Về điểm này không làm nước rẽ làm hai (abhijjamāne): giữ liền lại với nhau mà không rẽ[4] nước ra làm hai để lội bộ qua sông. Nước sông Hằng (vārimhi Gaṇgāya): nước sông Hằng. Ở đây (idha): ngay tại địa điểm này. Tuy nhiên phần đằng trước của nhà ngươi trông không giống ngạ quỉ chút nào (pubbaddhapeto[5] va): phần đằng trước của nhà ngươi trông không giống ngạ quỉ chút nào. – mà lại giống Devaputta không thuộc cõi ngạ quỉ. Tại sao vậy? Được trang điểm, đeo vòng hoa (mālādhāri alaṅkato) có nghĩa là trên đỉnh đầu[6] được trang điểm, được đeo những vòng hoa. Chỗ cư ngụ của nhà ngươi ở đâu vậy? (kattha vā so bhavissati): trong ngôi làng hay một địa điểm nào làm nơi cư trú của nhà ngươi, có nghĩa là hãy cho ta biết điều này.

Bấy giờ để chỉ cho biết điều gì được nói trong thời điểm đó do ngạ quỉ và do Koliya các vị kiết tập Kinh Tạng [170] đã nói những đoạn kệ sau:

2.      “Ta đang đi đến ngôi làng Cundaṭṭhila,” ngạ quỉ nói, “giữa ngôi làng Vāsabha, bên phần phụ cận với thành Bernares.”

3.      Và khi ngạ quỉ nhìn thấy vị quan đại thần, và Koliya nổi tiếng, đã cho ngạ quỉ một bữa ăn lúa mạch, cùng với đồ ăn và một bộ y phục màu vàng.

4.      Khi chiếc thuyền của vị đại thần dừng lại ngạ quỉ đã nhận những thứ đó từ tay người thợ cạo; khi những thứ đó đã được biếu cho người thợ cạo, thì ngay lập tức chúng được nhìn thấy trong bụng ngạ quỉ.

5.      Từ đó ngạ quỉ được ăn mặc chỉnh tề, được trang điểm, mang vòng hoa; đứng ngay vị trí đó vật thí đã đem lại lợi ích cho ngạ quỉ. – chính vì thế chúng ta thỉnh thoảng phải bố thí vì lòng thương xót ngạ quỉ.

2. Về điểm này đến Cundaṭṭhila (Cundaṭṭhilaṃ): đến ngôi làng có tên như vậy. Giữa ngôi làng Vāsabha, trong vùng phụ cận thành Bernares (antare Vāsabhagāmaṃ Bārāṇasiyā santike): nằm giữa quãng đường từ ngôi làng Vāsabha đến thành Bernares. Vì giới tự antarā [7] ngôi làng Vasabha (Vāsabhagāmaṃ) lại ở đối cách nhưng hiểu theo nghĩa thuộc cách[8], vì ngôi làng nằm trong vùng phụ cận thành Bernares. Đây chính là ý nghĩa.[9] ‘Ở giữa’ (antare) ngôi làng Vasabha và Bernares, không xa thành Bernares là bao, là ngôi làng có tên là Cundaṭṭhila – tôi đang đi đến ngôi làng này.

3. Vị trưởng lão nổi tiếng tên là Koliya (Koliya iti vissuto): với tên[10] rất quen thuộc là Koliya. Bữa ăn bằng lúa mạch và đồ ăn: sattubhattañ ca = sattuñ c’eva bhattañ [11] ca ( thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài). Ban cho... và một cặp (áo cà sa) màu vàng (pītakañ ca yugaṃ adā): bố thí... và một cặp y phục màu vàng, vàng óng. Trong trường hợp này (nên hỏi): khi nào ngài ban cho y phục này? ngài[12] cho biết:

4. Khi chiếc thuyền đậu lại ngài đã đưa (cặp y phục) cho người thợ cạo (nāvāya tiṭṭhamānāya kappakassa adāpayi): ngài đã dừng chiếc thuyền đang đến và ngài đã đưa cho một người giúp việc tắm[13] ông ta cũng là một thiện nam; khi cặp y phục được trao tặng.- đây là cách cần được phân tích. Ngay tức khắc: ṭhāne = ṭhānaso (một dạng ngữ pháp hoán chuyển); ngay lúc đó. Họ nhìn thấy ngạ quỉ (petassa dissatha): họ quan sát thấy trên thân mình ngạ quỉ; xuất hiện áo lót và áo choàng. Vì lý do đó có ngài12 nói rằng:

5. [171] Nhân đó, được mặc vào những bộ y phục tuyệt đẹp, được trang điểm, đeo vào những vòng hoa (tato savatthevasmo mālādhārī alaṅkato): ngài mặc đồ[14] đẹp và được trang điểm diễm lệ với vòng hoa v.v... Ở vào vị thế cho thấy vật thí đem lợi lại cho ngạ quỉ đó (thāne ṭhitassa petassa dakkhiṇā upakappatha): tuy nhiên của bố thí đó lại ở vào vị thế dành cho kẻ xứng đáng nhận những phước thí đó vì vật thí đó có lợi cho ngạ quỉ đó, vì vật thí đó ngạ quỉ có thể sử dụng. Chính vì thế chúng ta luôn luôn bố thí do lòng từ bi quảng đại dành cho ngạ quỉ (tasmā dajjetha petānaṃ anukampāya punappunaṃ) có nghĩa là chúng ta nên thường xuyên bố thí do lòng từ bi quảng đại đối với các ngạ quỉ, dành cho các ngạ quỉ.

Bấy giờ vị đại thần Koliya, cảm thấy thương hại ngạ quỉ đó, đã đem lại hình thức bố thí đó cho các ngạ quỉ và rồi ngài xuôi dòng sông Hằng và đến thành Bernares vào lúc mặt trời mọc. Đức Phật đã xuất hiện trên không trung vì muốn giúp[15] đỡ họ, đang đứng trên bờ sông Hằng. Vị Đại thần Koliya đã xuống khỏi thuyền và quá phấn trấn trong lòng, liền mời Đức Phật nói rằng, ‘Thưa Đức Thế Tôn, xin dủ lòng thương mà nhận lời mời của ta, dùng bữa với chúng ta trong ngày hôm nay.’ Đức Phật đã im lặng nhận lời. Khi ngài đại thần biết Đức Phật đã nhận lời, ngay lập tức ngài đã cho dựng lên trên một mảnh đất khả ái một nhà nghỉ mát bằng cành lá cây rất rộng được trang hoàng lộng lẫy và trang trí với nhiều màu sắc đa dạng và giăng lên tứ phía nhiều tấm vải đủ màu và rồi dâng tặng Đức Phật một chỗ ngồi vị đại thần đã cho sửa soạn trong đó. Đức Phật đến ngồi vào vị trí được chỉ định, thế rồi vị đại thần tiến lại gặp Đức Phật, kính lễ ngài với hương nhang và hoa v.v... đảnh lễ ngài và ngồi xuống một bên. Tường trình cho ngài những gì vị đại thần đã nói và câu trả lời của ngạ quỉ như đã đề cập đến ở trên. Đức Phật quả quyết, ‘mong rằng tăng đoàn có mặt tại đây!’ ngay sau khi Đức Phật đã ra lệnh như vậy thì tăng đoàn các tỳ khưu, do oai lực của ngài thôi thúc, đã vây quanh pháp vương giống như đoàn thiên nga óng ả toàn màu vàng vây quanh Dhatarattha, vua[16] thiên nga.[17] Dân chúng tụ tập lại ngay lúc đó nghĩ rằng, ‘ Sắp sửa diễn ra một việc diễn giải Phật Pháp long trọng tại đây.’ Khi chứng kiến quang cảnh này vị đại thần với lòng đầy tịnh tín, thoả mãn với tăng đoàn các vị tỳ khưu cùng với Đức Phật dẫn đầu bắt đầu sử dụng vật thực và thức uống cả mềm và cứng. Khi họ đã dùng xong bửa xuất phát từ lòng từ tâm của ngài đối với chúng sanh lại tập trung ý nghĩ rằng, ‘Mong rằng những kẻ đang tụ tập xung quanh thành Bernares tụ tập lại tại đây!’Và toàn bộ chúng sanh đó thông qua oai lực thần thông của ngài đã tụ tập lại tại đó. Thế rồi ngài đã khiến cho rất nhiều ngạ quỉ hiện hình và dân chúng đã chứng kiến bằng chính mắt mình các ngạ quỉ đó hiện nguyên hình. Một số trong họ đã mặc những y phục rách rưới bèo nhèo bị xé thành những miếng nhỏ chắp lại; [172] một số lại e ngại[18] che thân mình bằng mái tóc dài của mình, trong khi đó lại có những kẻ loả lồ như lúc mới sanh ra[19], bị đói khát hành hạ, với những làn da và tấm thân teo tóp lại chỉ còn có da bọc xương, và đang di chuyển đây đó cách này cách khác. Đức Phật lại lấy sức mạnh thần thông của ngài qui tụ họ lại vào cùng một vị trí và công bố cho chúng sanh biết những ác nghiệp họ đã làm.

Các vị kiết tập Tạng Kinh thốt lên những đoạn kệ sau đây để làm rõ vấn đề:

6.      Những ngạ quỉ đã hiện nguyên hình, một số mặc những y phục giống như giẻ rách, một số khác che thân bằng mái tóc dài của mình, đang đi khắp nơi tìn kiếm của ăn thức uống, và tỏa ra khắp tứ phương.

7.      Một số chạy ra xa nhưng lại quay trở lại do không kiếm được thứ gì bỏ vào bụng, đói khát, mệt lả, lảo đảo rồi chìm xuống lòng đất.

8.      Và một số ngã quỵ xuống, chìm xuống lòng đất, vật vã như thể đang bị lửa đốt do không thực hiện được bất kỳ phước báu nào trong quá khứ.

9.      “Trong quá khứ chúng ta đã là những người vợ và người mẹ trong những gia đình tốt; cho dù có được những vật thí trong tầm tay chúng ta đã không tạo được những nơi nương tựa cho chính mình.

10.  Cho dù thức ăn đồ uống thật dồi dào – quá nhiều đến nỗi[20]phải dục bỏ đi – ấy vậy mà chúng ta đã không bố thí sự gì cho những kẻ đã đạt đến thù thắng[21]tột đỉnh, cho những kẻ đã xuất gia.

11.  Chỉ muốn làm những gì không được làm, lười biếng, chỉ muốn những điều ngọt ngào[22]và tham ăn, tham uống, chúng ta chỉ bố thí[23] chút đỉnh, từng miếng nhỏ và còn chế nhạo những kẻ nhận vật thí đó nữa.

12.  Những nhà cửa, đầy tớ và những đồ trang sức đắt tiền của chúng ta - giờ đây những kẻ khác đang thừa hưởng[24] trong khi đó chúng ta lại phải chịu cảnh khốn cùng.

13.  Họ sẽ trở thành những kẻ đan thúng mủng[25] bị khinh miệt, những người đóng xe quỉ quyệt; họ sẽ trở thành các Chiên đà la[26] gặp đủ mọi khó khăn to lớn và thỉnh thoảng còn phải đóng vai những kẻ hầu hạ cho thiên hạ tắm.

14.  [173] Bất kỳ gia đình nào thấp kém và phải trải qua những khó khăn lớn. – chính họ lại phải tái sanh vào những nơi đó. Đây chính là định mệnh dành cho những kẻ bủn xỉn ích kỷ vậy.

15.  Trong khi đó những kẻ bố thí hào phóng đã thực hiện những phước báu trong quá khứ sẽ tràn ngập thiên giới và khiến bừng sáng cõi Nandana.

16.  Khi họ đang tiêu khiển trong cung điện Vejayanta[27]và thoả mãn được mọi ước nguyện của mình họ còn được tái sanh với địa vị cao nơi những gia đình giàu có khi họ được tái sanh tại đó.

17.  Trong những lâu đài có tháp nhọn, trên những chiếc giường được trải bằng vải lông cừu dài[28], các chi họ được quạt[29]do những người đứng hầu quạt, nơi những gia đình họ được tái sanh trong đó, được thưởng thức đủ mọi tiện nghi trong cuộc sống.

18.  Được trang điểm kỹ càng, được đeo vòng hoa và được sống[30] trong vòng tay yêu đương của mọi người từ sáng đến tối, mọi người đều tạo thoải mái tối đa cho họ.

19.  Chốn Nandana[31] thanh bình, hấp dẫn này nằm trong khu rừng Tam Thập Tam, chỉ dành riêng cho những kẻ nào đã thực hiện những phước báu, chứ không dành cho những kẻ nào chỉ biết đến ác nghiệp mà thôi.

20.  Vì những kẻ không thực hiện phước báu chẳng tìm đâu ra hạnh phúc trên cõi đời này cũng như nơi cõi đời sau. Ngược lại những kẻ đã thực hiện phước báu thì được hưởng hạnh phúc tức thời ngay trên cõi đời này và cả ở cõi đời sau nữa.

21.  Tất nhiều[32] việc thiện đã được làm cho những ai ước nhờ vào lòng từ tâm đối với những kẻ đã làm phước báu đem lại rất nhiều của cải cho họ nơi cõi đời này và được hưởng hạnh phúc trên cõi chư thiên.

6. Mặc vào những y phục rách rưới (sāhundavāsino): mặc vào[33] những miếng giẻ rách sờn củ. Một số: eke=ekacce (một dạng ngữ pháp hoán chuyển). Lấy bộ tóc dài che kín thân mình (kesanivāsino): che dấu nỗi mắc cở của mình bằng mái tóc dài. Đi tìm kiếm vật thực (bhattāya gacchanti): bất kỳ nơi nào họ tới đều là vị trí họ tuốn đến để tìm khiếm đồ ăn thức uống nghĩ rằng, ‘Rất có thể khi chúng ta ra đi từ nơi này chúng ta có thể kiếm được chút đồ ăn đây kia đã bị vứt đi hay ói mửa ra hay những ô uế kèm theo là những trẻ sơ sanh v.v... Tuôn ra từ tứ phía (pakkamanti diso disaṃ): ra đi tứ phía, từ những vị trí cách xa nhau nhiều do tuần.

7. Rất xa (dure): đến những vùng xa xôi. Một số (eke): một số ngạ quỉ. Chạy tán loạn (padhāvitvā): chạy đi kiếm vật thực. [174] Nhưng lại quay trở về mà chẳng kiếm được thứ gì (aladdhā ca nivattare): nhưng lại quay về mà chẳng kiếm được đồ ăn thức uống gì. Mệt lả (pamucchitā): đang trong tình trạng mệt lả do khổ sở vì đói khát v.v... Lảo đảo (bhantā): quay cuồng. Chìm xuống đất (bhūmitiyaṃ paṭisumbhitā): họ thức dậy trong tình trạng lảo đảo và té xuống đất giống như cục đất xét[34] được liệng xuống đất.

8. Tại đó (tattha): vị trí họ đã đến. Chìm xuống mặt đất (bhūmiyaṃ paṭisumbhitā): họ té xuống mặt đất như thể té xuống một vực thẳm, không thể đứng vững được do những khốn khổ đói khát v.v... ; hay nói cách khác, ý nghĩa ở đây chính là họ đã mất hy vọng do đã thất bại không kiếm được bất kỳ của gì bỏ vào bụng v.v... tại đó, ngay tại vị trí họ đã tới, và họ đã té nhào xuống mặt đất (paṭisumbhitā): như thể có kẻ nào thù địch (paṭimukhaṃ) đã đánh gục họ (sumbhitā).[35] Do trong quá khứ đã không thực hiện được bất kỳ phước báu nào (pubbe akatakalyānā): do đã không làm được bất kỳ việc tốt lành nào nơi kiếp trước. Bị tra tấn như thể ngọn lửa thiêu đốt (aggidaḍḍha va ātape): như thể có lửa thiêu đốt tại một số địa điểm do mặt trời mùa hè oi bức.[36] Có nghĩa là phải trải qua khốn khổ lớn lao do bị thiêu đốt bằng lửa đói khát.

9. Trong quá khứ (pubbe): nơi kiếp trước. Tự bản chất độc ác (pāpadhammā): thuộc tính chất ti tiện lại hay ghen tị và bủn xỉn keo kiệt. Những người vợ (gharaṇi): nữ gia chủ trong ngôi nhà. Những bà mẹ của gia đình tốt (kulamātaro): những bà mẹ có con trai thuoc các gia đình tốt hay các bà mẹ những người thuộc gia đình tốt. Nơi nương tựa (dipaṃ): hỗ trợ, có nghĩa là những phước báu. Được gọi là sự nâng đỡ là do đã trở thành niềm hỗ trợ cho chúng sanh nơi cõi hạnh phúc.[37] Chúng ta đã không thực hiện: nākamha = na karimha (một dạng ngữ pháp hoán chuyển)

10. Dồi dào (pahutaṃ): có nhiều. Đồ ăn thức uống: annapānam pi = annañ ca pānañ ca (thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài). Có quá nhiều đến nỗi phải quẳng đi (api ssu avakīriyati): ssu (không được dịch) chỉ là một tiểu từ. Quá nhiều đến nỗi phải ném đi (api avakirīyati): ngay cả tới mức độ phải quẳng đi. Đó chính là phải loại bỏ[38]. Đối với những ai đã đạt đến tột đỉnh (sammaggate): đối với những người đã bước lên[39] một cách chân chính, đối với những người đã ra đi một cách đúng đắn (sammāpatipanne = sammāapaṭipannāya); đối với những ai đã xuất gia (pabbajite = pabbajitāya) đây là vị trí cách trong cấu trúc tặng cách; hay nói cách khác (nếu thực sự là vị trí cách), thì ý nghĩa sẽ là ‘cho dù những người đó đã đạt đến tột đỉnh[40], những người đã xuất gia đó, có trong tay, những gì có thể tận dụng được. [41] Tuy nhiên chúng ta chẳng được gì (na ki kiñci adamhase): do ân hận khống chế họ cho rằng họ đã bố thí ngay cả chỉ một vật thí.

11. Ước ao thực hiện điều phải làm (akammakāmā): do không muốn thực hiện những điều không được thực hiện tức là ước ao làm những ác nghiệp những người có giới đức không nên làm. Ước muốn không làm điều nên làm chính là không muốn làm điều phải làm, [175] có nghĩa là thiếu cố gắng liên quan đến các pháp thiện. Lười biếng (alasa): biếng nhác[42], thiếu cố gắng thực hiện những việc thiện. Ước ao những điều ngọt ngào (sādhukāmā): thích những điều dễ dàng và êm ái. Tham ăn (mahagghasā): ăn rất nhiều. Cả hai cách diễn đạt đều muốn làm rõ rằng mặc dù họ có cả vật thực tuyệt vời lẫn ngọt ngào họ chẳng cho những người cần đến bất kỳ miếng gì và chính họ đã thưởng thức một mình. Chúng ta là những kẻ bố thí chỉ một miếng hay một chút vật thực (ālopapiṇdadātāro): chúng ta là những người chỉ bố thí một chút vật thực không lớn hơn một miếng. Những kẻ nhận vật thí (paṭiggahe): những kẻ nhận[43] vật thí. Chế diễu (paribhāsimhase): chúng ta nói ra những lời khinh miệt[44] có nghĩa là chúng ta dèm pha và nhạo báng.

12. Những căn nhà đó (te gharā): ở đó trước kia chúng ta đã sở hữu nghĩ rằng, ‘ngôi nhà đó là của chúng ta’: những ngôi nhà đó vẫn tiếp tục tồn tại như cũ[45] nhưng giờ đây không còn lợi lộc gì cho chúng ta nữa. – đây là ý nghĩa. Và những người giàu đó, những đồ trang sức đó của chúng ta (tā ca dāsiyo tañ evabharaṇāni no): cũng giống như vậy cũng được áp dụng trong trường hợp này. Về điểm này là sở hữu của chúng ta: no = amhākaṃ ( một dạng ngữ pháp hoán chuyển); những thứ này (te): những căn nhà này v.v... ; giờ đây những người khác đang thừa hưởng (aññe paricārenti)[46] có nghĩa là được dùng làm nơi cho người khác thưởng thức v.v... Trong khi đó ta chỉ được hưởng những khốn khổ mà thôi (mayaṃ dukkhassa bhāgino): họ nói lên bằng cách tự khiển trách mình nói rằng, ‘Trước kia chúng ta hoàn toàn dùng vào việc theo đuổi việc tiêu khiển, không ý thức đó là tài sản phải được bỏ lại khi chúng ta qua đời (tiến sang kiếp khác cõi chúng ta đã sống) lại không chú tâm làm những gì có thể theo chúng ta vào cõi đời sau; và giờ đây chúng ta được hưởng chỉ là sầu khổ do đói khát v.v... ’[47] Giờ đây vì chúng sanh, cho dù có tái sanh nơi cõi con người sau khi đã rời khỏi cõi ngạ quỉ, theo qui luật, thuộc tái sanh thấp hơn và dẫn cuộc sống đến khổ cực hơn do nghiệp báo cũ đó nơi chính qua[48] nghiệp chúng ta đã làm, hai đoạn kệ bắt đầu như sau: (họ sẽ trở thành) người đan thúng được nói lên để làm rõ điểm này.

13. Về điểm này những người đan giỏ (veṇī vā): ngài đan giỏ bẩm sanh, có nghĩa là họ sẽ là thợ mây tre đan lát, dệt chiếu. Từ “người mà (who) (va) có nghĩa là đại từ liên kết. Bị khinh miệt (avañña): bị khinh miệt, có nghĩa là, đáng khinh ti tiện; một cách giải thích khác đó là ti tiện (vambhanā) [49]: có nghĩa là những kẻ bị người khác áp bức. Thợ đóng xe (rathakārī): những người làm yên ngựa và áo giáp.[50] Quỉ quyệt (dubbhika): quỉ quyệt đối với bạn bè, là những người ép bức bạn bè. Chiên đà la (candali): Chiên đà la theo bẩm sanh. Phải chịu vất vả quá lớn (kapaṇā) nghèo khổ, [176] người đã phải chịu cảnh cùng khổ tột độ. Những người hầu tắm (nahāmini): người thợ cắt tóc chuyên nghiệp; họ sẽ trở thành như vậy hết thời này đến thời khác. Đây là điều ta nên phân tích; có nghĩa là, họ sẽ tái sanh trong gia đình nghèo hèn nơi những lần tái sanh tiếp theo sau.

14. Chỉ riêng những hạng người này họ phải tái sanh (tesu tesveva jāyanti): bất kỳ gia đình nào khác, như thợ săn, và những người hốt rác v.v... phải chịu cực khổ rất nhiều và bị khinh miệt tột độ, định mệnh khổ cực nhất, cũng chính nơi những gia đình nghèo khổ này mà những kẻ đã đựơc tái sanh thành ngạ quỉ do những vết nhơ ích kỷ nổi lên khi họ rơi vào cõi đó. vì lý do này người nói rằng, “Đây chính là số phận của người ích kỷ.’ Số phận của những kẻ đã không thực hiện những phước báu sau khi đã chứng tỏ ra như vậy, bảy đoạn kệ bắt đầu như sau:) ‘(Trong khi những kẻ bố thí không bủn xỉn) trong quá khứ đã thực hiện những phước báu được đề cập đến nhằm chứng tỏ cho thấy sanh mệnh của những kẻ nào đã thực hiện được những phước báu vậy.

15. Về điểm này sẽ làm xung mãn thiên giới (saggan te paripūrenti): những kẻ bố thí đó là những kẻ không ghen tị. Không còn bất kỳ tỳ vết ích kỷ nào, trong quá khứ, nơi kiếp trước, họ đã thực hiện những nghiệp thiện, họ đã thoả thích những phước báu như thể bố thí v.v... sẽ làm xung mãn thiên giới, là cõi phạm thiên với chính thù thắng thuộc vẻ kiều diễm của họ, vào với thù thắng của đoàn tuỳ tùng của họ. Và chiếu sáng cõi Nandana (obhāsenti ca Nandanaṃ) tuy nhiên họ đã không thể làm đầy hết thảy vì còn có cây ban ước v.v..cũng chiếu sáng với chính tia sáng tự nhiên mà thôi; nhưng họ lại chiếu sáng và chế ngự được cõi này bằng vẻ huy hoàng nơi y phục và đồ trang điểm cũng như do ánh sáng của chính thân xác họ và chiếu rọi nơi khu rừng Nandana.

16. Làm thoả mãn mọi ước nguyện của họ (kāmakāmino): tự thọ hưởng thoả thích những dục lạc theo lựa chọn riêng của họ. Nơi những gia đình có địa vị cao (uccākulesu): nơi những gia đình có địa vị cao như thể các gia đình Sát đế lỵ v.v... Giàu có (sabhogesu) có nhiều tài sản. Khi họ rời khỏi cõi đó (tato cuta): khi họ rời khỏi cõi đó, khỏi cõi Phạm thiên đó.

17. Trong những ngôi nhà có tháp nhọn và những cung điện (kūtāgāre ca pāsāde): cả trong những toà nhà có tháp nhọn [51] và trong những cung điện, Với các chi dược quạt mát (vījītangā): với những phần cơ thể được quạt mát.[52] Do những kẻ cầm quạt đuôi công (morahatthehi): do những kẻ cầm quạt được trang hoàng bằng lông đuôi chim công. Được thưởng lãm đủ mọi điều tiện nghi (yasassino): có được đoàn tuỳ tùng đông đảo, họ tự tiêu khiển. Đó chính là ý nghĩa ở đây.

18. Họ được chuyển từ vòng tay này sang vòng tay khác (aṅkato aṅkaṃ gacchanti): ngay từ thời thơ ấu chúng được chuyển từ vòng tay này sang vòng tay khác của những người họ hàng và vú mẫu. Chứ không bỏ trên mặt đất. đây là ý nghĩa muốn nói đến ở đây. Hầu hạ họ (upatiṭṭhanti): chăm sóc cho họ. Cố gắng chiều theo những sở thích của họ (sukhesino): ước mong cho họ được thoải mái; [177] Họ hầu hạ ngài, cho họ nơi ở, thoát khỏi mọi điều bất tiện cho dù nhỏ nhất, nghĩ rằng ‘có lẽ quá lạnh, hay có lẽ quá nóng? Đó là ý nghĩa.

19. Không dành cho những người chưa làm việc phước (nay idaṃ akatapuññanaṃ): thiếu những điều gây sầu khổ, khu rừng Nandan này thật thảnh thơi, hấp dẫn và khả ái là một công viên lớn nơi cõi Tam Thập Tam[53] thuộc các vị chư thiên nơi cõi Tam Thập, thường xuyên chỉ dành cho những người đã thực hiện được việc phước, chứ không dành cho những kẻ không thực hiện phước báu có nghĩa là không thể đạt đến được cõi đó.

20. Ở đây (idha): điều này được đề cập liên quan đến một thực chất là đây quả thật là nơi cõi chúng sanh thì có thể thực hiện việc công đức hay nói cách khác, ngay tại nơi đây (idha): chính trong cuộc sống này. Sau này (parattha): coi cõi đời sau.

21. Thuộc về họ (tesam): với các chư thiên đã nói đến ở trên. Thuộc những người thích kết bạn (sahavyakāmanaṃ): do những người ước muốn chung sống (với họ). Được cung cấp của cải (bhogasamañgino): được phú cho của cải dồi dào. Có nghĩa là họ an hưởng của cải với năm dục lạc chư thiên,

Kết quả đem lại thật hiển nhiên.

Khi những ngạ quỉ đó thường tỏ rõ cho ta biết định mệnh những nghiệp họ đã thực hiện và sanh mệnh của những phước báu do Đức Phật đã diễn giải chi tiết Phật Pháp, thích hợp với từng căn tánh của mỗi người tụ họp lại đó dẫn đầu là vị cố vấn đặc biệt Koliya có tâm đầy cảm xúc. Vào lúc kết thúc thời pháp này thì tuệ quán đã khởi sanh nơi tám mươi bốn ngàn chúng sanh.

-ooOoo-