10. VỚI NGÀI BĀHIYA

Trong Kinh Phật thứ mười: Bāhiya (Bāhiyo) là tên của ngài. Người mặc y  cà sa đan bằng gỗ (Dārucīriyo): là người có chiếc y cà sa[1] làm bằng (vỏ cây) gỗ. Tại Suppāraka²:  Ðang trú ngụ tại một cảng có tên như vậy; Nhưng ai là vị Bāhiya ? Và tại sao ngài lại là một vị Tỳ khưu mặc y cà sa làm bằng gỗ.”? Tại sao ngài lại đang lưu lại tại cảng Suppāraka? Trong trường hợp này, hiện đã có một cuộc bàn cãi mang tính lịch sử.³

Người ta nói rằng một trăm ngàn đại kiếp trở lại đây, vào thời vị Chánh Ðẳng Giác Padumuttara. Có một số người đàn ông vừa nhìn thấy vị đạo sư theo một số Tỳ khưu chiếm địa vị tối thắng có liên quan đến thắng trí của các vị đó ⁴ đang lúc họ lắng nghe bài Thuyết Pháp do vị Như Lai Thập Lực đó tại thành phố Haṃsavati, họ đã thực hiện một lời ước để được một địa vị tối thượng [2] nói rằng “Thực sự đây là một vị Tỳ khưu có địa vị tối thắng ² [78] Bậc đạo sư ban tặng cho. Ôi thực sự mong rằng tôi cũng được xuất gia theo giáo pháp của vị  Chánh Ðẳng Giác này vào một thời điểm trong tương lai, tôi cũng được ban cho một địa vị tối thắng giống như vị Tỳ khưu này vậy.” Thực hiện một hành vi³ phục vụ phù hợp với điều đó, thực hiện những việc công đức⁴ bao lâu còn tồn tại trong cuộc sống trên thế gian này và trở thành một người được phước trên cõi thiên đường; thế rồi, sau khi đã xuất gia để chuyên tu, lắng nghe giáo pháp của ngài Thập Lực Kassapa đang khi còn hoằng dương trong các nhân loại cũng như chư thiên, ông ta đã kết thúc được những ngày đó trong lúc vẫn còn thực hiện Phật Pháp của vị sa môn giống như một người đạt được giới đức, được hoàn toàn chu tất và xuất hiện nơi cõi thiên đường. Sau khi đã trải qua một Phật Kỳ nơi cõi thiên đường, ngài được tái sanh, khi Ðức Phật này xuất hiện, tại một gia đình quí tộc nơi vương quốc Bāhiya, và người ta đặt cho ngài một tên hiệu là “Bāhiya”, liên quan đến việc ngài được sanh ra trong vương quốc Bāhiya và trở thành một người thí chủ[3], ngài đã chất đầy một chuyến tàu với đầy đủ những hàng  hóa rất đa dạng dồi dào, nhằm mục đích thương mại, ngài đã nhổ neo ra khơi nhắm tới Ðại Dương. Liên tục đi khắp nơi; và trong bảy lần đã đi tới thành phố của mình qua một cuộc hành trình tới vùng Indus². Nhưng vào dịp thứ tám, ngài lên tàu với toàn bộ hàng hóa chất đầy boong nghĩ rằng ngài sẽ đi tới Suvaṇṇabhūmi[4] Sau khi đã ra khơi hướng tới đại dương, con tàu đã đi trật đường và phiêu bạt giữa đại dương mênh mông, không tài nào đến được địa điểm đã định trước, toàn thể hành khách trên tàu đã phải làm mồi² cho cá dữ và rùa biển; nhưng Bāhiya sau khi đã bị trôi dạt ³ rất lâu trước chuyển động sóng biển, sau đó ngài đã được an toàn⁴ sau khi bám vào một miếng ván tàu, vào ngày thứ bảy ngài trôi dạt vào bờ tại một địa danh ⁵ thuộc cảng Suppāraka⁶. Nằm sóng xoài trên bờ biển, trần trụi như ngày ngài chào đời.⁷ do vì ngài đã bị rách hết quần áo khi trôi dạt  dưới đại dương, ngài xua tan hết mệt nhọc, lấy lại  một phần hơi thở , nhổm dậy, thật xấu hổ và nhảy vội núp vào trong một bụi cây[5] và rồi,  không tìm thấy bất kỳ miếng vải nào để che thân, ngài đã lấy thân cây thổ hoàng liên², quấn những miếng vỏ cây³ làm thành một loại quần lót và chế luôn thành một chiếc y cà sa.⁴  rồi quấn quanh mình. [79] Thế rồi chính vì lý do đó người ta biết đến ngài trong mọi tình huống [6] với tên gọi là “Vị mặc y cà sa làm bằng vỏ cây” liên quan đến việc ngài mặc một chiếc y cà sa làm bằng gỗ và tên “Bāhiya” lại là tên hiệu trước đó của ngài.

Vừa nhìn thấy ngài đi khất thực trong khu vực cảng Suppāraka theo cách thức vừa nói ở trên với “bát khất thực”² ngài đã nhặt được. Dân chúng nghĩ trong tâm, “Nếu như trên đời này có vị nào họ có thể gọi là “ A-la-hán (arahaṃ)”. Chắc hẳn người đó phải thuộc hạng người này, không hiểu trường hợp này con người xứng đáng danh hiệu này có nhận quần áo bố thí cho ngài chăng, hay người đó sẽ từ chối nhận?  Liên quan đến vấn đề là ngài có ít nhu cầu chăng?” và để thử ngài, họ đã dâng cho ngài biết bao nhiêu là quần áo từ khắp nơi mang tới. Ngài suy nghĩ, “Nếu mình không xuất hiện ở đây theo cách này, thì những người này chẳng đặt niềm tin nơi ta ³ theo như cách họ đã làm. “Ðiều gì sẽ xảy ra nếu như ta từ chối những bộ đồ đó và cứ giữ nguyên hình trạng hiện hữu? Trong trường hợp đó, ta sẽ được nhiều của cải và kính trọng”, và sau khi đã suy nghĩ như vậy, ngài giữ nguyên sự lừa gạt đó và không nhận bất kỳ thứ quần áo họ dâng cúng. Dân chúng suy nghĩ,  “Ôi một vị có quá ít ước muốn, quả thực con người này thật xứng đáng được kính trọng.” Họ kính lễ ngài và kính trọng ngài vô cùng, tâm họ vô cùng sung sướng. Hơn thế nữa, họ đã sửa soạn cho bữa ăn được thực hiện, ngài đi vào một ngôi chùa [7] tại một nơi cách đó không xa lắm. Dân chúng theo ngài đến đó, họ trang hoàng² ngôi chùa và dâng cúng cho ngài. Nhận ra rằng, “Những người này, sau khi đã có được niềm tin, duy chỉ bằng cách ngài mặc một chiếc y cà sa, dân chúng đã kính lễ và tôn trọng ta đến như vậy, ta phải có phận sự có một lối sống đáng tin cậy³ cho họ nữa.” Ngài vẫn tỏ ra là một người có rất ít nhu cầu, là một người sống rất thanh đạm liên quan đến những nhu cầu thiết yếu. Hơn thế nữa, được dân chúng kính trọng như một vị  A-la-hán (arahaṃ) ⁴ ngài tưởng rằng chính mình đã trở thành một vị  A-la-hán (arahaṃ), với niềm  kính  cẩn  và tôn trọng dành cho ngài ngày càng gia tăng[8] hết điều này đến điều khác. Ngài đã trở thành một người có được một đồ chúng cần thiết khổng lồ. Vì lý do đó có lời nói rằng, “Và vào thời kỳ đó, Bāhiya , vị ẩn sĩ mặc y cà sa bằng cây đang lưu lại tại cảng Suppāraka, trên bãi biển, được kính trọng và tôn kính hết mực. Về điểm này:

Ðược kính trọng (sakkato): được kính trọng bằng cách chăm sóc với lòng kính cẩn và quan tâm rất mực. Ðược tôn kính (garukato): được tôn kính bằng lòng sùng kính; giống như một chiếc dù đá², với ngụ ý³ liên kết đặc biệt ngài với những ân đức thiện. Ðược đánh giá cao (mānito): được đánh giá cao bằng sự quí mến trong lòng. Ðược tôn sùng (pūjito):  tôn sùng bằng cách kính lễ⁴ bằng hương hoa v.v…được kính trọng (apacito): được kính trọng bằng cách đem lại và dâng cúng cho ngài những của bố thí và chỗ ngồi tốt đẹp nhất[9] do những người có lòng tin tuyệt đối. Là người được hưởng y cà sa, của bố thí, nơi cư trú và thuốc men cần thiết như những hỗ trợ trong cơn bệnh hoạn (lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilāna-paccayabhesajjaparikkhārānaṃ): [80] Là người được hưởng bằng những điều tốt nhất trong số bốn nhu cầu cần thiết tối thiểu.² Về y cà sa v.v…được dâng cúng từng thứ một. Một phương pháp khác nữa. Ðược kính trọng (sakkato): nhận được sự kính trọng. Ðược tôn kính (garukato): nhận được lòng sùng kính. Ðược đánh giá cao (mānito) : được người đời nghĩ đến nhiều nhất và được người đời yêu mến nhiều trong tâm. Ðược kính lễ (pūjito): được tôn sùng bằng những cách kính lễ ³ đặc biệt kèm theo với bốn điều hỗ trợ cần thiết. Ðược kính trọng (apacito): nhận được vinh dự; người nào được người đời đem đến cho những đồ vật tuyệt vời nhất, được sắp đặt kỹ càng⁴ do lòng kính trọng đem lại với bốn nhu cầu cần thiết ta gọi là “được kính trọng”, liên quan đến người đó họ đem đến một thái độ kính trọng trước khi họ dâng cúng thì được gọi là “kính lễ”;  người nào được người đời quí mến trong tâm và nghĩ nhiều về người đó ta gọi là “kính mến”; người nào vì mình mà người đời thực hiện tất cả những điều này bằng cách kính lễ thì được sự “kính lễ”; trong khi đó người nào được người đời thực hiện hành vi cúi đầu xuống đất để kính lễ bằng những hành vi chào hỏi, đứng lên khỏi chỗ ngồi và thực hiện kiểu chào cúi đầu (Ngũ thể đầu địa (Ađjali)) v.v… thì gọi là được “tôn kính”. Hơn thế nữa, họ đã thực hiện tất cả những điều này cho ngài Bāhiya. Vì lý do đó người đời nói rằng, “vị mặc y cà sa Bāhiya, đang trú ngụ tại cảng Suppāraka (trên bãi biển)[10] đã được kính trọng một cách đặc biệt.” v.v… và liên quan đến vấn đề này.² người ta gọi ngài là “Người thắng cuộc” về y cà sa cho dù không nhận được chiếc y đó bằng cách họ dâng cúng cho ngài nói rằng,“Thưa ngài, xin hãy nhận lấy chiếc y này”.Vị  nào đã xuất gia sống độc cư ³: rahogatassa = rahasi gatassa (thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài); người nào đã thực hiện đời sống sa môn (paṭisallīnassa) : là người thường ở một mình như rất đông người đời thường đề cập đến ngài như là một vị “A-la-hán (arahaṃ). Trong tâm họ (cetaso)⁴ nổi lên (udapādi) suy nghĩ này, đã nổi lên (uppajji) trong tâm (cittassa) ngài một quyết định sai lầm này, về tình trạng liên quan đến vấn đề ta nói đến. Bằng cách nào? “Bất kỳ người nào”[11] hiện hữu trên cõi đời này được gọi là A-la-hán (arahaṃ) hay người nào đã đạt đến thánh đạo A-la-hán, vậy thì ta phải là một trong số họ”. Ðây là ý nghĩa của câu này: những ai còn hiện hữu trên cõi đời này đã trở thành vị A-la-hán (arahaṃ)  liên quan đến việc họ đã diệt trừ các kẻ thù (arīnaṃ hatattā) đó là các phiền não² và nhờ phẩm hạnh ngài xứng³ (araha) được tôn thờ, được kính trọng v.v…những người đó⁴ đã đạt đến thánh đạo A-la-hán thông qua việc sát trừ các kẻ thù là các phiền não thì ta phải là một người trong số họ⁵. Người họ hàng ruột thịt tiền kiếp (purāṇasālohitā) : một vị trời trước đã thực hiện sa môn pháp cùng với ngài có họ hàng ruột thịt giống như một người bà con⁶. Tuy nhiên một số người cho rằng “một người họ hàng ruột thịt tiền kiếp” có nghĩa là một vị thiên thần vào một thời quá khứ trong một kiếp khác nhau đã là một người họ hàng ruột thịt, đã là mẹ của ngài. Ðiều này trong tập chú giải[12] đã bác bỏ, chỉ với ý nghĩa trước là được chấp nhận.

Người ta cho rằng trước đó, khi giáo pháp của ngài Thập Lực Kassapa đang mạt pháp, có bảy vị Tỳ khưu, động tâm vì nhìn nhận ra điều không thích hợp² nơi vòng luân hồi v.v…đã đi vào rừng, sau khi đã kính lễ điện thờ vàng³ nghĩ rằng họ có thể làm nền tảng cho chính mình trước khi giáo lý của ngài Kassapa biến mất, và rồi, nhìn thấy một ngọn núi, những vị ấy nói, “Mong rằng những ai đặt nương tựa vào cuộc sống thế tục, hãy hoàn tục đi; chỉ ai không đặt niềm tin vào nơi đó hãy trèo lên ngọn núi”, sau khi đã dựng một chiếc thang, và sau khi họ đã trèo lên đỉnh núi, họ đã làm đổ chiếc thang, và cả bảy người đã thực hiện sa môn pháp [81] Vị trưởng lão trong số họ đã đạt đến bậc A-la-hán bằng cách tinh tấn chỉ trong vòng một đêm. Sau khi đã đi⁴ khất thực từ Uttarakuru⁵ trở về. Ngài đã nói với các vị Tỳ khưu “Hỡi chư huynh, hãy sử dụng vật thực khất thực này”. Nhưng họ không muốn ăn, nói rằng, “Thưa ngài, ngài đã mang của khất thực này về bằng chính sức mạnh oai nghi của ngài; cả chúng tôi nữa, giống như ngài, nếu chúng tôi phải tỏ ra khác biệt nơi chúng sanh, chúng tôi chỉ ăn những gì do chính chúng tôi có được mà thôi.” Vào ngày hôm sau là ngày thứ hai (vị trẻ tuổi nhất trong số bảy vị) đã đạt đến thánh quả Bất Lai; cả vị này nữa, cũng đã đi khất thực và rồi đã mời những người còn lại cùng ăn chung; nhưng cả những người này nữa, cũng lại từ chối giống như vậy. Một người trong số họ đã đạt đến bậc  A-la-hán  cũng đạt đến vô dư níp bàn; còn đối với vị Bất Lai tái sanh nơi cõi tịnh cư[13] trong khi đó năm người khác, cho dù có áp dụng và tự luyện tập rất nhiều, vẫn không thể phân minh được sanh hữu; họ tái sanh nơi cõi trời vào lúc vừa mới tiêu hoại² vì họ tiếp tục không thể làm thế được, họ vẫn tiếp tục không ngừng nơi các thần linh trong vòng một Phật Kỷ nữa, rời khỏi cõi trời, khi Ðức Phật này ra đời, và xuất hiện trong một gia đình dòng tộc tại nơi này nơi nọ trên cõi đời này. Trong số họ có một vị đã trở thành nhà vua Pukkusāti³,  một  vị  khác trở thành Kumārakassapa[14], vị khác lại trở thành con trai² của Dabba thành Malla; một vị trở thành du sĩ Sabhiya³ và một vị chính là Bāhiya, vị Trưởng lão mặc y cà sa bằng vỏ cây. Về điểm này, chính vì có tương quan với vị Bất lai đã tái sanh nơi cõi phạm thiên thế nên người ta nói rằng, “Có một vị thiên thần đã là bà con ruột thịt tiền kiếp”. Vì giả dụ như ‘devatā’ chỉ là một thiên thần⁴, một devaputta thiên tử, giống như một devadhītā tiên nữ, cũng được coi như là một “devatā” như trong câu, “Thế rồi (khi đêm đã về khuya) có một devatā xuất hiện” (Ud 23) v.v… nhưng trong trường hợp này đây chính là một vị Phạm Thiên được ám chỉ bằng từ “devatā”⁵ .

Ðối với chính vị Phạm Thiên[15] (Brahma) đó, đang khi hướng về nơi ngài đã xuất hiện, vừa nhìn thấy  vinh quang tột đỉnh của chính mình với tư thế là vị Phạm Thiên ngay sau khi xuất hiện tại đó, nhận ra rằng việc thực hiện sa môn pháp về phía bảy người sau khi đã lên đỉnh núi, thực tế là một trong số họ đã chứng đắc vô dư Níp Bàn và một thực tế nữa về liên quan đến chính việc ngài tái sanh trên cõi đời này tại đó sau khi đã đạt thánh quả bất lai. Sau khi biết được về sự thật, đang khi hướng về nơi năm vị khác đã xuất hiện nơi cõi trời dục giới, sau này, ngài có thế vào những thời điểm thuận lợi[16] như vậy vẫn có thể quan sát những gì đang diễn ra với họ và muốn biết họ đang làm gì. Nhưng lần này, khi vừa nhìn thấy Bāhiya đang khi hướng về nơi (họ có thể xuất hiện) đang khi kiếm sống tà hạnh bằng cách mặc y cà sa làm bằng vỏ cây[17] và sống phụ thuộc vào họ tại cảng Suppāraka. Vị này suy nghĩ, “Người này trước kia đã không quan tâm đến lối sống phạm hạnh đang khi thực hiện sa môn pháp cùng chung với ta sau khi chúng ta đã bắt chiếc thang đó và trèo lên đỉnh núi, lại không sử dụng của bố thí ngay cả khi vị A-la-hán (arahaṃ) đã đem đến cho; [82] Thế mà giờ đây, cho dù không phải là một vị A-la-hán, người này lại đi khất thực khắp nơi tìm kiếm lợi lộc, kính trọng và địa vị, đồng thời lại còn tuyên bố mình đã chứng đắc A-la-hán; trong khi đó[18] vị này đã không ý thức được một thực tế là có vị Như Lai Thập Lực đã xuất hiện. Thôi được, trước tiên ta sẽ cho hắn ngạc nhiên và rồi cho hắn biết một Ðức Phật đã xuất hiện” và ngay lập tức từ cõi Phạm Thiên ngài đáp xuống và xuất hiện vào ban đêm trước mặt vị Trưởng Lão mặc y cà sa bằng gỗ tại cảng Suppāraka. Thế rồi vừa khi Bāhiya nhìn thấy một luồng sáng rực rỡ vĩ đại xuất hiện ngay tại trú xứ của mình, sau khi nhìn thấy ánh sáng đó và bước ra ngoài tìm hiểu xem điều gì xảy ra, và đã nhìn thấy vị Phạm Thiên vĩ đại xuất hiện trên không trung, rồi ông ta cất tiếng hỏi “ngài là ai” đang khi giơ tay thực hiện cách chào Ngũ thể đầu địa (Añjali). Sau đó vị Phạm Thiên nói với ông rằng: “Ta chính là người bạn tiền kiếp của nhà ngươi, đã tái sanh nơi cõi Phạm Thiên sau khi đã đạt thánh quả bất lai vào thời điểm đó, sau khi biết được nhà ngươi, không thể làm cho mình nổi bật nơi chúng sanh, đã kết thúc cuộc sống của nhà ngươi bằng cách tái sanh thành một phàm phu, và rồi vẫn tiếp tục hiện hữu trong kiếp luân hồi, giờ đây cho dù không phải là một vị A-la-hán, nhà ngươi đã đi khắp nơi giả dạng thành một vị sa môn[19] khiến cho chúng sanh tin rằng nhà ngươi đã là A-la-hán. Hỡi Bāhiya, nhà ngươi chắc chắn không phải là A-la-hán, hãy từ bỏ ngay lối sống ác hạnh đó đi[20] cho chúng sanh được biết, đừng để điều đó qua thời gian[21] gây phương hại cũng như gây đau khổ lâu dài cho nhà ngươi, đã có một vị Chánh Ðẳng Giác xuất hiện trên thế gian này. Giờ đây chính Ðức Thế Tôn này là vị  A-la-hán (arahaṃ)  chính vì thế hãy đến ngồi vây quanh và tỏ lòng kính lễ với Ngài đi.” Vì lý do đó người ta nói rằng, “Thế rồi có một vị thiên thần (devatā) là họ hàng ruột thịt tiền kiếp với Bāhiya, vị ẩn sĩ  mặc y cà sa gỗ.” Về điểm này:

Tỏ lòng thương xót người (anukampikā³): nói về bản chất tương trợ người khác trổi vượt hơn lòng từ bi. Ước muốn hạnh phúc cho mình (atthakāmā): với ước ao được hạnh phúc cho mình vượt trội hơn cả lòng từ tâm giống như vậy đó là sanh thú những vị nào đã đoạn tận các phiền não trong mình, cũng đã đạt đến vô dư Níp Bàn là người khó lòng có thể được đoán chắc bởi những người phàm tục. Tập Udāna này (imaṃ udānaṃ) xuất hiện nhằm giải thích vẻ oai nghiêm nơi hữu dư Níp Bàn không có bất kỳ nền tảng nào. Về điểm này:

Trong lãnh vực đó (yattha): trong đó [các yếu tố] Níp bàn không tìm thấy. Liên quan đến vấn đề này, bằng cách diễn giải ở trên, ngài chỉ rõ cho thấy, ước muốn nơi các Chư thiên (devatā)[22] chấm dứt đau khổ cho Bāhiya, bằng cách đem lại hạnh phúc cho vị Trưởng lão này. Với tâm ngài (cetasā): trong chính tâm của ngài (cittena): và về vấn đề này², ta nên hiểu đây chính là tâm bao gồm trí tuệ được gộp lại dưới tiêu đề “tâm” (ceto). Việc phản tỉnh tâm (cetoparivitakkam): việc xuất phát tư tưởng của ngài. Nhờ hiểu biết (aññāya): nhờ ngài hiểu biết được. Tiến lại gần (’ upasaṅkami): chính lúc một người khoẻ mạnh có thể duỗi ra hay thu cánh tay lại, giống như vị đó đã thực hiện khi biến vào cõi Phạm Thiên³ và tiến đến gần bằng cách xuất hiện trước Bāhiya. Thốt lên lời này (etad avoca): lúc này vị Phạm Thiên thốt lên lời công bố vấn đề ngài chủ tâm thốt lên bắt đầu với, “Hỡi Bāhiya, thật sự nhà ngươi không phải là một vị A-la-hán”, giống như một tên trộm bị bắt tại trận cùng với tang vật lấy cắp[23], đối với Bāhiya suy tưởng sai lầm như,  “Bất kỳ kẻ nào sống trên thế gian này đều có thể là A-la-hán” v.v…đã xuất hiện. [83] Hỡi Bāhiya, chắc chắn nhà ngươi không phải là một vị A-la-hán (’eva kho tvaṃ Bāhiya arāhā [24]): suy nghĩ như vậy nhà ngươi đã chối bỏ các trạng thái Bậc vô học asekkha nơi Bāhiya vào thời điểm đó. Ngay cả vị nào đã chứng đắc thánh đạo A-la-hán (’āpi arahattamaggaṃ vā samāpanno): nhờ việc này ngài (chối bỏ) trạng thái Bậc hữu học sekkha; đang khi đó nhờ cả hai sự việc này người đã giải thích được trạng thái của mình hoàn toàn không phải là một vị A-la-hán. Chẳng phải do nhà ngươi đã tu luyện, nhờ đó ngươi có thể trở thành một vị A-la-hán hay một người đã chứng đắc thánh đạo A-la-hán (sā pi te paṭipadā ’atthiyāya² tvaṃ arahā vā assa³ arahattamaggaṃ vā samāpanno): trong khi đó theo cách này nhà ngươi còn chối bỏ ngay cả giới hạnh phàm phu (putthujjana⁴) của nhà ngươi nữa. Về vấn đề này:

Tiến hành (paṭipadā): có sáu cách thanh tịnh bắt đầu với giới thanh tịnh v.v…⁵, đây chính là một cách “tiến hành” (paṭipadā) vì nhờ phương cách này[25] ta có thể đạt đến tiến hành² (paṭipajjati) thánh đạo. Có thể trở thành (assa): có thể trở thành (bhaveyyāsi), và phụ thuộc vào điều này, những gì mang tính chất tăng thượng mạn về bậc A-la-hán³ về phía ngài có thể khởi lên được chăng? Một số người cho rằng tăng thượng mạn về bậc A-la-hán⁴ đã khởi lên liên quan đến các phiền não đã kết thúc đối với việc đoạn trừ nhất thời ⁵ đối với việc phục vụ trong một thời gian dài bằng thiểu dục, tri túc và ly tham.⁶ Tuy nhiên, người khác lại cho là Bāhiya là người đã chứng đắc ba việc⁷ bao gồm đệ nhất thiền v.v… và chính vì thế tăng thượng mạn về bậc A-la-hán đã khởi sanh tiếp theo sau việc các phiền não không còn hoạt động⁸ như kết quả do việc đoạn trừ trấn áp [26]. Nhưng cả hai vấn đề này đơn giản mới chỉ là việc suy xét về khía cạnh đó mà thôi; trong khi đó, liên quan đến một thực tế đó là, “ước muốn của cải, kính trọng và danh vọng…lại hàm chứa cho rằng ngài có thể đã tỏ ra thích thú những thứ đó” là điều ta thấy được truyền lại trong tập chú giải Kinh Phật liên quan đến vấn đề này; chính vì thế ta nên hiểu ý nghĩa ở đây theo cách duy nhất đã được khẳng định ở trên.

Thế rồi ngay khi Bāhiya thị kiến vị Phạm Thiên đang nói, trong lúc dừng lại trên không trung, nghĩ rằng, “Ôi, quả thật hành vi tôi tự cho mình² là một vị A-la-hán là điều thật nghiêm trọng; đang khi đó vị Phạn Thiên này lại cho rằng việc tôi tu luyện không dẫn đến bậc A-la-hán; liệu trên đời này có ai trở thành A-la-hán được chăng?” Thế rồi ngài hỏi vị Phạm Thiên, vì lý do gì có lời nói rằng, “Ôi các vị Chư thiên, giờ đây trên thế gian này³ có các vị A-la-hán hay những vị đã chứng đắc thánh đạo A-la-hán hay chăng ? Về điểm này:

Thế rồi (atha) chỉ là một tiểu từ giới thiệu một câu hỏi. Kẻ nào giờ đây : ke carahi = ke etarahi (một dạng ngữ pháp khác). [84] trên thế gian này (loke): trên cõi hữu hình này⁴. Liên quan đến vấn đề này, ý nghĩa ở đây như sau: nơi nào[27] trên toàn bộ nước Ấn độ (Jambudīpa) này, trên cõi thế gian này, ta cũng đều tìm thấy các vị A-la-hán hay những người đã đạt thánh đạo A-la-hán cả, giờ đây nói rằng, ta có thể gặp các vị đó bất kỳ nơi nào đã thiết lập bằng những lời động viên và giải thoát khỏi ² đau khổ trong vòng luân hồi. Vùng phía bắc (uttaresu) được đề cập đến nhằm ám chỉ phía đông bắc cảng Suppāraka. A-la-hán ³(arahaṃ): ngài đã trở thành một vị A-la-hán bởi ngài đã lánh xa (ārakattā ⁴). Do ngài đã trở thành vị tự lánh xa mọi phiền não, ngài đang giữ vị trí rất cách biệt, qua thánh đạo các phiền não không thể ảnh hưởng gì đến ngài và ngài đã diệt tận cùng với mọi dấu vết của chúng. Hay nói cách khác, ngài đã trở thành A-la-hán (arahaṃ) liên quan đến việc ngài đã diệt trừ và đoạn tận hết các ác pháp (arīnaṃ) của mình, chúng chính là những phiền não đã bị diệt trừ và đoạn tận gốc rễ mà không dư sót; hay còn nữa ngài đã trở thành A-la-hán (arahaṃ) liên quan đến những nan hoa (arīnaṃ) đã bị sát trừ hết (hatattā): vì toàn bộ những nan hoa bánh xe luân hồi đã xuất phát ngay từ khoảng thời gian vô thủy, với trục bánh xe chính là vô minh và ái dục để được hữu, với những nan xe là việc tích lũy phúc hành v.v…và với vành xe chính là lão và tử, được gắn vào chiếc xe tam hữu, sau khi đã xuyên qua bánh xe đó bằng một chiếc trục chính là khởi xuất các lậu hoặc (asavas) (cp Trung Bộ Kinh (M) i 55), đã bị diệt trừ, bị hạ gục và bị đập tan do việc tích lũy[28] được hỗ trợ trên thế gian này giới là đôi chân, tinh tấn Bodhimaṇḍa, sau khi đã coi những nan hoa đó là cánh tay niềm tin, với trục là trí tuệ có tác dụng lớn đến việc diệt trừ những hành vi đó, hoặc giả ngài đã trở thành A-la-hán (arahaṃ) vì ngài thật xứng đáng (arahatī ²); do Ðức Thế Tôn là thủ lãnh thế gian cùng với các thần linh là những người xứng đáng nhận của dâng cúng, xứng³ được hộ độ⁴ cao cả nhất thể hiện nơi việc dâng cúng y cà sa v.v…và đáng được tôn thờ đặc⁵ biệt; hay còn nữa, ngài đã trở thành A-la-hán (arahaṃ), liên quan đến việc không giữ kín (bí mật) (rahābhāvato); vì nơi vị Như Lai, do có liên quan đến việc trở thành một vị mà mọi phiền não tham dục v.v…đã được đoạn trừ đến tận gốc rễ, ngài được coi như là một vị  A-la-hán (arahaṃ) do việc ngài không tạo ra các pháp bất thiện cũng như không còn gì để giữ kín (rahābhāvato) nơi nào việc thực hiện điều đó lại liên quan đến điều bất thiện. Chính vì liên quan đến việc trở thành các pháp ngài đã chứng đắc được một cách hoàn hảo (sammā) và tự bản thân ngài (sāmaṃ) đã giác ngộ (buddhattā) thế nên ngài đã trở thành Bậc Chánh Ðẳng Giác (sammāsambuddho)[29] vì  Ðức Thế Tôn đã thắng tri nơi những pháp cần phải thắng tri². Ðối với những pháp ta cần phải biến tri cũng đã được biến tri; đối với những pháp cần phải đoạn trừ cũng được đoạn trừ; đối những pháp cần phải thực chứng cũng đã được thực chứng; đối với những pháp cần phải tu luyện thì cũng đã được tu luyện. Vì vậy có lời nói rằng:

“Nhờ thắng tri những pháp cần phải thắng tri, ta tu luyện những pháp cần phải tu luyện đoạn trừ, những pháp cần phải đoạn trừ chính vì thế, thưa ngài Bà la môn, ta chẳng phải đã là một vị Phật hay sao?³”(Sn 558 = Thag 828).

[85] Hơn thế nữa, ý nghĩa này cũng được áp dụng⁴ bằng các tam đề và nhị đề v.v… [30]cho rằng “(Chính Ðức Thế Tôn đã giác ngộ) trước những nghiệp thiện do trổ quả, đó chính là vô tội và hạnh phúc trước những nghiêp bất thiện thường chỉ đem lại đau khổ và đáng khiển trách.” v.v…chính vì thế, Ngài đã trở thành Bậc Chánh Ðẳng Giác do một thực trạng ấy là Ngài đã giác ngộ một cách rõ ràng toàn bộ những Pháp trong mọi tình huống, nhờ trí² tự phát của ngài, liên quan đến vấn đề này, đây chỉ là một bài tường thuật (ngắn gọn): tuy nhiên ta cũng nên tìm hiểu chi tiết cùng một cách như đã được truyền lại trong Kinh Visuddhimagga. (Vism 198tt): Vì bậc A-la-hán (arahattāya) đem lại lơị ích cho chứng đắc thánh quả siêu phàm. Diễn giải Phật Pháp (Dhammaṃ deseti): giải thích rõ về Phật Pháp hiểu theo nghĩa giới được trang bị với những ân đức rõ ràng, giống như việc trở thành đáng yêu ngay từ lúc đầu v.v…(Tăng Chi Bộ Kinh (A) i 130 v.v…) hoặc chỉ đơn giản là Phật Pháp hiểu theo nghĩa thiền chỉ và thiền quán (samatha và vipassanā) (loại Phật Pháp như vậy) hoặc sẽ tạo thành (theo hai cách) với những phẩm chất của những ai đã được hướng dẫn. Ðộng tâm (saṃvejito): sau khi đã động tâm ³ nghĩ rằng,“Thực sự, đây là hiện trạng phàm tục đáng nguyền rủa, kết quả là, người đó không phải là một vị A-la-hán (arahaṃ) nhưng chính chúng ta lại cho đó là một vị A-la-hán (arahaṃ), mà chẳng hề hay biết đã có một vị Chánh Ðẳng Giác xuất hiện trên thế gian và Ngài đang diễn giải Phật Pháp; tuy nhiên, đây là điều rất khó nhận ra trong cuộc sống cũng như khó lòng có thể hiểu được “tử” là như thế nào” ý nghĩa ở đây là tâm vị ấy bị rung động do những lời tuyên bố của các thần linh; theo cách thức đã nói ở trên. Ngay lập tức (tāvadeva): ngay lúc đó. Rời khỏi Suppāraka (Suppārakā pakkāmi): rời khỏi cảng Suppāraka hướng về thành Sāvatthi[31] với tâm hoan hỷ do kết quả của phỉ lạc đã đạt được, sau khi đã chọn Ðức Phật làm thần tượng, là điều đã khởi sanh ngay cả chỉ đơn thuần nghe hồng danh² “ Ðức Phật” mà thôi, và đó là kết quả động tâm đem lại³ Chỉ lưu lại một đêm duy nhất trên toàn bộ sự việc.(sabbattha ekarattiparivāsena): Du hành bằng cách chỉ lưu lại một đêm duy nhất trên toàn bộ quãng đường⁴đi qua; vì thành Sāvatthi cách cảng Suppāraka có một trăm hai mươi do tuần (yojanas) mà thôi, ấy vậy Ngài đã di chuyển một khoảng cách xa như vậy chỉ trong một đêm mà thôi, và Ngài đã đến thành Sāvatthi[32] trong cùng một ngày Ngài đã rời cảng Suppāraka; nhưng bằng cách nào con người này có thể thực hiện chuyến du hành nhanh đến như vậy ? Nhờ vào oai lực thần thông; họ cũng cho là “nhờ oai lực của Ðức Phật.” Tuy nhiên, (một số người lại cho là) do việc Ngài chỉ nghỉ lại có một đêm duy nhất trong chuyến du hành đó, và quãng đường dài đến một trăm hai mươi do tuần (yojanas) là điều Ngài muốn làm rõ, tức là Ngài đã đến thành Sāvatthi bằng cách trải qua toàn bộ quãng đường đó chỉ một đêm trong bất kỳ tình huống nào, trên đường thực hiện cuộc du hành, Ngài chỉ trải qua có một đêm duy nhất, như lưu lại trong một ngôi làng, tại ngôi chợ, hay vào tiếp kiến hoàng cung v.v… mà không để sang buổi sáng ngày thứ hai; liên quan đến một thực tế là: ý nghĩa này không được công nhận như vậy, tức là: bằng cách trải qua chỉ có một đêm trên toàn bộ tuyến đường dài một trăm hai mươi do tuần (yojanas), điều được ám chỉ ở đây đó là Ngài chỉ trải qua có một đêm duy nhất trên toàn bộ quãng đường đó, Ngài đã tới thành Sāvatthi [86] vào một cơ hội đặc biệt tức là vào buổi sáng ngày hôm sau. Cho dù² Ðức Phật đã biết Bāhiya đang đi đến gần, Ngài nhận ra bằng các quyền của Ngài [33] vẫn chưa đạt đến trưởng thành, tuy nhiên chúng có thể đạt đến điều đó vào bất kỳ thời điểm nào; để khiến cho các quyền của ngài Bāhiya đạt đến trưởng thành vào bất kỳ lúc nào, Ngài đi vào thành Sāvatthi, vây quanh là một đoàn các vị Tỳ khưu đông đảo, để khất thực. Chính vì thế ² khi ngài ³ đi vào khu rừng Jeta và nhận ra nhiều vị Tỳ khưu đang đi kinh hành ngoài trời với mục đích chế ngự trạng thái hôn trầm thân sau khi đã dùng bữa sáng⁴, ngài liền hỏi họ: “Ngay lúc này Ðức Thế Tôn đang ở đâu?” Các vị Tỳ khưu đó trả lời rằng “Ðức Thế Tôn đã vào thành Sāvatthi đi khất thực”và rồi lại hỏi ⁵ thêm “Nhưng ngài từ đâu đến vậy?” “ Tôi từ cảng Suppāraka⁶ đến đây” “ngài đã từ xa đến đây, trước tiên ngài nên ngồi xuống nghỉ ngơi đôi chút, rửa mặt, chân tay và xức dầu chân⁷ rồi nghỉ ngơi đôi chút và ngài sẽ được diện kiến Bậc Ðạo Sư vào thời điểm Ngài tới đây.”Sau khi đã nói, “Thưa các vị, ta không biết liệu ở đây có nguy hiểm cho tánh mạng⁸ của ta hay không?⁹ Ta đã đến chỉ trong vòng có một đêm vượt qua một quãng đường dài một trăm hai mươi do tuần (yojanas), không ngừng lại ở bất kỳ chỗ nào hay ngồi một chút nào, ta chỉ nghỉ ngơi sau khi được gặp vị Ðạo Sư mà thôi.” Bāhiya liền vội vã đi vào thành Sāvatthi; tại đó ngài đã diện kiến Ðức Thế Tôn, tỏa sáng với vầng hào quang của một Ðức Phật không có gì sánh nổi, vì lý do đó có lời nói rằng, “Và vào lúc đó, một số đông đảo các vị Tỳ khưu đang kinh hành ngoài trời, thế rồi ngài Bāhiya, vị sa môn mặc y cà sa làm bằng gỗ đã tiến lại gần các vị Tỳ khưu. Về vấn đề này:

Tại đó : kahaṃ = kattha (từ đồng nghĩa). Giờ đây (nu) là (một tiểu từ hiểu theo nghĩa) nghi ngờ, kho (không được dịch) cũng là một tiểu từ  làm từ đệm cho các từ khác, ý nghĩa ở đây là chính tại nơi đó. Mong ước được gặp (ngài) (’ amhā): là vị ước ao nhìn thấy (được gặp). Vì ngài cho rằng “Chúng tôi muốn gặp và đi đến gần Ðức Thế Tôn như thể người chột một con mắt, như thể người điếc một lỗ tai, như thể người câm thốt lên những lời yêu thương[34] như thể người cụt tay què chân, như người nghèo được chúc phúc giàu sang² như thể người tìm thấy lối đi trong hoang mạc là nơi không an toàn, như người đã vượt thắng bệnh tật lấy lại được sức khoẻ, như thể người vượt biển bị đắm tàu giữa đại dương bao la với được chiếc mảng[35] to lớn. [87] Với sự xuất hiện một người đang vội vàng. (taramānarūpo): với việc chỉ rõ cho thấy² một người đang trong tình trạng vội vã³.  Linh ứng lòng sùng kính (pāsādikaṃ)⁴: lòng tịnh tín cho toàn bộ⁵ các thành phần chúng sanh đang thu hút chú ý muốn chứng kiến thân hình của ngài do đặc tính tuyệt hảo với vẻ hào quang thân hình ⁶ của ngài đã là điều gây cảm hứng cho lòng tịnh tín nơi toàn thể chúng sanh đối với ngài;  được phú bẩm với ba mươi hai tướng của một Ðại Nhân, cùng với tám mươi tướng phụ khác nữa, và cùng với ánh hào quang trải dài hàng sải tay và vòng hoa ánh hào quang của Ngài tỏa sáng rực rỡ. Ðáng được tôn vinh (pasādanīyaṃ): đáng tôn vinh (pasādanīyaṃ) thích hợp được tôn kính, hay xứng được tôn trọng (pasādārahaṃ); về  phía chúng sanh⁷ thích  hợp do tính tuyệt hảo pháp thân của Ngài liên quan đến[36] thành tựu cho vô số ân đức bắt đầu là Thập Lực, bốn vô sở úy, sáu trí không thể chia sẻ với tha nhân, và mười tám đặc biệt chỉ thấy nơi Chư Phật² Với căn an tịnh (santindriyaṃ): với năm căn đã được an tịnh thông qua xuất khởi tham lam liên kết với năm căn như ³ con mắt v.v… với tâm an tịnh (santamānasaṃ) :với tâm được an tịnh bằng đạt được hiện trạng không theo đuổi ⁴ xuất hiện nơi ý quyền thứ sáu. Sau khi đã đạt đến hiện trạng thuần hóa và an tịnh (uttamadamathasamatham anuppattaṃ): trú ngụ lại sau khi đã đạt đến được, sau khi đã chứng đắc thuần hoá tuyệt hảo và an tịnh như chứng đắc giải thoát siêu thế qua tuệ giác và giải thoát tâm⁵. Ðược thuần hoá (dantaṃ): thuần hóa thân không kể những gì liên quan đến thiếu vắng bồn chồn xao xuyến với bàn tay v.v… do thân thiện hạnh được thanh tịnh hoàn hảo; nhưng còn liên quan đến việc không dễ bị kích động v.v…[37] tránh xa (guttaṃ): tránh xa bằng lời nói, không chỉ liên quan đến không có lời ăn tiếng nói không nhằm mục đích tạo khẩu thiện hạnh thanh tịnh hoàn hảo; nhưng cũng liên quan đến lời nói gây kích động v.v…²  Với việc thu thúc các căn (yatindriyaṃ): với các căn được thu thúc, ý quyền do ý thiện hạnh đã được thanh tịnh hoàn hảo, và có sự xuất hiện từ bỏ và xả liên quan đến các hành³ liên kết với khả năng thần thông nơi các vị thánh⁴. Một mãng xà (nāgaṃ):  ngài  là một  mãng xà[38] vì những lý do này. Tức là², liên quan đến việc ngài không đi theo con đường (vasena agamanato) khao khát v.v… liên quan đến các phiền não tham dục. v.v… đã được đoạn trừ ³ không xuất hiện⁴ nữa (punānāgamanato), liên quan đến việc không thực hiện hoàn toàn bất kỳ lỗi phạm nào (āgussa akaraṇato