[1]. Về những gì diễn ra sau đó. Xin đọc chú giải SA ii 393. 

[2]. Chú giải SA ii 301 để biết điều tương tự như vậy; cũng như việc sử dụng từ ulati để giải thích từ bhakkulo trong chú giải Ud-a 68 ở trên. Lời khẳng định trong B Disc v 150 n 2 “Các tập chú giải khác (SA ii 393, Ud-a 252) đã gán tên của ngài liên quan đến bát khất thực của ngài có kích cỡ to lớn” hình như các thực chất này không thể xác minh được bất kỳ điều gì.

[3]. Và, như thể chính ngài là người già cả (mahallako) – SA ii 393.

[4]. Chú giải Ce Be Se giải thích là kapallaṃ pattan ti, còn bản văn SA ghi là kapālapattaṃ;  chú giải cách sử dụng tương tự từ kapāla (mai rùa, sọ người, chảo chiên,  v.v…) như là bát khất thực, theo Ud-a 79 và 279 DPPN ii 202 khẳng định bát khất thực của ngài được làm bằng vỏ quả bầu khô, nhưng lại không đưa ra được nguồn tư liệu về lời khẳng định này.

[5]. Chú giải Ce Be Se giải thích là kapallapūraṃ còn bản văn SA ghi là kapālapūraṃ. Bhattaṃ giải thích từ “bữa ăn” rất có thể ở đây chỉ đơn giản có nghĩa là “ăn cơm”mà thôi.

[6]. Mahagghasa-bhāvaṃ; Woodward đã chấm câu sai thành Mahaggha-sabhāvaṃ cả ở đoạn này và trong tập chú giải SA nữa.

[7]. Gaṇhanakaṃ; từ này không thấy được liệt kê trong tự điển Childers hay tự điển PED.

[8]. Nā’ eva; theo tự điển Childers mục từ sv. “đây chính là lượng cà ri và cơm được sử dụng trong một ngày đủ cho sức khỏe và thực hiện tiết độ. Và bát khất thực của một vị Tỳ khưu chỉ có kích cỡ để đựng số lượng (đồ khất thực) đó mà thôi. 

[9]. Indriyabhāvanaṃ -  chú giải  Trung Bộ Kinh (M) iii 298tt và MLS iii 346 n 1.

[10]. Chú giải Ce Be Se giải thích là savisesaṃ. Còn bản văn ghi là āmisaṃ esāno, tìm kiếm đồ khất thực.

[11].  Chú giải Thanh Tịnh Ðạo 61; điều này tạo thành đề mục thiền thứ tám trong số 32 đề mục thiền được liệt kê trong  Thanh Tịnh Ðạo 60. Ba tên gọi tiếp theo – tức là, vị nào đi khất thực, mặc y phấn tảo và mặc tam y lập thành chi thứ ba, thứ nhất và thứ nhì một cách riêng rẽ.

[12]. Chú giải Thanh Tịnh Ðạo 60 cũng giải thích tương tự như vậy;  Thanh Tịnh Ðạo 31 cũng vậy. Ở đây Woodward chèn thêm pana và ti trong ngoặc kép, hình như dựa trên cơ sở  Thanh Tịnh Ðạo 60;  Chú giải Ce Be Se lại bỏ qua.

[13]. Chú giải Ce Be Se Thanh Tịnh Ðạo cũng giải thích như vậy, còn bản văn ghi là piṇḍapāti.

[14]. Ở đây Pe Maung Tin giải thích patituṃ là “đi lang thang” (Pp 67), Ñāṇamoli lại giải thích là “thu gom lại”, ngài cho biết ý nghĩa của patati không thấy liệt kê trong tự điển PED (Ppn 60 n 2) cũng nên nói thêm là, ý nghĩa đó cũng không được tự điển SED chứng thực. Và cũng nên nêu vấn đề là liệu ở đây ta có cần thiết phải giải thích từ patati với bất kỳ ý nghĩa nào khác hơn là ý nghĩa thường dùng là “sụp đổ, đổ xuống, đi xuống” vì đây là điều ta hy vọng người nào cư trú nơi những vị trí sâu trong rừng rậm thực hiện khi họ lên đường tìm kiếm bố thí cho bữa ăn hàng ngày, tức là họ “xuống” các làng mạc khất thực.”

[15].  It-a ii 147. cả hai đoạn hầu như đều dựa trên  Thanh Tịnh Ðạo 60.

[16]. Saṅkārakūṭādīsu paṃsūnaṃ upari ṭhitattā abbhuggataṭṭhena paṃsukūlaṃ viyā ti paṃsukūlaṃ. Pe Maung Tin và Ñāṇamoli đều đưa ra cách giải thích khác nhau khá nhiều về đoạn này trong Thanh Tịnh Ðạo 60, ngài Pe cho rằng: “vải bỏ ở nơi một đống rác, nơi để xe, nơi đốt rác, nơi đống rác, v.v… và hiểu theo nghĩa nơi đó được đậy lại giống như một đống rác” (Pp 67) ngài Ñāṇamoli lại cho rằng “đó là đồ phế thải (paṃsukūla) vì do được tìm thấy nơi đống rác ở bất kỳ vị trí nào như ngoài phố, nơi nghĩa trang, hay nơi đống phân, những thứ đó thuộc về đồ rác rưởi hiểu theo nghĩa được chất đống tại bất kỳ vị trí nào đại loại như thế.” (Ppn 60) Tuy nhiên MA ii 45  chú giải về  Trung Bộ Kinh (M) i 78 lại giải thích là paṃsukūlānī đơn giản chỉ là rác rến được vứt bỏ trên mặt đất. (paṭhaviyaṃ chaḍḍitanantakāni) với ngụ ý là paṃsu lúc nào cũng có nghĩa là “rác” hơn là “bụi” “đất”, v.v… các từ “v.v…” lại có nghĩa là “đường cái và nghĩa trang” – It-a=Vism

[17]. Chú giải Ce Be Se giải thích là paṃsu viya vā còn bản văn Thanh Tịnh Ðạo ghi là athavā paṃsu viya. It-a ghi là paṃsuṃ viya.

[18]. Giờ đây có người đề nghị rằng paṃsukūla chính là xuất phát từ paṃsu+kucchita+ ulati.

[19]. Ce Be Se giải thích là taṃ còn bản văn ghi là vā, tại đây và dưới đây.

[20].  Ce Be Se giải thích là padānaṃ còn bản văn lại bỏ qua.

[21]. Ud-a 227tt

[22].  Chú giải Thanh Tịnh Ðạo 80 cũng tương tự như vậy; cũng xin đọc  chú giải  Thanh Tịnh Ðạo 61.

[23]. Chú giải Ce Be giải thích là kilesadhunanakadhammo vā  (Se kilese dhunanakadhammo) còn bản văn ghi là kilesadhunana vā dhammo (hình như đây là một cách giải thích do Woodward áp đặt trong Vism)

[24]. Ðiều đó cũng đưa ra những ví dụ điển hình về từng phạm trù một.

[25]. Năm loại – chú giải  Thanh Tịnh Ðạo 81: những người nào thiểu dục. những người nào tri túc (về những gì mình nhận được), những người nào tự làm lu mờ đi, những người nào thực hiện ẩn cư, và có nhu cầu ít bằng những gì mình đang thực hiện. (idamatthitā –  chú giải CPD sv) cũng cần phải lưu ý là có ba điều vừa kể trên đã đích danh gán cho ngài Piṇḍolabhāradvāja trong Ud .

[26]. Tathattāya. Thường thường các tập chú giải đã chú thích là tathābhāvāya (td DA 360. MA ii 60. SA ii 174 v.v…) và người ta giải thích là nhu cầu chứng đắc cho chính mình bất kỳ điều gì người khác đang đề cập đến (DA 360. SA ii 174) hoặc giả nhu cầu thực hiện bất kỳ điều gì thích hợp với các giai đoạn đặc biệt đã đạt đến được do từng cá nhân liên quan (SA ii 169) tự điển PED coi điều này chính là níp bàn với mục từ sv tathatta. Cần phải được đưa ra những ân đức khác nữa.  Chú giải Be giải thích là tadatthāya, vì lợi ích trong đó.

[27].  Chú giải Ce Be Se giải thích là na còn bản văn lại bỏ qua.

[28]. Ðó chính là, điều cuối cùng trong bốn điều đó.

[29]. Ekadesasarūpekasesavasena;  chú giải  Thanh Tịnh Ðạo 566= Vibh-a 177. Nơi bản dịch của Nānamoli như là “một phần nào được trình bày (s) một phần nào để lại theo loại của nó” (Ppn 653) và “ sự bao gom các thuật ngữ  gồm (s) thành phần của nó” (DD 217); cũng như pānini I 2 64. Ðiều đó hầu như không được giải mã từ bản dịch của ông ta ở Pp 678f, như thế Pe maung Tin hiểu ngầm nó. Ðiểm đó được thực hiện như thế,  mặc dù bản văn chỉ dẫn pindolabhāradvāja chỉ cho thấy là dhutavāda, trong thực tế ngài được coi như là họ hàng đối với bốn phạm trù, không những thứ hai (BB). Cp cũng như CPD sv ekasesa

[30]. Hình như đây là một cách ám chỉ về Thanh Tịnh Ðạo 562= Vibh-a 174.

[31].  Chú giải Be giải thích là vadanti;  bản văn Ce Se bỏ qua.

[32].  Be Se giải thích là veditabbo, còn bản văn Ce ghi veditabbā 

[33]. Trích dẫn Thanh Tịnh Ðạo 246; chú thích của ngài Woodward, “xin đọc VM ii 646” hình như không xác thực.

[34].  Chú giải Ce Se giải thích là sampadāna; còn bản văn Be ghi là sampadā; ý nghĩa của từ sampadāna này không được liệt kê trong tự điển PED, nhưng  xin đọc chú giải Childers và SED sv.

[35]. Parikkhāra; hình như có bảy điều bổ xung cho chánh định (samādhiparikkhāra) dưới dạng bảy chi thánh đạo khác. – Chú giải D ii 216.  Trung Bộ Kinh (M) iii 71,  Tăng Chi Bộ Kinh (A) iv 40. v.v…

[36].  Ðược trích trong Ud-a 298 dưới đây.

[37].  Be Se giải thích là sāsanānuṭṭhānaṃ còn bản văn Ce ghi là sānanaṃ.

[38]. Chú giải DA 479 và Dhp-a iii 238 trong phần giải thích đầu tiên được đưa ra.

[39]. Ud-a 223tt.

[40]. Chú giải Vin i 103 cũng xin đọc chú giải B Disc iv 133 n 10.

[41]. Paribhoga – hay là “ăn uống”;  Chú giải  Thanh Tịnh Ðạo 33.

[42]. Dhp-a giải thích là āyogo, bị chiếm dụng, giống như payogakaraṇaṃ, biến điều đó thành công việc của chính mình. Cũng xin đọc chú giải Thag-a ii 252 về Thag 591.             

[43]. Bhāvanā; hay là công việc tu luyện.

[44]. Kể từ đây trở đi toàn bộ các bản văn không ăn khớp với nhau, hình như đôi khi rất tuỳ tiện trong việc viết các từ như anūpavādo/anupavādo và anūpaghāto/anupaghāto.

[45]. Ðược giải thích trong bản dịch tập chú giải Ud, phù hợp với cách giải thích đầu tiên trong số những phần giải thích đó, như “việc thu thúc liên quan đến giới luật bổn.”

[46].  Ce Be Se giải thích là avisesena còn bản văn ghi là visesena.

[47].  Chú giải Vv-a 72 cũng tương tự như vậy.

[48]. Toàn bộ các bản văn đều giải thích là cetaso avūpasamo. Nhưng điều này không đúng vì chúng ta không tìm đâu ra được ví dụ điển hình nơi bất kỳ một ví dụ nào cả. Cho dù  chú giải Be có trưng ra nguồn gốc trích đoạn là “S iii 91 (Be)” mà nếu tương đương với S v 65, thì cũng không chính xác, vì không có bất kỳ từ padaṭṭhānaṃ xuất hiện trong đó. Bản văn này dường như đúng hơn, nhưng được nói ngắn gọn, đoạn trích từ Vism 469 được đọc cetaso avūpasame ayonisomanasikārapadatthānaṃ,  do đó tôi đã theo đoạn trích. Hãy cho cách sử dụng  đoạn văn của Dhammapala ở đây như là một ví dụ cách vị trí trong ý nghĩa cách công cụ ( khi nguồn gốc sẽ trở thành “ nguyên nhân gần là chú tâm trái lại với tâm phóng túng” điều này cho thấy rằng Nānamoli thì sai trong việc dịch thuật ngữ này “ nguyên nhân gần của nó là không chú tâm đối với tâm phóng túng” (Ppn 530), có lẽ dù sai sót để nhận thấy rằng đoạn văn trên chủ của nguồn gốc của nó đối với S v65- cp cũng như A I 3.  Trái lại, Pe Maung Tin nhất định “ không chú tâm đối với trạng thái tâm không ổn định là nguyên nhân gần của nó” (Pp 550).

[49]. Sādhanaṃ; hay việc đã được thực hiện v.v…nhưng có thể với hàm ý việc tẩy trừ, việc thanh tịnh v.v… do lẫn lộn với sādheti/sodheti.

[50]. Chú giải Thanh Tịnh Ðạo 7. trong đó bốn việc thu thúc này cùng với việc thu thúc giới bổn, tạo thành năm việc thu thúc tạo thành việc thu thúc giới . Asl 351 tuy nhiên hình như thu thúc giới cũng tương đương với thu thúc giới bổn. (Pātimokkha).

[51]. Vissajjana; hình như thông qua thiếu xót. Phạm trù thứ tư này không xuất hiện trong  Thanh Tịnh Ðạo 33, liên quan đến việc giải thích ở trên.  

[52]. Bhāvanāvasena; hay bằng cách chuyên tâm nhập thiền.

[53]. Ce Be Se giải thích là vivittavāso còn bản văn ghi là vivittavaso.

[54]. Anusāsanī;  chú giải Be Se anusiṭṭhī.

[55]. Chú giải Dhp-a cũng giải thích tương tự như vậy. Ba việc tu luyện được liệt kê là tăng thượng giới (higher morality- adhisīla) tăng thượng tâm (higher consciousness –adhicitta) và tăng thượng tuệ (higher insight – adhipañña) –  chú giải  Tăng Chi Bộ Kinh (A) i 235; cũng xin đọc chú giải Ud-a 168. 303, 308 dưới đây cho dù đoạn kệ rõ ràng nói đến hai loại tu luyện đầu tiên; hình như ta nên hiểu đây là điều được lén đưa vào do ngài Dhammapāla đã đánh đồng tăng thượng tâm ở đây không những chỉ ngang bằng với các thiền chứng đạt được, với  chỉ tịnh và với thiền minh sát mà còn với tâm liên kết với thánh quả A-la-hán vậy.

[56].  Ce Be Se giải thích là gāthāya; còn bản văn lại bỏ qua.