7. SĀPIPUTTA

Trong Kinh Phật thứ mười: Chính an tịnh của ngài (attano upasamaṃ): chính việc làm lắng dịu các phiền não bằng cách tận dụng thánh đạo tột đỉnh không bỏ qua bất kỳ điều gì đã tạo ra những nhân duyên để đạt đến tột đỉnh toàn hảo (cần thiết cho tái sanh) cho một đồ đệ.[1] Trước tiên đối với Trưởng lão Sāriputta vừa khi nhận ra rằng không những đau khổ[2] bao gồm cả những dằn vặt, tâm trạng căng thẳng và những bồn chồn lo lắng do các phiền não tham dục tạo ra v.v…về phía chúng sanh một khi đã an tịnh được hết các phiền não, song vẫn chưa được an tịnh nhưng cũng chính đau khổ đó bao gồm sanh, lão, bệnh, tử, sầu khổ và than vãn v.v… được cho là do các phiền não và những việc tích luỹ (các phiền não) [271] đã ước định được rằng chu kỳ nhân duyên đau khổ của họ có liên quan đến quá khứ và tương lai và rồi lòng từ tâm (trước những đau khổ đó) cũng tưởng niệm lại cả những đau khổ không đáng kể Ngài đã cảm nghiệm được vào thời điểm ngài còn là một người phàm tục, hoặc được qui cho các phiền não là nguyên nhân, sau khi ngài đã liên tục quán xét việc làm lắng dịu các phiền não của ngài nghĩ rằng, “Các phiền não đã tạo ra  nhân duyên cho đau khổ tầm cỡ đó giờ đây ta đã diệt trừ được hoàn toàn”, và đang khi quán xét như vậy, ngài cũng quán xét lại một cách đặc biệt pháp an tịnh[3] các phiền não đó (được diễn ra) nhờ trí liên kết với các thánh đạo, tức là “Có quá nhiều[4] phiền não đã được an tịnh qua thánh đạo nhập lưu, qua thánh đạo Nhất Lai và thánh đạo Bất lai và qua thánh đạo A-la-hán.” Vì lý do đó có lời nói rằng “Ðó chính là quán xét lại chính an tịnh của mình” . Có một số người còn khẳng định rằng sau khi đã chứng đắc thiền chứng bao gồm thánh quả A-la-hán. Trưởng Lão đã quán xét lại thánh quả này và rồi còn liên tục quán xét lại an tịnh [5] đó như vậy “Thực vậy pháp an tịnh này quả là điều tuyệt vời nhất do đối tượng của nó lại liên tục [6]chính là an tịnh,[7] tức là vô vi giới, và do cách làm lắng dịu[8] các phiền não phù hợp với chính sở thích của các chúng sanh đó.” Cũng còn một số người vẫn cho rằng chính thánh quả tột đỉnh đó khởi sanh khi việc làm dịu các phiền não bước vào thánh quả tột đỉnh không dư sót bất kỳ điều gì, trong trường hợp này lại chính là “an tịnh”[9] và  chính vì điểm này Ngài đã kiên trì quán xét lại.

Thẩm định vấn đề này (etam atthaṃ viditvā): thẩm định vấn đề này dưới mọi góc độ từ đó được coi như là việc quán xét lại vậy ý muốn nói là, việc diệt trừ phiền não nơi vị Trưởng lão Sāriputta, không chia sẻ được với bất kỳ đồ đệ nào, đã tạo thành nhân duyên pháp am hiểu (tuệ giác) vĩ đại của Ngài v.v…[10] hay nói cách khác đó chính là thánh quả tột đỉnh (hoặc hiện hữu ở đây chăng nữa) ta cũng có thể đề cập đến bằng một từ đồng nghĩa đó là “an tịnh”[11]  vấn đề này đã khởi sanh Phật Tự Thuyết này nhằm giải thích vẻ oai nghiêm phát sanh trong đó mà ra, về điểm này:

Người nào có tâm an tịnh, được bình tâm (upasantasantacittassa): người nào có tâm an tịnh lại được bình tâm” điều này chỉ xảy ra một khi người đó có tâm an tịnh, sau khi tâm đó đã được bình ổn.  Vì một tâm như vậy là do thực chất là ta đã bình ổn[12] được các phiền não mà ra do trấn áp các phiền não đó trong suốt thời gian thiền chứng không kể lúc nào[13] cũng được nhắc tới là người nào đã trở nên “an tịnh thì cũng được bình tâm” đâu. Liên quan đến bản chất không liên tục nơi an tịnh đó.[14] Cũng chẳng phải là (điều chứng đắc được) do thánh đạo tột đỉnh đem lại, ngược lại, do thực chất là các phiền não đã được diệt trừ khỏi tâm đó[15]  thế nên tâm vị A-la-hán không cần thiết đến an tịnh thêm nữa, nói một cách nào đó, sau khi (vị A-la-hán)  đã trở thành người có tâm với mọi phiền não đã được an tịnh qua thánh đạo thấp thông qua chỉ tịnh và thiền minh sát, là người có  “tâm an tịnh, chính là bình tâm” do bản chất vĩnh hằng nơi bình tâm đó. Chính vì lý do đó có lời [16] nói rằng, “Người nào có tâm an tịnh cũng là người được bình tâm vậy, vì người nào có tâm như vậy chính là người đã được bình tâm sau khi người đó có tâm an tịnh vậy.” Bằng không, chính an tịnh (upasamo)[17]cũng có nghĩa là upasantaṃ, trong trường hợp như vậy ý nghĩa của từ upasantasantacittassa [18] chính là người có “tâm đã được bình tâm do chính an tịnh lại mang đặc tính vĩnh cửu vậy.” Hay nói cách khác, ngay cả khi ta đã làm lắng dịu các phiền não không bỏ qua bất kỳ điều gì, những ai đã diệt trừ được hết các phiền não trong tâm, tuy nhiên để có thể giải thích rõ[19] việc làm lắng dịu các phiền não về phần tướng quân chánh pháp được rõ ràng, Ðạo sư của chúng ta, người không chia sẻ được với bất kỳ đồ đệ nào, và cũng là người đã tạo nhân duyên chứng đắc ba la mật tột đỉnh cùng với những trí cần thiết để trở thành một vị đồ đệ. [272] Thốt lên upasantasantacittassa (tâm những ai được an tịnh tột đỉnh đã khiến Ngài nổi bật bằng cách dùng từ upasanta, (an tịnh tuyệt đối (super-calmly).  Ðây chính là ý nghĩa trong trường hợp này đó là (tâm) người nào đã trở thành mãnh liệt, tráng kiện, an tịnh (santaṃ) lại chính là an tịnh tuyệt đối (upasantaṃ), tâm của người nào có được an tịnh tuyệt đối (upasantasantaṃ) chính là người có tâm an tịnh (santaṃ) sau khi đã đạt được an tịnh tuyệt đối (upasantaṃ), thông qua việc làm dịu đi (vūpasantena), lại phản khán[20]; vì tâm của một con người như vậy (v.v…) tất cả đều chính xác giống như  trước[21] đó. Vì cũng như vậy Ðức Phật khen ngợi, tán dương hạng người này bằng vô vàn vô số cách[22] , tức là “Hỡi các vị Tỳ khưu, Sāriputta là người có tuệ giác uyên bác, một người có trí tuệ[23] bao la, một người có tuệ giác vui tươi, một người có tuệ giác[24] thần tốc, nhạy bén và tuệ giác thấu triệt.” (Trung Bộ Kinh (M) iii 25; S i 63) v.v…Ðối với người đó mọi chỉ dẫn như đã kết thúc (netticchinnassa): Ðó chính là hữu ái mà ta gọi là việc “chỉ dẫn” (netti), liên quan đến việc chỉ dẫn đến vòng luân hồi, tức là “đối với một ai việc dẫn dắt đến vòng luân hồi như đã kết thúc” theo cách đó do việc dẫn dắt đã kết thúc đối với hạng người này. Có nghĩa là đối với người này ái dục đã bị diệt trừ. Ðược giải thoát khỏi vòng kiềm toả Ma Vương (mutto so Mārabandhanā): người đó đã thoát khỏi, một dạng người thuộc loại đó là hạng người mà hữu kiết sử đã được diệt trừ hoàn toàn, cũng như đã được thoát khỏi mọi triền phược ma vương. Người đó chẳng cần thiết phải thực hiện[25] điều gì nữa, nhằm thoát khỏi triền phược ma vương -  chính vì vấn đề này [26] Tướng quân chánh pháp đã quán xét lại chính an tịnh của mình[27]những gì còn lại đều giống như cách đã được khẳng định ở trên.

Việc diễn giải Kinh Phật thứ mười kết thúc tại đây.

Và cũng kết thúc luôn cách diễn giải chương thứ tư [28].