5. KOLITA

Trong Kinh Phật thứ năm: với  niệm thân (kāyagatāya satiyā): bằng cách niệm lấy thân làm đối tượng thông qua niệm thân ; đây là sử dụng cách dùng làm phương thế. Nội phần (ajjhattaṃ): trong trường hợp này ta cho đó là “cách nội phần” (ajjhattaṃ) chính là điều diễn ra trong thâm tâm ngài (niyakajjhattaṃ [1].) chính vì thế ý nghĩa ở đây là, liên quan đến[2] chính ngài (attanti), liên quan đến chính liên tục tính (attasantāne) nơi ngài, hay nói cách khác, trong trường hợp này, điều ta ám chỉ ở đây bằng từ “thân” là một tập hợp “thân xác” gồm ba mươi hai thể cấu thành, gồm có tóc trên đầu v.v…đã tạo thành đề mục thiền của ngài; chính vì thế ý nghĩa từ “nội phần” [190] nên được hiểu theo nghĩa là nội phần xét theo nghĩa bên trong “đồng cỏ chăn thả súc vật” (gocarajjhattakaṃ [3]) hiện hữu toàn diện: supatiṭṭhitāya [4]= suṭṭhu upaṭṭhitāya (thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài, dưới dạng một hình thức ngữ pháp khác). Liên quan đến[5] thân hoặc được tạo thành bằng những gì nội phần nơi chính mình, hay bao gồm điều gì nội phần bằng cánh đồng cỏ chăn thả súc vật (pasturage); nhưng niệm này là gì mà lại được đề cập đến như là hiện hữu[6] hoàn toàn nội phần vậy? Ðó chính là bất kỳ niệm nào hiện hữu, liên quan đến niệm thân[7]thông qua cận hành định, hay an chỉ định[8] đối với ai đang duy trì tác ý (attention) đối với những gì là ghê tởm, nội trong cơ thể đó với ba mươi hai thể như tóc trên đầu v.v…[9]đã được Ðức Phật đề cập đến như sau, “Trong thân này có tóc trên đầu, lông trên mình” (Trung Bộ Kinh (M) iii 90; Khp 2) v.v… được gọi là “niệm về đề mục thân,” và với điều này[10], cũng như vậy đối với niệm hiện hữu, như đã được bảo đảm, liên quan đến thân, và nhờ cận hành định và an chỉ định, đối với người nào lưu ý đến bằng niệm hay tác ý  bằng hơi thở hít vào, thở ra, hay bốn oai nghi về thân, hay nhìn thấy thân trương sình lên hay biến sắc. v.v… đây là điều ta gọi là “thiền niệm thân xác[11].”Nhưng trong trường hợp hiện hữu, thì đó lại là niệm thân nội phần, đó là điều ám chỉ đến “thiền niệm đến thân “chính là niệm liên kết với thiền minh sát đang hiện hữu, bằng cách lưu ý đến những tướng đặc biệt về vô thường v.v… về tứ đại như địa đại…bằng cách quán triệt điều này bằng bốn cách (làm như vậy như cách quán triệt những thành phần cấu thành ngắn gọn v.v…[12]; hơn thế nữa, chỉ sau khi tu luyện thiền minh sát theo đúng cách, vị Trưởng lão đã ngồi thiền,[13]sau khi đã chứng đắc thánh quả, đã đạt đến được. Trong trường hợp hiện tại cũng vậy, thực chất là điểm này đã được nhận thức do kệ được giải thích, ăn nhịp với phương pháp đã được khẳng định[14] như sau “và đây chẳng phải là buổi họp sao” v.v…[15]

Vấn đề này (etam atthaṃ): thẩm định vấn đề này được coi như chứng đắc của vị Trưởng Lão đã đạt đến thánh quả, sau khi đã nhập thiền minh sát bằng tứ niệm xứ, đó chính là niệm thân mở đầu bằng quán triệt tứ đại. Kinh Phật Tự Thuyết này (imaṃ udānaṃ): xuất khởi Phật Tự Thuyết này nhằm làm rõ chứng đắc níp bàn bằng cách thực hành Tứ Niệm Xứ.[16] Về vấn đề này:

Cùng với niệm thân hiện hữu (sati kāyagatā upaṭṭhitā) với niệm có những trạng thái đã được nói đến ở trên (và) những đối kháng các niệm này đã được diệt trừ, thực chất là định, tinh tấn và tuệ, cùng với đức tin, với tư cách là những điềm báo trước có được, thông qua hoàn tất được toàn bộ những nhiệm vụ tương ứng. Sau khi đã thâm nhập vào một hiện trạng liên quan[17] trong đó, và nhờ đó mà niệm đã hình thành ngay sau đó[18]rất sắc nét và rõ ràng, an trú ghi nhận đến chính bản chất[19] rõ ràng của thân sau khi đã tiến tới trong đó[20] bằng cách áp dụng niệm thân, như đã đề cập đến ở trên và bằng cách gặp gỡ trong một mối đoàn kết duy nhất[21], bằng cách này ngài chỉ ra cho thấy niệm đó xuất hiện bằng cách ghi nhận đến thân, tứ đại được gọi là sắc y sinh[22] lại phụ thuộc vào đó, và[23] những gì xảy ra sau đó, sau khi đã thấu triệt những nguyên nhân, bằng cách chú ý đến những đặc tính vô thường v.v…[191] lại chính là niệm được ghi nhận một cách liên tục nơi trí tuệ, hay nói cách khác, ngài chỉ rõ cho thấy dưới tiêu đề niệm chỉ nguyên đặc tính trí tuệ liên tục liên kết trong đó thuộc về tam biến tri[24]. Thu thúc được sáu xúc xứ (chasu ’ āyatanesu saṃvuto): liên quan đến việc sau khi đã tu luyện những gì[25] niệm thân, trong đó có sáu môn tạo thành lý do xúc, như mắt, v.v…[26], vị nào được thành tựu niệm hiện tại[27] liên quan đến[28] thân như đã nói ở trên, trong khi ngăn trừ tất cả những gì diễn ra nơi thân[29] đối với tham ái v.v..rất có thể đã xảy ra bằng cách nào đó mà không được tu luyện, sau khi đã quán xét, được đề cập đến với trạng thái là “thu thúc trong đó”, bằng cách này ngài chỉ cho thấy cách thu thúc bằng trí quán. Vị Tỳ khưu đó, bằng cách liên tục định tĩnh (satataṃ bhikkhu samāhito): vị đó, với niệm hiện hữu như vậy, và về mọi phương diện thu thúc, có định tĩnh liên tục diễn ra, không gián đoạn; trước tiên bằng định trong khi nhập thiền minh sát[30]. Vì trí giờ đây đã trở thành sắc bén và can đảm, tự mang theo (một cách tuỳ nghi) tự nhiên[31], sau khi ngài đã tu luyện thiền quán một cách tinh tấn bằng phổ thông trí [32], mọi pháp chỉ là vô thường v.v… mà không cần phải để tâm với các đối tượng, từ đó trở đi trí chuyển tánh[33] khởi lên tiếp theo ngay sau trí thuận thứ. Có thể biết được chính Hữu Dư Níp Bàn (Jaññā nibbānam attano): điều đó mang lại hạnh phúc tột đỉnh, là hữu dư níp bàn là vô vi giới, được nói đến như là điều gì đó của “chính mình” (attano) vì đây không phải là đồng cỏ chăn thả (pasturage), ngay cả trong mơ, đối với những người nào còn là người phàm tục[34], vì đối với vị thánh, đây chính là lãnh vực trí cao thượng[35] tương ưng với thánh đạo thánh quả (trí đó) đã đạt được ý nghĩa là (tự chính mình) liên quan đến đặc tính đặc biệt với vị thánh này, vị thánh kia mà thôi, và do tính tương đồng với chính mình, với níp bàn, người đó có thể biết (jaññā = jāneyya, một dạng ngữ pháp khác) ngài có thể thâm nhập được bằng những trí tương ưng với thánh đạo thánh quả,  ý nghĩa có thể được đạt đến. Bằng cách này ngài chỉ cho thấy quyết tâm của ngài[36] liên quan đến níp bàn nơi các vị thánh,[37] vì các vị thánh nhân cư trú, ngay cả vào thời điểm khởi động tăng thượng tâm[38], nơi một pháp thiên về, có hướng tới, hướng về níp bàn một cách rõ ràng, và liên quan đến các từ trong đoạn kệ, ta nên hiểu như sau, tức là vị Tỳ khưu đó, đối với người đó niệm thân đã hiện hữu, sáu xúc xứ, bằng chỉ một điều mà thôi, người đó có thể  định tĩnh liên tục, người đó có thể biết, bằng cách ấn định chính níp bàn của mình[39], cũng như vậy Pháp Vương đã chỉ rõ thánh đạo xuất khởi cho vị Tỳ khưu này từ phần mở đầu các niệm xứ, lại chính là niệm thân cho đạt quả vị A-la-hán.

Một phương pháp khác nữa: với niệm thân hiện hữu (sati kāyagatā upaṭṭhitā) – bằng cách này ngài làm rõ tứ niệm xứ chính là niệm thân. Thu thúc sáu xúc xứ (chasu ’ āyatanesu saṃvuto): chúng là lục xứ cho xúc, vì xúc chính là xứ, lý do dành cho các xứ này; vì đối với các xúc xứ này, [192] thu thúc, do không còn ái dục diễn ra[40]v.v… liên quan đến sáu pháp do nhãn xúc sanh ra v.v… có thọ lấy xúc là nguyên nhân, và việc xuất hiện lại tùy vào xúc, theo cách này ngài chỉ cho thấy tứ niệm xứ, niệm thọ. Vị Tỳ khưu đó, định tĩnh liên tục (satataṃ bhikkhu samāhito): vị Tỳ khưu đó, định tĩnh liên tục không phân tâm, liên tục thường xuyên không gián đoạn, và việc không phân tâm này là do ngài đạt đến tột đỉnh tứ niệm xứ. Do ngài biến tri, ngài hiểu rõ[41] quán xét, hầu như không dư sót, ngũ uẩn khởi sanh (upādānakkhandhas) được phân thành nhiều phân đoạn nơi những gì là quá khứ v.v…[42] theo cách này ngài chỉ rõ điều còn lại nơi tứ niệm xứ. Có thể biết rõ chính níp bàn của mình (jaññā nibbānam attano): vì ngài hành theo sau khi đã tu dưỡng tứ niệm xứ đạt đến độ tột đỉnh, nơi ngài các phiền não đã bị diệt trừ, có thể biết rõ (jāneyya, một dạng ngữ pháp khác) chính phiền não níp bàn, hoàn toàn phù hợp, bằng cách phản khán trí.

Hay nói cách khác, với niệm thân hiện hữu (sati kāyagatā upaṭṭhitā): bằng cách biến tri về thân của ngài và của tha nhân, là phù hợp với chính bản chất tự nhiên, vị Trưởng lão đã đạt đến niệm viên mãn được làm sáng tỏ. Thu thúc sáu xúc xứ (chasu ’ āyatanesu saṃvuto): bằng cách làm rõ chính việc thu thúc liên tục trường kỳ của mình đối với lục môn như nhãn môn v.v…, việc Trưởng lão chứng đắc bằng cách sử dụng sáu cách an trú liên tục v.v…[43] tuệ giác đạt đến viên mãn[44]. Thì nhân tố thể hiện tác ý (attention)  cũng được làm sáng tỏ. Vị Tỳ khưu đó đã định tĩnh liên tục (satataṃ bhikkhu samāhito): bằng cách làm rõ đặc tính dồi dào nơi thiền chứng của mình, là chín tuần tự trú thiền chứng[45] cũng được làm rõ. Hơn thế nữa, thực chất, vị Tỳ khưu đó có thể biết rõ chính níp bàn của mình (jaññā nibbānam attano): có thể biết, suy nghĩ về[46] duy chỉ một níp bàn của ngai không còn vương vấn bất kỳ tàn dư sanh y nào (substrate). Thực chất là, vì ngài đã thực hiện toàn bộ những gì phải làm, đối với ngài chẳng còn điều gì phải thực hiện nữa[47], ý ở đây chính là chẳng còn bất kỳ điều gì, bất kể[48] những gì ngài phải nghĩ tới.

Ðến đây kết thúc việc giảng giải Kinh Phật thứ năm.