6. PILINDA

Trong Kinh Phật thứ sáu: Pilindavaccha (Pilindavaccho): “Pilinda” chính là tên[1] của người này, tuy nhiên người ta còn gọi ngài với tên cha mẹ đặt là “Vaccha”[2] liên quan đến dòng tộc của ngài. Lại xử sự bằng lời nói (dành cho) những kẻ bị khai trừ (vasalavādena samudācarati): lại có thể ám chỉ, có thể nói với Tỳ khưu bằng những lời nói, chỉ dành cho những người bị khai trừ, như thể “Lại đây ngay, đồ bị khai trừ, đồ hạ cấp! cút đi ngay, đồ hạ cấp!” v.v… Một số đông các vị Tỳ khưu (sambahulā bhikkhū): rất nhiều các vị Tỳ khưu đã chứng kiến vị Trưởng lão xử sự với họ theo kiểu đó, [193] suy nghĩ rằng, có lẽ vị Trưởng lão này là người mang trong lòng mối sân hận, theo cách ngài đối xử với các vị Tỳ khưu như vậy, mà không hay biết, cho dù ngài đã là một vị A-la-hán, ngài lại tuyên bố như vậy liên quan đến những cảm tưởng đã không được diệt trừ; và với ý định từ tâm[3], người ta thuật lại cho Ðức Phật biết, để ngài truyền đạt với vị Trưởng lão này; vì lý do đó người ta nói rằng,“bạch Ðức Thế Tôn, Trưởng lão Pinlindavaccha đã đối xử với các vị Tỳ khưu bằng những lời nói chỉ dành cho những kẻ hạ cấp.”

Tuy nhiên một số người lại cho rằng các Tỳ khưu[4] đó nhận ra[5] rằng, vị Trưởng Lão đó là một vị A-la-hán, ấy vậy mà vị Trưởng lão đó, đã đối xử với các vị Tỳ khưu bằng những lời nói thô kệt đến như vậy; không biết rằng cách đối xử[6] đó, là do cách nói [7] và không tin tưởng vào thánh pháp. Các Tỳ khưu nghi ngờ rằng không hiểu pháp siêu nhân có thực nơi vị Trưởng lão này hay không, và nhận ra lỗi lầm đó, họ đã bạch ngay cho Ðức Phật, về vấn đề này. Vì  muốn làm sáng tỏ, không có bất kỳ trạng thái sân hận nào mà vị Trưởng Lão đang mang trong tâm, Ðức Phật đã nói cho một vị Tỳ khưu, mời vị Trưởng Lão đến gặp Ngài, và khi đối diện với vị Trưởng lão, Ðức Phật thốt lên lời nói rằng: “Vị Tỳ khưu này đối xử với các ngươi bằng những lời nói như vậy, là do ngài đã tu luyện, những cách tu luyện quen thuộc trước đó cho mình; lời nói thô thiển là không cố ý” va vì lý do đó có lời nói rằng, “Thế rồi Ðức Thế Tôn cho mời vị Trưởng lão tới” v.v…Về điểm này:

Sau khi đã tác ý đến trú xứ tiền kiếp (pubbenivāsaṃ manasikaritvā): Bậc Ðạo Sư hỏi vị Trưởng Lão: “Hỡi Vaccha, có thật sự nhà ngươi đã đối xử với các thầy Tỳ khưu bằng lời nói chỉ dành cho kẻ hạ cấp chăng?”; và khi có lời khẳng định rằng, “Ôi Ðức Thế Tôn, quả thật là như vậy”, (Bậc Ðạo sư) biết được một thực chất là vị Trưởng lão Vaccha này, đã không thể từ bỏ những lời nói dành cho kẻ hạ cấp, do những cảm nghĩ đó xuất phát từ phiền não mà ra, và suy nghĩ không hiểu Trưởng lão có phải là một Bà la môn bẩm sanh nơi tiền kiếp chăng, Ngài dùng thiên nhãn minh để thấy tiền kiếp trước kia, hay nhờ trí toàn tri về các cõi [8] tiền kiếp đó, trí về sắc y sinh nơi các uẩn, về các lần vị (trưởng lão) này tái sanh, chính ngài[9] cũng đã tác ý (manasikatvā, một hình thức ngữ pháp khác) bằng cách khiến cho điều này phơi bày ra trước mắt, giống như một trái kha lê nặc nằm trong lòng bàn tay[10]. Nói với các thầy Tỳ khưu (bhikkhū āmantesi): nói với (ālapi), đã nói, để có thể thu hút chú ý của các vị Tỳ khưu này, vì lý do đó người ta nói rằng: “Hỡi các thầy Tỳ khưu, xin đừng có” v.v…về điểm này:

Xin đừng có (mā) là một tiểu từ liên quan đến một lệnh cấm, có liên quan với ujjhāyittha (phát hiện ra lỗi lầm). Xin đừng tìm kiếm lỗi lầm làm chi (mā ujjhāyittha): xin đừng suy nghĩ bằng cách hạ bệ ngài,  ý muốn nói ở đây là xin đừng xem thường ngài. Với Tỳ khưu Vaccha (Vacchassa bhikkhuno) lại ở chỉ định cách[11] thực chất là ujjhāyana (tìm kiếm lỗi lầm) lại có nghĩa của từ usūyana (vì ganh tỵ). Tiếp theo sau đó, trong khi chỉ rõ lý do tại sao không nên tìm kiếm lỗi phạm nơi vị Trưởng lão, ngài nói: “Hỡi các vị Tỳ khưu, Vaccha không mang sân hận trong tâm khi đối xử với các thầy[12] trong lời nói (dành cho) kẻ hạ cấp đâu”. Ðây là ý nghĩa các vị Tỳ khưu, chẳng phải do mang trong tâm sân hận, với sân trong tâm, với tâm bị sân hận ô nhiễm, hay do ác ý, mà ngài Vaccha đã đối xử với các vị Tỳ khưu bằng lời nói dành cho kẻ hạ cấp; [194] ác ý của Trưởng lão đã được bứng tận gốc do chính thánh đạo. Ngài nói “Hỡi các vị Tỳ khưu, đối với Trưởng lão Vaccha” v.v…, như vậy nhằm chỉ rõ lý do việc đối xử với họ theo cách đó, cho dù thực tế Trưởng lão không mang chút sân hận nào trong tâm, mà do từ những lần tái sanh[13] tiền kiếp.Về vấn đề này: Không gieo vãi (abbokiṇṇāni): không pha lẫn với, không tách biệt[14] hẳn, do không xen vào các việc tái sanh như thể một kṣatriya v.v…năm trăm lần sanh và tái sanh nơi dòng dõi Bà la môn (pañcajātisatāni brāhmaṇakule paccājātāni): toàn bộ năm trăm lần tái sanh đó, đối với Vaccha là những lần tái sanh liên tiếp nơi dòng dõi Bà la môn là ý nghĩa ở đây. Lời nói được dành cho những kẻ hạ cấp là cách đối xử với họ trong một thời gian dài. (so tassa vasalavādo dīgharattaṃ samudāciṇṇo): lời nói này dành cho những kẻ hạ cấp về phía Tỳ khưu Vaccha. Giờ đây đã được khởi động[15] do một người thật tốt lành,[16] trong tâm đã đoạn tận các phiền não, mà giờ đây đã trở thành cách ngài đối xử (samudāciṇṇo = samudācarito, một hình thức ngữ pháp khác) đối với những ai đã là Bà la môn bẩm sanh trong một thời gian dài, xuất phát từ lần tái sanh đầu tiên, vì số lượng lần tái sanh đã lên tới năm trăm kiếp, cũng như vậy chú giải với lần đầu tiên. Ðối với các vị Bà la môn do đã bị ngã mạn khống chế từ lâu, kết quả xuất phát từ những lần tái sanh đó[17] nên đã đối xử với người khác bằng lời chỉ dành cho những kẻ hạ cấp.  Họ cũng giải thích là ajjhāciṇṇo (do thói quen[18]). Ý nghĩa vẫn giống nhau. Chính do điều này (tena): chính do điều này nên ngài đã đối xử với người khác trong một thời gian dài, theo cách này ngài làm rõ lý do về cách đối xử của ngài Vaccha với (các vị Tỳ khưu) theo cách đã diễn tả ở trên. Nhưng do đâu khiến ta biết được đây chỉ là ấn tượng mà thôi? Họ cho rằng ngay cả điều này đã diễn ra liên tục nơi một người đã diệt trừ các phiền não. Chính khả năng, được xây dựng lên do những phiền não đã tiêm nhiễm từ một thời điểm không có khởi đầu, đã tạo nên nguyên nhân phẩm hạnh, tương tự phẩm hạnh nơi những ai chưa diệt trừ được hết các phiền não. Tuy nhiên điều này không xuất hiện nơi liên tục tính của Ðức Phật, trong đó chẳng còn phiền não nào liên quan đến thành công nơi hạnh nguyện[19] của ngài, chẳng còn chướng ngại nào tồn tại trong đó, khả dĩ ta có thể biết được; trong khi đó các chướng ngại đó lại thấy nhan nhản liên tục tính nơi các thinh văn và cả Phật Ðộc Giác (Paccekabuddhas), là những người vẫn chưa diệt trừ được hết các phiền não theo cách đó. Chính vì thế vị Như Lai là người duy nhất có tri kiến vô chướng ngại.[20]

Thẩm định lại vấn đề (etam atthaṃ viditvā): thẩm định lại vấn đề, được coi như về phía vị Trưởng lão Pilindavaccha do thiếu vắng không có bất kỳ tính sân hận nào, cho dù có đối xử với tha nhân như kẻ hạ cấp. Kinh Phật Tự Thuyết này (imaṃ udānaṃ): đã khiến khởi sanh kinh Phật Tự Thuyết này để giải thích [21]những chứng đắc thánh quả tột đỉnh. Về điểm này:

Nơi kẻ nào không bị giả dối cũng như kiêu mạn (yamhī na māyā vasatī na māno): trong đó (yamhi=yasmiṃ,  một dạng ngữ pháp khác) người thánh nhân (ariyapuggla) lừa dối, có trạng thái là che dấu sân hận[22] bề ngoài, và[23] người tự phụ có trạng thái là kiêu kỳ tiến tới bằng cách cho rằng[24] cách đó làm cho người đó tốt hơn” v.v…ta không tiến hành, không khởi sanh, thực chất là những gì đề cập đến ở trên đã bị diệt trừ đến tận gốc rễ[25] do chính thánh đạo làm phương tiện. [195] Kẻ nào gieo vãi tham lam, kẻ nào không coi bất kỳ thứ gì là “của ta”, là người không mơ tưởng mong chờ sự gì (yo vītalobho[26] amamo nirāso): và kẻ nào gieo vãi tham lam, thông qua tham lam dưới mọi góc độ đã biến mất, mà đặc tính chiếm lãnh đối tượng bắt nguồn từ chỗ đồng nghĩa với “tham dục” v.v…[27]chỉ [28] riêng điều đó thôi, thì kẻ đó đã trở thành người “chẳng có gì là của ta” cả, kẻ đó không sở hữu tài sản[29] gì do chẳng tỏ lòng trìu mến bất kỳ điều gì nơi sắc pháp cả v.v…[30](đang khi kẻ đó là người) “không tham muốn điều gì cả” do chẳng còn ước ao gì ngay cả được tái sanh trong tương lai v.v… Một kẻ đã đoạn tận hết mọi sân hận (panuṇṇakodho): kẻ nào đã đoạn tận được hết sân hận, kẻ nào đã diệt trừ tận gốc oán hận[31], còn đối với giận dữ, với trạng thái là giận hờn cũng đã được diệt trừ hoàn toàn bằng thánh đạo bất lai. Kẻ nào đã diệt trừ bản ngã hoàn toàn (abhinibbutatto):  kẻ nào nhờ diệt trừ đến tận gốc rễ những dối trá ngã mạn[32], tham muốn và giận hờn theo cách đó (và) vì do diệt trừ [33] hoàn toàn, do những thứ đó có liên kết bên trong[34] với toàn bộ những nhóm phiền não, kẻ nào có tâm đã chấm dứt hoàn toàn như vậy, thì kẻ đó sẽ trở nên lạnh nhạt với  phiền não níp bàn. Người đó chính là thầy Bà la môn, là ngài sa môn, và là một Tỳ khưu (so brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhu): một con người mọi phiền não trong tâm đã được đoạn tận, chính là thầy Bà la môn (brāhmaṇo)  lý do là ngài đã xa lìa khỏi mình hết mọi pháp bất thiện (bāhitapāpattā), người đó là một vị sa môn do ngài đã vắng lặng (samitapatta) hết mọi pháp bất thiện và nhờ có tịnh hạnh (samacariyāya), trong khi đó cũng một con người như vậy ngài còn là một Tỳ khưu (bhikkhu) do bởi đối với ngài các phiền não đã bị đoạn tận hết (bhinnakilesattā). Hỡi  các vị Tỳ khưu, một con người như vậy lại chính là Vaccha, một con người như vậy, thì làm sao có thể mang trong mình tính sân hận, có thể xui khiến những thân nghiệp v.v…như vậy diễn ra? Hơn thế nữa, duy chỉ có một thực chất là những ấn tượng đó đã không được diệt trừ khiến cho ngài đã đối xử với tha nhân bằng lời nói chỉ dành cho hạng hạ cấp như vậy.

Phần diễn giải Kinh Phật thứ sáu kết thúc tại đây.