6. SOṆA

[307] Trong Kinh Phật thứ sáu: Trong số những người Avantis (Avantīsu): trong vương quốc Avanti[1]. Trong thành Kuraraghara (Kuraraghare) trong thành phố có tên như vậy. Trên đỉnh ngọn núi Pavatta (Pavatte pabbate [2]): trên ngọn núi có tên là “Pavatta”[3]; người ta cũng giải thích là Papāte pabbate[4] (Trên ngọn núi có vách đá thẳng đứng). Soṇa Kuṭikaṇṇa, cận sự nam (Soṇo upāsako kuṭikaṇṇo): là người có tên là “Soṇa”[5], đó là một cận sự nam nhờ vào hạnh nguyện theo đuổi bậc thánh nhân bằng thọ trì tam qui, và người này, do đeo một đôi bông tai (kaṇṇa) giá khoảng một koṭi[6] nên đã trở nên nổi tiếng với tên gọi là “Kuṭikaṇṇa” -  đang khi đó lẽ ra ta phải gọi ngài là Koṭikaṇṇa[7] - ý muốn ám chỉ ở đây là ngài không phải là “Soṇa thanh tú[8]”. Ðối với người này, vì là một người hết lòng kính trọng giáo lý vừa nghe giáo Pháp trước sự hiện diện của ngài Trưởng lão Mahākaccāna[9], với tư cách là một người đã qui y nơi tam quy và thọ giới, người ta đã xây cho ngài một thiền viện trên đỉnh núi Pavatta[10] ngay một địa điểm chỉ có nước và bóng cây mát, và mời vị trưởng lão đến cư trú trong đó và rồi hỗ trợ ngài với đủ bốn điều thiết yếu cho cuộc sống (upaṭṭhāti) vì lý do đó có lời nói rằng, “ngài là một người đệ tử đắc lực cho Trưởng lão Mahākaccāna. Vì thỉnh thoảng ngài cũng đến hầu hạ (upaṭṭhānaṃ) trưởng lão. Và rồi trưởng lão cũng diễn giải Phật Pháp cho cận sự nam. Hoàn toàn kinh ngạc về điều này, với lòng tràn ngập phấn khởi đối với việc tu luyện Phật Pháp trong tương lai.[11]

Thế rồi một ngày kia, cận sự nam đó đến thành Ujjeni, cùng với một đoàn thương buôn, nhằm mục đích buôn bán. Ðêm hôm đó – sau khi đoàn thương buôn đã lên đường, cận sự nam đó liền đi vào rừng - bước sang một bên, vì sợ lạc vào với đám đông và rồi cận sự nam bắt đầu ngủ thiếp đi. Ðoàn thương buôn thức dậy vào lúc bình minh và lên đường không có bất kỳ người nào đánh thức Soṇa, tất cả mọi người đã lên đường mà không nhớ đến[12] cận sự nam. Không thấy một ai cả khi người đó thức dậy vào lúc màn đêm đã nhường chỗ cho bình minh ló rạng, cận sự nam đã đi theo con đường đoàn thương buôn đã đi, càng ngày càng đi nhanh hơn, rồi đến một gốc cây chuối[13].Và tại đó cận sự nam đã nhìn thấy một người có thân hình rất lớn, dáng vẻ biến dạng đang đi theo, chính người đó đang ăn ngấu nhiến từng miếng thịt của mình được róc ra khỏi xương[14]. Vừa nhìn thấy con người đó, cận sự nam liền hỏi người đó là ai mà rằng, “ta là một ngạ quỷ, thưa ngài,” “Tại sao nhà ngươi lại hành động như vậy?” “do chính nghiệp chướng trước đây của ta”. “Nhưng là nghiệp chướng nào vậy?”[15] “Trước đó ta là một cư dân trong thành Bhārukaccha, là một lái buôn bất lương ta đã nuốt trọng,[16] lừa dối những gì thuộc về người khác; trong khi đó có một vị sa môn đến gặp ta để kiếm đồ khất thực, ta đã nguyền rủa ngài nói rằng, “Hãy cắn xé chính thịt nhà ngươi mà ăn! Chính do nghiệp chướng đó mà giờ đây ta phải chịu đau khổ như thế này.” [308] Vừa nghe thấy như vậy Soṇa trở nên vô cùng căm phẫn.

Sau đó, đang trên đường đi Soṇa nhìn thấy hai ngạ quỷ[17] dưới dạng hai đứa trẻ, máu đen[18] đang rỉ ra từ miệng và Soṇa đã hỏi chúng như thế; và cả hai ngạ quỷ này cũng đã nói cho cận sự nam Soṇa biết về chính nghiệp chướng chúng đang mắc phải. Người ta kể lại rằng khi hai đứa trẻ đang kiếm sống trong thành Bhārukaccha bằng cách bán nước thơm[19] trong suốt thời gian chúng còn nhỏ, chúng về nhà đang khi mẹ chúng thỉnh và cúng dường các vị trưởng lão đã đoạn tận được hết các phiền não và chúng đã nguyền rủa mẹ mà rằng: “Tại sao mẹ lại đem của cải chúng ta kiếm được thiết đãi các vị sa môn này? Mong rằng thức ăn mẹ cho họ ăn sẽ rỉ thành máu đen khỏi miệng các vị sa môn kia!”[20] Sau khi đã bị thiêu đốt trong hoả ngục do kết quả của hành vi đó, hai đứa đã tái sanh, do dị thục còn sót lại trong bọn ngạ quỷ và phải chịu cùng thứ đau khổ như vậy. Vừa khi nghe thấy như vậy Soṇa vô cùng động tâm.

Ðang khi quay trở về gia đình sau khi đã đến buôn bán trong thành Ujjeni và kết thúc chuyến buôn bán (thực hiện tại đó), Soṇa đi lại gặp vị trưởng lão, sau khi đã đảnh lễ ngài và thuật lại cho vị trưởng lão biết về sự việc đó. Thế rồi vị trưởng lão đã diễn giải Phật Pháp cho cận sự nam, giải thích kỹ lưỡng về mối hiểm nguy pravṛtti và những lợi điểm nivrtti[21] Soṇa quay trở về nhà, sau khi đã đảnh lễ trưởng lão, ăn bữa cơm tối; và rồi lên giường ngủ; nhưng ông ta đã thức giấc sau khi mới ngủ được một chút. Cận sự nam Soṇa đã ngồi ngay trong phòng ngủ của mình[22] và bắt đầu quán xét lại Phật Pháp vừa mới nghe. Ngay khi đang còn quán xét lại Phật Pháp đó và nhớ lại những cách tái sanh[23] hai ngạ quỷ đó đã phải chịu, những đau khổ nơi vòng luân hồi hiện ra trước mắt ông với những nỗi khiếp sợ tột độ. Tâm Soṇa hướng tới việc xuất gia, Soṇa tắm rửa sạch sẽ và ngay khi bình minh vừa ló rạng ông đã đi đến gặp trưởng lão, xin với ngài biết mọi ý nguyện của mình và năn nỉ ngài cho phép được xuất gia. Vì lý do đó có lời nói rằng. “Thế rồi (nẩy ra ý định này trong đầu) Soṇa Kuṭikaṇṇa, người cận sự nam đã chọn sống cuộc đời sa môn… ‘Thưa ngài, mong rằng ngài Mahākaccāna đáng kính[24] cho phép con được xuất gia.” Về điểm này:

Ðây là ý nghĩa ngắn gọn[25] các từ bắt đầu với “Bằng bất kỳ cách nào”:  bằng bất kỳ cách nào ngài Mahākaccāna đáng kính[26] đã diễn giải, kể lại, cho biết, thiết lập, tỏ lộ, phân loại, làm rõ và thể hiện Phật Pháp, chính vì lý do đó hình như đối với ta sau khi đã quán xét kỹ lưỡng điều đó, thấy rằng cuộc sống phạm hạnh này bao gồm tam học[27] là điều ta phải theo đuổi đến cùng, không thể gián đoạn cho dù chỉ trong một ngày. Liên quan đến việc cần thiết phải duy trì (cuộc sống sa môn) này cho đến hơi thở (suy nghĩ) cuối cùng, là điều phải được theo đuổi và phải thanh tịnh tuyệt đối,  cho dù cuộc sống đó có thể bị hoen ố do những vẩn đục phiền não[28] chỉ trong một ngày, liên quan đến nhu cầu cần thiết phải duy trì cho đến hơi thở (suy nghĩ) cuối cùng của ta, chính là điều ta phải theo đuổi một cách nhuần nhuyễn (conch-smooth), giống như ốc xà cừ đã được tinh chế mịn màng,[29] đã được đánh bóng kỹ càng.[30];  (Ấy vậy) công việc đó [309] không dễ gì thực hiện đối với người nào còn cư trú tại gia đình, bởi những ai vẫn còn duy trì cuộc sống gia đình[31] (cụ thể là) để theo đuổi cuộc sống phạm hạnh sung mãn tuyệt đối, được thanh tịnh tuyệt đối, được nhuần nhuyễn tuyệt đối; làm sao có thể thực hiện điều đó nếu như ta không xuống tóc cắt râu, sau khi chỉ quấn thân mình với loại vải thích hợp để chỉ đủ che phủ thân mình[32] đối với những người theo đuổi cuộc sống phạm hạnh đó là màu vàng, sau khi đã đắp cho mình chỉ một màu vàng[33] ngài đã xuất gia, và khởi xuất khỏi cuộc sống gia đình  đi vào cuộc sống vô gia cư, ngài đã xuất gia, đã gia nhập vào bắt tay vào – ý nghĩa là phải tu tập - cuộc sống vô gia cư đó[34], việc xuất gia đó  chính là “cuộc sống vô gia cư”[35] vì trong cuộc sống xuất gia đó không có bất kỳ sinh hoạt nào nhằm đem lại hạnh phúc cho gia đình, như trồng tỉa, buôn bán v.v… như đã được đề cập đến trong cuộc sống gia đình.”[36]

Khi cận sự nam Soṇa đã bạch cho vị trưởng lão như vậy về việc ông đã nhập thiền đang khi thực hiện sống độc cư[37] ngài đã cố nài nỉ như sau, “Hỡi trưởng lão Mahākaccāna đáng kính, mong rằng ngài cho phép con được xuất gia[38] và thực hiện ước muốn tu tập Phật Pháp”. Nhưng sau khi đã suy xét xem Soṇa có trí trưởng thành được đến mức độ nào đang khi chờ đợi cho trí đó được trưởng thành thêm, vị trưởng lão đã khiến cho Soṇa gặp chán nản trước ao ước xuất gia bằng cách nói rằng, “Ðây là điều rất khó thực hiện” v.v… Về điểm này”.

Chỉ dùng một bữa ăn duy nhất trong ngày (ekabhattaṃ): ngài đề cập đến việc kiêng cữ ăn uống ngoài những thời gian đã ấn định như sau: “Người xuất gia chỉ dùng một bữa trong ngày, lại phải kiêng cữ không ăn vào ban đêm, họ phải kiêng cữ không ăn phi thời với giới bổn.” (D i 64[39]). Chỉ ngủ một mình (ekaseyyaṃ) : không ngủ với bạn tình; và liên quan đến vấn đề này, ngài đã giải thích rõ, dưới tiêu đề về “ngủ”, biệt ly quan hệ thân liên kết với bốn oai nghi thân, như đã đề cập đến theo phương pháp “đứng một mình, đi một mình, ngồi một mình” ( [40] ) v.v…không phải chỉ có ngủ trong đơn độc một mình mà thôi. Cuộc sống phạm hạnh (brahmaccariyaṃ): cuộc sống phạm hạnh chính là kiêng cữ không được giao cấu tình dục[41]; hay nói cách khác cuộc sống phạm hạnh chính là giáo lý dạy tự nguyện theo đuổi tam học. Giờ đây xin hãy đến (iṅgha) đây là một tiểu từ nhằm thúc đẩy động viên. Trong khi đó vẫn còn ’ eva) vẫn còn sống trong gia đình. Tự hiến mình theo giáo lý của các Chư Phật (Buddhānaṃ sāsanaṃ [42] anuyuñja): tự nguyện thọ trì ngũ giới, bát giới hay thập giới cùng với những cách phân loại nơi các giới luật đó đã được vĩnh viễn ràng buộc và những loại liên kết với  trai giới v.v…[43], cộng với những việc tu tập thiền định và tuệ giác phù hợp với từng giới luật. Như vậy cận sự nam phải tự nguyện gia nhập thực hiện giai đoạn sơ đạo trước khi chứng đắc thánh đạo được biết đến với tên gọi là “Giáo lý các Ðức Phật” vì lý do đó ngài nói rằng “Ðối với cuộc sống phạm hạnh chỉ dùng một bữa ăn duy nhất trong ngày, cùng với việc ngủ nghỉ một mình, vào những thời gian thích hợp được ấn định.” Về điểm này:

Vào những thời gian đã ấn định (kālayuttaṃ): như đã ấn định (uttham) liên quan đến thời điểm thích hợp (kālena) (giống như vậy), đó là vào giờ thứ tư, thứ năm và thứ tám v.v… nhiều ngày trong một tuần, hay nói cách khác vào thời điểm đã được ấn định (yuttaṃ), hình như, có thể[44] đối với ai đã tự nguyện theo đuổi cuộc sống phạm hạnh vào những thời điểm đã được ấn định như đã nói đến ở trên (kāle), điều này không ám chỉ việc xuất gia. Trưởng lão đã nói lên toàn bộ những gì để cho Soṇa tự sẵn sàng[45] trước những việc tu luyện đúng đắn đó, và nêu lên những khó khăn khi phải từ bỏ những dục lạc do nhận thức của Soṇa chưa đạt đến trưởng thành, [310]  chứ không phải khiến cho Soṇa phải nản lòng với khao khát xuất gia. Việc thôi thúc thực hiện xuất gia (pabbajjābhisaṅkhāro): nỗ lực tạo ra ý nguyện xuất gia. Trở nên thanh thản (paṭippassambhi): lắng dịu xuống do khả năng của Soṇa đã trưởng thành và do tâm phóng dật không còn sắc bén nữa. Cho dù pháp đó đã lắng dịu, dù sao Soṇa vẫn tiếp tục lắng nghe Phật Pháp đang khi ngồi thiền quanh vị trưởng lão tỏ lòng kính lễ với ngài sau khi đã đi đến gặp ngài đang khi vị trưởng lão đưa ra rất nhiều điều kiện dành cho Soṇa. Cũng trong lần thứ hai, trong tâm Soṇa lại nổi lên ý tưởng xuất gia theo cùng một cách như đã khẳng định ở trên. Nhưng ngay trong cơ hội thứ ba, biết rằng trí của Soṇa đã trưởng thành, vị trưởng lão đã nhận ra rằng giờ đây đã đến lúc cho phép Soṇa[46] xuất gia, và được thọ cụ túc giới, sau khi ngài đã tìm ra được một nhóm[47] các vị Tỳ khưu. Ba năm đã trôi qua, liên quan đến vấn đề này có lời nói rằng, “Thế rồi, lần thứ hai, Soṇa…đã cho (trưởng lão Soṇa) thọ cụ túc giới.” Về điểm này:

Rất ít các vị Tỳ khưu (appabhikkhuko): đang thiếu vắng vì có rất ít các vị Tỳ khưu; người ta kể lại rằng vào thời đó các vị Tỳ khưu đang cư trú, phần lớn trong vùng[48] trung tâm thành phố mà thôi. Chính vì thế chỉ có[49] một ít các vị Tỳ khưu trụ trì tại đó; trong khi đó có các vị cư trú tách biệt theo cách sau đây, tức là. Có vị cư trú nơi chợ búa thị trấn[50], có vài vị lại cư trú ở nơi khác. Sau nhiều khó khăn (kicchena): sau biết bao khổ cực.[51] Sau nhiều phiền toái (kasirena): sau khi đã phải trải qua nhiều đau đớn. Từ nơi này đến nơi khác (tato tato): di chuyển từ làng này sang làng khác và đến các khu thị trấn chợ búa v.v… Vì đối với các vị Tỳ khưu khác do vị trưởng lão chỉ qui tụ sau khi họ đã sẵn sàng chấp nhận một số ít trong số họ, những vị Tỳ khưu được chọn trước đó lại ra đi với lý do bận công việc này nọ, trong khi đó các vị khác (các vị mới tới), sau khi phải chờ đợi trong một thời gian dài, đã bỏ đi vì họ không được chấp nhận thêm một lần nữa (những người trước đó đã được chọn). Chỉ sau một thời gian dài, vị trưởng lão đã qui tụ lại theo cùng một cách nêu trên từ một Tăng đoàn mới xuất hiện, vào thời điểm vị trưởng lão đang ở một mình. Ngài đã tụ họp lại thành một Tăng đoàn các vị Tỳ khưu gồm một tăng hội mười người (dasavaggaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā): vào thời điểm đó, Ðức Phật đã cho phép thọ cụ túc giới, ngay cả trong các vùng biên giới nếu có một Tăng đoàn gồm mười vị Tỳ khưu; vì đây là điều trưởng lão đã khẩn khoản yêu cầu, kết quả là ngài đã cho phép thành lập Tăng đoàn ở các vùng biên giới và cho phép thọ cụ túc giới, thành lập một Tăng đoàn chỉ gồm có năm vị Tỳ khưu mà thôi.[52] Vì lý do đó có lời nói rằng, “Sau khi đã trải qua ba năm…đã tụ tập tại đó”. Sau khi đã trải qua An-cư Kiết Hạ (vassaṃvutthassa): sau khi đã lưu lại đó một thời gian,[53] sau khi đã tham gia an cư kiết hạ lần đầu tiên sau khi đã thọ cụ túc giới. Cho dù là người này người nọ (īdiso ca īdiso ca): theo cách này vị trưởng lão Soṇa, do đức tin của ngài chỉ thuộc một người cận sự nam phàm phu (puthujjana)[54], như vậy ngài đã[55] ước ao muốn gặp Ðức Phật , tức là. Mới chỉ lắng nghe Phật Pháp thôi mà cận sự nam đã thực hiện như vậy dưới dạng như vậy.[56] Ðược thành tựu cho những ân đức đặc biệt cả về thân lẫn tâm và về thân[57] được trang bị[58] với ân đức tuyệt vời thuộc pháp thân như vậy – Tôi[59]phải đến gặp Ðức Phật trực diện, nhưng ngược lại, sau khi ngài đã nhập thiền định do kết quả niềm hỷ lạc đem lại v.v…liên quan đến Phật Pháp [60] ngay khi vừa yêu cầu như vậy, vào một buổi sáng nọ, sau khi đã lưu lại với vị Ðạo sư trong hương phòng, ngài đang tụng kinh, đối diện với Ðạo sư, mười sáu kinh thuộc về phẩm tám, do cảm nghiệm được cả ý nghĩa và Phật Pháp sau khi đã có chung một mục đích, tập trung chú ý toàn tâm[61]. [311] Thế rồi, sau khi đã đạt đến tột đỉnh với lời tụng du dương đó, ngài đã thiết lập thiền minh sát và khi đã quán các hành. Ðến đúng thời điểm chín mùi ngài đã chứng đắc A-la-hán. Chính vì thế họ cho rằng vì mục tiêu này việc lưu lại cùng với Ðức Phật trong hương phòng là điều mà Ðức Phật đã truyền giới[62] cho Soṇa.

Tuy nhiên, có một số người lại cho rằng, lời công bố này, tức là “Chính ta phải trực diện gặp[63]. Ðức Phật ở đây chỉ liên quan đến việc nhìn thấy thân của ngài là đủ. Vì chính lúc trưởng lão Soṇa đang thực hành và áp dụng Phật Pháp, sau khi có được đề mục thiền trước sự hiện diện của vị trưởng lão ngay sau khi ngài đã xuất gia và khi ngài là người đã thọ cụ túc giới, Soṇa đã trở thành vị Nhập Lưu. Trong khi đó, sau khi đã thọ cụ túc giới ngài chú tâm đến thiền minh sát nhằm chứng đắc thánh đạo cao hơn, nghĩ rằng, “Ngay cả các cận sự nam cũng có thể trở thành các vị Nhập Lưu. Ta cũng đã trở thành một vị Nhập Lưu. Làm sao tâm ta lại gắn chặt với điểm này? Trở thành người chứng đắc sáu phép thần thông[64] đang khi vẫn còn trong mùa an cư kiết hạ; và rồi cử hành nghi lễ Pavāraṇā là thanh tịnh Pavāraṇā[65] Vì sau khi đã nhận ra được thánh đế, chính Phật Pháp của Ðức Phật đã được chỉ dạy rõ ràng; vì thế đây là điều đã được nhắc tới. “Người nào thấu triệt Phật Pháp này Vakkali, đã nhìn thấy mình, người nào nhìn thấy mình, thì cũng nhận ra Phật Pháp vậy” (S iii 120) Chính vì thế, khi nhận ra tướng Phật Pháp đã được thực hiện[66] quá sớm đến như vậy, hơn nữa sau khi đã cử hành Parāvaṇā ngài đã trở thành vị nhập lưu, là người có lòng ước ao được nhìn thấy thân của ngài.

Sace maṃ upajjhāyo anujānāt i[67] (nếu đạo sư của ta cho phép) cũng là một cách giải thích. Hơn thế nữa, một số lại ghi là bhante (Ðức Phật). Tương tự như vậy, sādhu sādhu āvuso Soṇa, gaccha tvam avuso Soṇa [68] (“Tốt lắm, hỡi chư huynh Soṇa, tốt lắm!”  Hỡi chư huynh Soṇa, mong rằng  nhà ngươi hãy lên đường…”) cũng lại là cách giải thích khác nữa, cho dù (mā) āvuso không xuất hiện trong một số Kinh Phật.[69] Tương tự như vậy, evaṃ [70]āvuso ti kho āyasmā Soṇo (“Hỡi chư huynh Soṇa, chính vì thế hãy thực hiện như vậy.” vị trưởng lão Soṇa cho biết như vậy) cũng là một cách giải thích[71]; vì khi Ðức Phật còn hiện diện, hàng ngày các vị Tỳ khưu thường gọi nhau là āvusa (pháp đệ). Ý nghĩa các từ “Ðức Phật chính là người tạo nên lòng sùng kính” v.v… đã được khẳng định ở trên[72].

Hỡi vị Tỳ khưu, ta tin tưởng nhà ngươi đang được mạnh khỏe (kacci bhikkhu khamanīyaṃ): hỡi vị Tỳ khưu, thân gồm tứ đại, cửu môn[73] của nhà người, ta tin chắc nhà ngươi đang được mạnh khỏe. Liệu nhà ngươi có chịu đựng được để tự tồn tại chăng? Liệu nhà ngươi có thể vượt qua được gánh nặng đau khổ chăng? Ta tin tưởng là nhà ngươi sẽ tìm được trợ giúp (kacci yāpanīyaṃ): ngài giải thích: “Liệu nhà ngươi có thể tự duy trì, tự tiếp tục tiến lên, với biết bao nhiêu nhiệm vụ đến như vậy chăng? có vượt qua được bất kỳ trở ngại nào hay chăng?” Ta tin tưởng rằng nhà ngươi …chẳng bị phiền não (kacci ’si appakilamathena): ta tin tưởng rằng, nhà ngươi chẳng phải chịu nhiều đau khổ to lớn đến thế sau khi đã vượt qua được một khoảng cách xa đến như vậy.

Sự việc diễn ra là (etad ahosi): khi ngài còn đang tùy niệm công việc thường ngày đối với các Chư Phật; [312] việc tu luyện thường nhật này, giờ đây được đề cập đến bằng cách “( Ðức Phật muốn lưu trú trong cùng một thiền viện với vị Tỳ khưu đó) do vị Ðạo sư đã thỉnh cầu ngài như vậy.” v.v…[74] đây là điều trưởng lão Ānanda đã ghi nhớ trong tâm. Trong cùng một thiền viện (ekavihāre): trong cùng hương phòng, vì trong trường hợp này hương phòng đó ám chỉ [75]“thiền viện” vậy. Lưu lại: vatthuṃ = vasituṃ (một dạng ngữ pháp khác). Ðang trải qua (phần lớn trong đêm) trong một phiên họp (nisajjāya vītināmetvā): liên quan đến vấn đề này một số người cho rằng, do kéo dài thời gian do đạt đến nhiều chứng đắc[76]  Ðức Phật[77] đã tán thán trưởng lão Soṇa, theo thứ tự trực tiếp và gián tiếp hay ngược lại, toàn bộ chứng đắc được dành cho các đồ đệ của ngài, trải qua thời điểm tốt nhất trong đêm trong cuộc đàm đạo ngoài trời, họ đã rửa chân cho ngài và rồi ngài đi vào thiền viện, chính vì thế khi vừa nhận ra ý của Ðức Phật, Trưởng lão Soṇa cũng đạt được toàn bộ các chứng đắc phù hợp với câu, đã trải qua phần tốt nhất trong đêm trong cuộc đàm đạo ngoài trời ngài đã rửa chân và rồi vào trong thiền viện. Và khi đã vào thiền viện được phép của  Ðức Phật[78]  ngài đắp mình với y cà sa treo trên màn gió[79] và rồi tham dự buổi thuyết pháp ngồi ngay dưới chân Ðức Phật. Ðược yêu cầu (ajjhesi): ra lệnh.  Hỡi vị Tỳ khưu, mong rằng Phật Pháp truyền cảm hứng cho nhà ngươi nói lên (điều đó) (paṭibhātu taṃ bhikkhu dhammo bhāsituṃ): hỡi vị Tỳ khưu, mong rằng Phật Pháp tỏ rỏ cho nhà ngươi để có thể nói lên được, mong rằng Phật Pháp xuất hiện trước trí ngươi[80], có nghĩa là tụng kinh như đã nghe được, như đã chế ngự được. (Họ đã tụng) Mười sáu kinh trong chương Tám (soḷasa-aṭṭhakathavaggikāni): mười sáu kinh, bắt đầu với Kinh Kāmasutta, đã tạo thành một chương tám Kinh[81] Ðã tụng lên một cách du dương (sārena abhaṇi): cất tiếng tụng lên cách du dương bằng cách bắt giọng các Kinh Phật, ý nghĩa ở đây là thốt lên lời bằng kệ tiếng tụng du dương. Trưởng lão Soṇa đã đạt đến tột đỉnh bài Kinh tụng (sarabhaññapariyosāne): Khi trưởng lão Soṇa dừng bài tụng kinh. Ðã hiểu rõ (suggahitāni)[82]: đứng lên (uggahitāni) một cách thích hợp (sammā). Tác ý thấu đáo (sumanasikatāni): tác ý một cách thích đáng (suṭṭhu manasikatāni). Cho dù họ có chọn lựa một cách đúng đắn, ngay sau khi đã lựa chọn đúng đắn như vậy, một số vị Tỳ khưu vẫn phạm phải sai lầm nơi cách trình bày rõ ràng vào chính thời điểm như vậy khi tác ý bằng cách nhắc lại chính các kinh đó[83]v.v…bằng không đã dùng những từ sai khi tụng các kinh đó[84] v.v… không phải vậy – nhưng nhờ đó họ đã tác ý (manasikatāni) thích hợp (samma-d-eva), chính xác như họ đã lựa chọn, vì lý do đó có lời nói rằng, “sumanasikatāni (được tác ý cẩn thận) là suṭṭhu manasikatāni[85]) được tác ý một cách tốt nhất). Nghiên cứu kỹ lưỡng (suṭṭhu upadhāritāni) cũng được coi như là ý nghĩa, vì chỉ khi nào ý nghĩa đã được nghiên cứu thích hợp mới có thể ngâm (hay phát ngôn với ngữ điệu) Kinh pāli một cách thích hợp[86]. Nhà ngươi đã được ban cho cách phát âm rõ ràng thật đáng yêu (kaly’ si vācaya samannāgato): nhà ngươi[87] được thành tựu cho một giọng nói với ngữ điệu tao nhã[88] đến nỗi chỉ  thốt lên những âm thanh thoải mái v.v…ăn khớp với những cách giàn xếp[89], chúng ta có thể hoan hỷ[90] với cách làm tròn các từ đó. Phổ biến (vissaṭṭhāya): phát ra[91]; bằng cách này [313] ngài muốn làm rõ ngài đã làm phát sanh[92] những điệu nhạc. Không một giọt nước miếng (aneḷagalāya)[93]: điều ta đề cập đến là eḷā [94] (nước miếng) bao gồm những thiếu sót, vết nhơ (doso); vì điều này không chảy ra (trong lúc ngài ngâm), không có cho dù chỉ một giọt (gaḷā) nước miếng, ý nghĩa ở đây là (với điệu ngâm) không có bất kỳ nhược điểm nào. Hay nói cách khác[95]: hoàn hảo(aneḷāya), chẳng có bất kỳ giọt (nước miếng) nào rơi xuống (agaḷāya), không có bất kỳ nhược điểm nào, không có bất kỳ từ nào hay hình thức nào rớt ra. Ý nghĩa ở đây là chẳng thiếu bất kỳ từ hay hình thức nào; vì đây là điều phù hợp với những gì Ðức Phật ban cho ngài một địa vị chính yếu, tức là. “Hỡi các vị Tỳ khưu, người này là người khéo nói, đó chính là Soṇa Kuṭikaṇṇa” (A. i 24). Một người có khả năng giải thích ý nghĩa khá rõ ràng (atthassaviññāpaniyā): là người có khả năng giải thích ý nghĩa tiềm ẩn khá rõ ràng. Có biết bao nhiêu tuổi hạ (kativasso): người ta nói rằng, đang khi còn lưu lại trong giai đoạn thứ ba cuộc sống[96] được đầy đủ với phẩm hạnh tốt,[97] ngài đã tỏ ra mình là người đã xuất gia từ lâu hơn bất kỳ người nào khác. Một số tin rằng Ðức Phật đã thấy,[98]liên quan đến vấn đề này – đây quả là điều vô lý (mặt khác) vị Ðạo sư còn hỏi[99] ngài, nói rằng, “Nhà ngươi có bao nhiêu hạ lạp?” Ðể có thể suy xét tiếp dựa trên hạ lạp đó, nếu trường hợp này xảy ra, tại sao nhà người có trạng thái rất thích hợp với hạnh phúc thiền định, lại tự cho mình dễ duôi trong một thời gian dài như vậy?” Chính vì lý do đó, ngài đã nói rằng, “Hỡi vị Tỳ khưu, nhưng[100] tại sao nhà ngươi đã dễ duôi quá lâu đến như vậy?” Về điểm này:

Tại sao (kissa): vì lý do gì. Nhà ngươi đã dễ duôi lâu đến như vậy (evaṃ ciraṃ akāsi): phải chăng nhà ngươi đã trì hoãn vấn đề[101] như vậy sao, ý nghĩa ở đây là, vì lý do gì nhà ngươi lại lưu lại trong cuộc sống gia đình mà không đi vào cuộc sống xuất gia trong khoảng thời gian lâu đến thế. Ta đã nhìn thấy nhà ngươi từ lâu (ciraṃ diṭṭho me): quá lâu, một thời gian lâu, ta đã nhìn thấy. Nơi dục lạc (kāmesu): nơi những phiền não dục và những cảnh dục. Nỗi nguy hiểm (hiểm hoạ) (ādīnavo): lỗi lầm. Ngay cả khi (api ca): ngay cả khi nỗi hiểm họa nơi các dục lạc đã được nhìn thấy rõ theo cách thức nào đó. Trước tiên ta vẫn không thể xuất khởi khỏi cuộc sống trong gia đình. Tại sao vậy? Lưu lại trong cuộc sống gia đình đã bị thối chuyển (sambādho gharāvāso): hiện hữu như cận sự nam phàm phu[102] đã bị bận rộn với những trách nhiệm và bổn phận cuộc sống.[103] Chính vì lý do đó, ngài nói rằng: “Với rất nhiều bổn phận, với quá nhiều trách nhiệm.”[104]

Thẩm định vấn đề này (etam atthaṃ viditvā): thẩm định vấn đề này dưới mọi khía cạnh, tức là tâm của người nào thực sự đang nhận ra nỗi hiểm nguy nơi ngũ dục, ngay cả khi những điều đó có bị chậm trễ sẽ không được thiết lập trong đó; trái lại, điều này chỉ đơn giản từ đó dội lại như một giọt nước trên chiếc lá sen. Tập Phật Tự Thuyết này được khởi sanh (imaṃ udānaṃ): làm khởi sanh Phật tự thuyết này nhằm làm sáng tỏ vấn đề này, tức là khi  ta biết được điều đó một cách chính xác, cả về Pravṛtti lẫn nivṛtti, thì chẳng khi nào những dục lạc đó có thể diễn ra[105] nơi ta hay nơi những gì có thể qui vào được[106]. Về điểm này.

Vừa nhìn thấy nỗi hiểm nguy trên thế gian này (disvā ādīnavaṃ loke): vừa nhìn thấy qua tuệ nhãn [107]mối hiểm nguy, lỗi lầm, nơi trong toàn cõi thế gian này, các hành [108] bằng cách nhận ra “tính vô thường” trong đó. Ðau khổ có bản chất là thay đổi” v.v… - theo cách này đây là giai đoạn được đề cập đến liên quan đến thiền minh sát. [314] Vừa khi biết được rằng Pháp chẳng có  sanh y (ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ): vừa biết được quả thật Phật Pháp đó bao gồm Níp bàn lại không có bất kỳ sanh y nào, do thực chất là toàn bộ sanh y[109] đã được diệt trừ hết, đã được thấu triệt giống như chính bản chất của nó, bằng trí liên kết với thánh đạo, vô vi (bất tử) viễn ly thân[110] ý nghĩa nhân quả[111] nơi các từ này ditvā (vừa nhìn thấy) và ñatvā (vừa biết được) cả hai đều giống như trong câu “vừa được uống bơ lỏng”[112], người đó trở nên mạnh mẽ hẳn lên”(    ),  “Vừa nhìn thấy con sư tử, người đó run lên vì khiếp sợ (    ), và “Vừa nhận ra do tuệ giác, các phiền não đã bị đoạn tận hoàn toàn.” (Tăng Chi Bộ Kinh (A) iv 418) v.v…bậc thánh nhân không hoan hỷ ác pháp (ariyo na ramatī pāpe): bậc thánh nhân, là người do đã đoạn tận các phiền não,[113]người sappurisa, không làm những điều bất thiện, ngay cả chỉ ở mức độ nhỏ nhất. Tại sao vậy? Người đức hạnh không hoan hỷ nơi những điều bất thiện (pāpe na ramatī suci): người thanh tịnh như vậy là do thân thiện hạnh của họ đem lại v.v…[114] hoàn toàn được thanh tịnh, giống như con chim thiên nga trong hoàng cung tại một nơi trong sáng[115], không thích thú, không vui sướng, nơi những điều bất thiện, nơi những điều ô nhiễm. Pāpo na ramatī suciṃ (người bất thiện không thấy hoan hỷ nơi điều thanh tịnh) cũng là cách giải thích; đây chính là ý nghĩa ta muốn giải thích vậy. – ngài đã thế chổ giáo lý với điều ngược lại, tức là người ác, người bất thiện không thích thú nơi những gì là thiện, nơi những gì là vô tội, nơi pháp thanh tịnh[116]; ngược lại, giống như những con heo thả rông trong làng v.v… cho dù có ở nơi trong lành, chúng chỉ thích thú nơi những gì là ô uế và những điều dục lạc thối rữa mà thôi.

Khi Ðức Phật đã khởi sự cho Phật tự Thuyết này nổi lên, trưởng lão Soṇa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Ngài và rồi thỉnh cầu, nhân danh vị thầy tế độ cho được năm điều bắt đầu với cụ túc giới nơi vùng biên giới bằng cách có một Tăng đoàn chỉ gồm[117] một nhóm năm người v.v… và Ðức Phật đã cho phép người thực hiện điều này. – ta nên hiểu toàn bộ những điều trên theo cách đã được truyền lại trong Khandhaka[118](Kiền Ðộ Bộ)

Việc diễn giải Kinh Phật thứ sáu đến đây là kết thúc.