4. NÍP BÀN (4)

Trong Kinh Phật thứ tư: Thế rồi Ðức Phật đã thẩm định lại vấn đề này (atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā): người ta kể lại rằng khi giáo Pháp có liên quan đến níp bàn do Ðức Phật diễn giải bằng cách Ngài đã làm rõ về cùng một níp bàn đó v.v…bằng nhiều cách khác nhau, vào thời đó có điều đã diễn ra với các vị Tỳ khưu đó là: “tới chừng mực vẻ uy lực  nơi đại níp bàn giới bất tử[1], là điều không thể chia sẻ với ai được, chính  Ðức Phật đã làm rõ điều đó đang khi ngài chỉ rõ cho thấy[2] những lợi ích của níp bàn này bằng nhiều cách khác nhau, tuy nhiên các phương cách[3] đạt đến níp bàn đó thì vẫn chưa được công bố. Trong thực hành tu luyện bằng cách nào chúng ta có thể đạt đến níp bàn đó? (và chính vì) sau đó,  Ðức Phật đã thẩm định lại bằng mọi cách vấn đề này được coi như là những phản khán về phía các vị Tỳ khưu đó. Phật Tự Thuyết này (imaṃ udānaṃ): ngài đã khiến khởi sanh Tập Phật Tự Thuyết này nhằm giải thích làm rõ việc chứng đắc níp bàn đó bằng cách đoạn tận ái dục không dư sót bất kỳ điều gì bằng thánh đạo về phía những ai không còn phải lệ thuộc vào ái dục đó ở bất kỳ nơi nào, với bất kỳ phương cách nào, về phía những ai đã có thân và tâm[4] thanh thản và đối với những người nào đã thâm nhập vào lộ trình[5] hành thiền minh sát. Về điểm này[6]:

Dao động đối với ngài do tín nghiệm mà có (nissitassa calitaṃ): sự dao động nơi ngài với lòng tín cẩn đem lại, thông qua ái dục và tà kiến v.v…[7] trong đó các hành liên quan đến cảnh sắc v.v… bằng dao động do ái dục và tà kiến[8] tạo ra, với niềm tin tưởng rằng “điều này là của ta, đối với ta đây là ngã” vì ý nghĩa điều này là, đối với người nào đã diệt trừ được hết ái dục và tà kiến, vào thời điểm đó cũng sẽ có dao động, rung chuyển, thuộc tương tục tính tâm, [398] vì người đó không thể chế ngự được hạnh phúc khi vừa nổi lên, ngoại trừ điều diễn ra đó lại là điều thiện, hoặc giả sẽ diễn ra một lỗi lầm[9] về phía chính người đó – bằng những chấp thủ ái dục và tà kiến dưới dạng “cảm thọ thuộc về ta (mine), chính ta đây đã cảm thọ được điều đó.” v.v…Chẳng có dao động nào đối với người nào không có niềm tin (anissitassa calitaṃ ’atthi): ngược lại đối với người nào không có niềm tín cẩn vào đó, khi người đó tu luyện qui trình thanh tịnh[10] lại thấu triệt các hành là thông qua đặc tính vô thường v.v…sau khi đã vượt thắng được ái dục và tà kiến bằng những phương tiện chỉ tịnh (samatha) và thiền minh sát[11] chẳng có bất kỳ dao động nào như đã nói đến ở trên xuất hiện, lỗi lầm, hoặc giả dao động[12] liên quan đến nguyên nhân của cùng thứ đó đã bị đoạn tận hoàn toàn. Khi không có dao động xuất hiện (calite asati): một khi chẳng có bất kỳ dao động nào thuộc loại đã nói đến ở trên xuất hiện, chính vì những thấu triệt ái dục và tà kiến đó không diễn ra, chính vì thế đối với người nào tinh tấn tu luyện thiền minh sát sau khi đã thâm nhập vào lộ trình nhập thiền này. Khinh an  (passaddhi): có hai loại khinh an do kết quả của việc làm vắng lặng các phiền não do kích động[13] tạo ra cho thân cũng như tâm đồng khởi sanh với tâm thiền minh sát. Một khi khinh an xuất hiện sẽ không xuất hiện chấp trước (thiên về ) (passaddhiyā sati nati na hoti): khi xuất hiện khinh an kết hợp với những điều thành công xuất chúng[14] thế rồi, một khi người đó đã thăng tiến thiền định của mình tới mức độ có được sở duyên thì cảnh giới hoan lạc trở nên vô tội [15] hạnh phúc tột đỉnh và rồi liên kết với  thiền định đó bằng cách gây ảnh hưởng đến tương quan trong đó với tuệ giác, làm thành một cặp phối hợp lại giữa chỉ tịnh và thiền minh sát[16] về phía những người nào đã thực hiện việc diệt trừ các phiền não bằng hết thánh đạo nọ đến thánh đạo kia luôn xuất hiện vào sát na thánh đạo A-la-hán thì tuyệt đối chẳng còn ái dục nào có thể chiếm được cái tên là “chấp trước” (nati) nữa, liên quan đến việc chấp trước này thiên về dục hữu v.v…[17], có nghĩa là (ái dục như thế) không khởi sanh liên quan đến việc đã tạo  nguyên nhân thâm nhập vào pháp bất khởi sanh. Khi không còn chấp trước nổi lên (natiyā asati): khi không xuất hiện các pháp cái bằng những khuynh hướng hay dục hữu v.v…làm mục tiêu, liên quan đến việc ái dục đã bị đoạn tận hoàn toàn bằng thánh đạo A-la-hán . Chẳng còn phải trở lại cũng như ra đi (āgatigati na hoti): sẽ không có, sẽ không xuất hiện, tiến lại đây (āgati = āgamanaṃ, từ đồng nghĩa) bằng cách liên kết, và ra đi (gati) bằng cách diệt, ra đi (gamanaṃ) xuất phát từ kiếp này sang kiếp khác, là trạng thái tiếp tục ra đi. Khi chẳng còn phải trở lại cũng như phải ra đi (āgatigatiyā  asati): Khi không còn phải ra đi cũng như không cần trở lại (āgatiyā ca gatiyā ca, thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài) theo cách đã được khẳng định ở trên. Chẳng còn diệt và sanh nữa (cutūpapāto na hoti): diệt liên tục chẳng còn nữa, cũng chẳng diễn ra nữa (cavana, một dạng ngữ pháp khác); vì một khi phiền não luân không còn nữa thì nghiệp luân cũng hoàn toàn bị cắt đứt; và khi nghiệp luân này đã bị cắt đứt, do đâu mà tạo ra được dị thục quả luân? chính vì lý do này ngài nói rằng, “khi chẳng còn sanh cũng như diệt thì chẳng còn phân biệt được đây (trên cõi đời này) cũng như ở kia (nơi cõi đời sau)” v.v…bất kỳ điều gì cần phải được khẳng định liên quan đến vấn đề này cũng giống hệt như những gì đã được khẳng định chi tiết ở trên liên quan đến Kinh Bāhiyasutta[18]; chính vì thế[19] ta nên hiểu ý nghĩa[20] này theo cùng một cách như đã khẳng định ở trên[21]. [399] Trong cùng trường hợp này, do đó  Ðức Phật đã làm sáng tỏ cho các vị Tỳ khưu đó, bằng việc tu luyện[22] đúng đắn, vẻ oai lực nơi đại níp bàn bất tử (chính oai lực đó) đã tạo ra nhân duyên do làm dịu đau khổ không dư sót bất kỳ điều gì thuộc cõi luân hồi.

Việc diễn giải Kinh Phật thứ tư kết thúc tại đây.