8. Kaccāna

Trong Kinh Phật thứ tám: Nội phần (ajjhattaṃ): về việc này, từ ajjhattaṃ được truyền lại[1] có liên quan đến điều gì thuộc nội phần bên trong tuyệt đối[2], như thể “sáu nội xứ” (D iii 243) v.v…; có liên quan đến những gì thuộc nội phần chính chúng ta, như trong câu “các pháp nội phần” (Dhs 2) (và) “hay ngài tỏ ra tùy quán vào như thể một người đang chánh niệm thân nội phần về chính[3] cơ thể của mình “(D ii 292 = Trung Bộ Kinh (M) i 56) v.v…liên quan đến những gì thuộc thành phần nội phần thông qua những phạm vi đối tượng, như trong câu, “Không tác ý vào bất kỳ tướng[4] nào ngài chỉ tác ý[5] gia nhập vào hư không nội phần mà thôi” (Trung Bộ Kinh (M) iii 111) v.v…ý nghĩa là liên quan đến vùng uy quyền, đối với chứng đắc thánh quả[6] được biết tới như là nội lực[7] của Ðức Phật và liên quan đến những gì thuộc phạm vi nội phần bằng các chăn thả (pasturage)[8], và trong câu, “hỡi Trưởng lão Ānanda, vì lý do đó[9] vị Tỳ khưu đó nên quyết định dàn xếp tâm theo định tướng vừa nêu trên[10]” (Trung Bộ Kinh (M) iii 112) v.v… chính vì liên quan đến cùng một ý nghĩa nội phần bằng cách thông qua chăn thả mà ta phải lưu ý đến cả trong trường hợp hiện thời nữa, “liên quan đến đối tượng hình thành đề mục thiền của ngài đã trở thành nội phần bằng cách áp dụng chăn thả chính vì thế là điều muốn đề cập đến bằng ý nghĩa “nội phần ở đây”. [375] Trước mặt ngài (parimukhaṃ): hướng về ngài. Hoàn toàn hiện hữu (sūpaṭṭhitāya): với chánh niệm được hướng tới thân [11] hoàn toàn hiện hữu (suṭṭhu upaṭṭhitāya, thay thế hai âm tiết ngắn thành một âm tiết dài): và về điểm này đây chính là thiền Jhanas được đề cập đến dưới tiêu đề chánh niệm; đây là những gì người ta đã đề cập đến[12] sau khi đã đạt đến thiền jhana cao quí đó có được thông qua tứ niệm xứ bao gồm với tùy quán thân nội phần.

Vì một ngày nọ vị trưởng lão này khi Ðức Phật vẫn còn lưu lại tại Sāvatthi, đang ngồi  ngay tại trú xứ dành cho việc nghỉ ngơi vào ban ngày, sau khi đã hoàn thành đầy đủ nhiệm vụ của mình[13] thì  Ðức Phật đã chỉ định cho ngài sau khi đã đi vào thiền viện, khi vừa trở về sau buổi khất thực tiếp theo cho bữa trưa hôm đó, sau khi đã du hành khắp thành Sāvatthi để khất thực; ngài đã trải qua dưới ánh sáng ban ngày với nhiều tùy quán đa dạng, và rồi vào một thời điểm đặc biệt ở buổi tối, ngài bước xuống sảnh đường thiền viện; nhưng khi nhận thấy rằng chưa phải là lúc để đến gặp Ðức Phật, vì Ngài vẫn còn đang ngồi thiền trong hương phòng, ngài trưởng lão liền ngồi thiền dưới một gốc cây không cách xa hương phòng là bao, trước tiên ngài đã thiết lập biệt phân thời gian, rồi nhập những thiền chứng như ta đã đề cập đến trước đó; thế rồi đang khi ngài vẫn còn ngồi thiền nơi hương phòng, vị đạo sư đã nhận ra ngài[14] đang ngồi thiền như vậy, vì lý do đó có lời nói rằng, “và vào dịp đó vị trưởng lão Mahākaccāyana[15]…đã hoàn toàn hiện diện (trước mặt ngài)”.

Thẩm định lại vấn đề (etam atthaṃ viditvā): thẩm định dưới mọi góc độ, thiền chứng hiện hành về phía vị trưởng lão Mahākaccāyana sau khi đã nhập thiền Jhana ngài đã đạt đến chứng đắc bằng tu luyện lấy tứ niệm xứ làm nền tảng, điều này đã khiến khởi sanh Phật Tự Thuyết này nhằm làm rõ vấn đề đó. Về điểm này:

Ðối với người nào luôn luôn thực hành chánh niệm thân thì liên tục hiện hữu (yassa siyā sabbadā sati satataṃ kāyagatā upaṭṭhitā): đối với người nào đã khởi sanh thiền minh sát, đối với người này rất có thể, sau khi đã phân chia một ngày thành sáu thời, lúc nào cũng hiện hưũ bằng cách am hiểu đặc tính vô thường v.v…về năm ngũ thủ uẩn (Upādānakkhandhas), thông qua chánh niệm thân được hướng tới. – có hai đặc tính chính yếu theo cách phân chia thành danh và sắc – (tức là chánh niệm lấy thân làm đối tượng[16], liên tục, không gián đoạn, hiện diện bằng cách tu luyện tinh tấn và kiên định cùng một cách tu luyện đó.[17]

Người ta kể lại rằng trước tiên vị trưởng lão đã khởi sanh thiền Jhana bằng một đề mục thiền gồm có chánh niệm thân và sau đó khi đã lấy thiền Jhanas làm nền tảng ngài tiến hành thiền quán thông qua tứ niệm xứ bao gồm chánh niệm thân, và chứng đắc A-la-hán; vào giai đoạn tiếp theo sau là giai đoạn (chứng đắc thánh đạo) nữa. Trong đa phần thời gian ngài đã nhập cùng một loại thiền Jhanas, khởi xuất thiền Jhana ngài tu luyện tiếp tục thiền minh sát theo cùng một cách như vậy, rồi ngài đạt thánh quả, thánh đạo.

Ðạo sư của chúng ta, sau khi nói rằng, “đối với người nào luôn luôn chánh niệm thân thì liên tục hiện hữu”, ngài làm rõ phương pháp khiến cho người đó đạt đến A-la-hán rồi ngài phán rằng, “nếu không hiện hữu, thì ta cũng không thể hiện ’ và ‘sẽ không hiện hữu, thì cũng không có cả ta nữa”[18] chính vì thế để giải thích phương cách trong đó người chánh niệm tự hiện hữu như thế nào. [376] Ta nên hiểu ý nghĩa ở đây theo hai cách, tức là thông qua giai đoạn trước lúc ngài hiểu được đặc tính vô thường v.v… là như thế nào về ngũ thủ uẩn và thông qua thời gian ngài thấu triệt được những sự việc này, liên quan đến vấn đề này, trước tiên qua giai đoạn trước đó, những gì không tồn tại, thì cũng chẳng tồn tại với ta làm gì (no ’ assa no ca  me siyā): sẽ chẳng có gì, nếu trước đó đã không xuất hiện, mà hành vi nhơ bẩn của ta trước đó không thấy nơi ta, thì cũng chẳng xuất hiện với ta, trong thời điểm hiện nay;  nhưng do những rác phiền não của ta lại xuất phát từ những hành vi[19] ta đã làm trong quá khứ , chính vì thế giờ đây nó cũng diễn ra nơi ta hiện hữu quay về đó. Sẽ chẳng xảy đến với ta, cũng như không diễn ra với ta trong tương lai (na bhavissati na ca me bhavissati): do thiền chứng của những gì đối nghịch lại trong đó,[20] thì cũng không diễn ra với ta, cũng như sẽ không khởi sanh nơi ta bất kỳ hành vi nhơ bẩn nào trong hiện hữu này, cũng như sẽ chẳng xuất hiện nơi ta trong tương lai, cũng chẳng tái sanh nơi vòng luân hồi trong tương lai, theo cách này đã xuất hiện quan điểm cho rằng danh và sắc diễn ra có điều kiện.[21] tức là “ngũ thủ uẩn này, được coi như là hiện hữu hiện tại của ta, lại có nhân duyên xuất hiện phiền não xuất phát từ những hành vi trong ba thời đã nói đến ở trên, lại không coi isvara[22] v.v… làm nguyên nhân, và chính vì điều này đã xảy ra đối với ta, thì cũng sẽ diễn ra cho toàn bộ chúng sanh vậy.” Nhưng ( bao giờ đoạn văn này được  giải thích) do bởi phương tiện thời gian đọc hiểu của ngài (sự vô thường v.v… của ngũ thủ uẩn upādānakkhandhas), đã không có [23], sẽ không hiện hữu đối với tôi (no ’assa no ca me siyā ): bởi vì năm uẩn này là vô thường trong ý niệm của hiện hữu, không có hiện hữu sau khi đã hiện hữu, khổ não trong ý niệm của khổ ải triền miên, vô ngã trong ý niệm không có kiểm soát hành động[24], nó diễn tiến,  nếu năm uẩn này được biết như là bản ngã thì thậm chí không có sự độc lập của năm uẩn, đã không có, sẽ không  hiện hữu[25], sẽ không hiện hữu, bất cứ ai (như vậy độc lập). Sự hiện hữu này như thế, sẽ không có hiện hữu đối với tôi, sẽ không có bất cứ vật gì hiện hữu mà có thể mọi người  cho rằng cái này thuộc về tôi. Sẽ không có hiện hữu (na bhavissati): để có một bản ngã thì sẽ phải có những gì thuộc về bản ngã[26] ; tuy nhiên danh và sắc này thì vô ngã và cái gì thuộc về bản ngã[27] cả hiện tại và quá khứ, sẽ không có hiện hữu, mà[28] sẽ cũng không hiện hữu đối với tôi, sẽ không có hiện hữu, sẽ không có xảy ra, để bất cứ ai[29] cũng thấy rằng có thể được nói như là bản ngã độc lập của các uẩn trong tương lai là thế , tương tự, sẽ không có hiện hữu đối với tôi bất cứ điều gì b ao gồm những vật chướng ngại (điều đó có thể nói) sẽ không có hiện hữu trong tương lai mà cũng không có điều gì được gọi là bản ngã.  Tương tự, ngài chỉ cho thấy sự vắng mặt bất cứ điều gì bị dính mắc trong cái “tôi”[30] trong số sự vắng mặt của bất cứ điều gì đều bị kẹt vào “bản ngã” trong ba thời (- những giai đoạn), nhờ đó sự  rỗng không đuợc ám chỉ bằng bốn gốc [31] . Khi một người đang trú ở đó thường xuyên (anupubbavihāri tattha so) : người trú thường xuyên bằng cách trú liên tục (các giai đoạn) trong vipassana ví như, tuệ giác tương ưng với vipassana, như tuệ sanh và diệt v.v… là để tiến trình sanh[32] trong khi ngài đã quán chiếu như vậy- bằng sự kính trọng pháp hành- sự rỗng không của bản ngã và những gì thuộc về bản ngã  bằng sự quý trọng một trong ba thời[33] [377]  có thể, đúng thời, mới có thể vượt qua được hiểm trở (lālen ‘ eva tare visattikaṃ): người có nhân duyên với vipassana sẽ đạt được mục đích, thiền sinh này có thể, đúng thời có khả năng đạt được mục đích cao thượng, đúng thời tham dự vào đạo lộ[34] bằng con đường vipassana đó, thiền sinh có thể đạt đuợc sự tinh tiến, đúng thời có thể phát sanh thánh đạo, vượt qua mọi hiểm trở, được cho là ái dục là nhân luân hồi[35] trong tam giới, ẩn ý là người sau khi vượt qua, người đó có thể đứng như thế [36] (ái dục) trên bờ biển khác. Do đó, đức Phật đã giảng kinh Udana[37] làm sáng toả phát sanh quả vị A La hán[38] cho trưởng lão mahākaccāyana . Việc diễn giải Kinh Phật thứ tám kết thúc tại đây.