10. DABBA (2)

Trong Kinh Phật thứ mười: Hãy xem kìa!Ðức Phật thực sự đã nói với các vị Tỳ khưu (tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi): Khi còn đang lưu lại[1] tại khu rừng Jeta vào thời điểm thích hợp Ðức Phật đã đến thành Sāvatthi, đang khi ngài còn trên đường du hành ngang qua nhiều vương quốc, sau khi đã lưu lại trong thành Rājagaha với sanh tử minh Ngài đã nói với các vị Tỳ khưu để làm rõ việc trưởng lão Dabba, con trai nhà vua Malla đã vô dư níp bàn như thế nào. Trước tiên Ngài nhắc lại sự việc này cho những vị Tỳ khưu không được chứng kiến chính biến cố[2] đó, cũng như nhằm mục đích khơi dậy lòng kính trọng đối với một vị trưởng lão nơi những phàm phu khi họ đã để mất lòng kính trọng đó đối với một vị trưởng lão do Mettiya và Bhummajaka[3] đã để lại nhiều ảo giác sai lầm về vị trưởng lão này. Về điểm này: Tatra[4](Hãy xem kìa !) là một tiểu từ (hiểu theo nghĩa) tạo chú ý đến một lời phát biểu[5] kho (quả thực) (hiểu theo nghĩa một lời khẳng định nhấn mạnh. Ðối với các vị Tỳ khưu này, ngài nhấn mạnh bằng tiểu từ này “nhìn kìa!” chính thực tế cho thấy các từ “do Ðức Phật đã nói với các vị Tỳ khưu” đã thường xuyên được thốt lên. Ngược lại ngài làm rõ vấn đề bằng từ “quả thực”, thực tế là Ngài đã nói với họ. Chẳng có trở ngại nào xuất hiện lúc ngài nói với các vị Tỳ khưu đó, hay nói cách khác tatra (“ngay tại đócó nghĩa là ngay tại  hành xứ (resort) đó, kho (quả thực) lại chỉ là một tiểu từ hiểu theo nghĩa thêm bớt cho lời tuyên bố[6] đó. Ngài đã phán (āmantesi): đã nói với. Nhưng vì lý do gì Ðức Phật chỉ nói với các vị Tỳ khưu? Do mức độ thâm niên, mức độ vượt trội, mức độ gần gũi và sống cận kề với nhau, và do thực tế là họ đã tạo ra được một  chấp tri đặc biệt hoàn hảo với việc diễn giải Phật Pháp[7]. “Hỡi các vị Tỳ khưu” (bhikkhavo) chính là cách giải thích về những gì Ngài nói với họ, “ôi Ðức Thế Tôn” (bhadante) cho thấy các vị Tỳ khưu đã nói một cách kính cẩn khi phải trả lời lại vị Ðạo sư như thế nào. Về điểm này, khi Ngài phán, “hỡi các vị Tỳ khưu”,  Ðức Phật đã nói với (ālapati) các vị Tỳ khưu đó; khi thốt lên,“bạch Ðức Thế Tôn” là họ đáp lại (paccālapanti) lời Ðức Phật, và hơn thế nữa, bằng cách thốt lên lời “hỡi các vị Tỳ khưu”, điều này đi kèm với tấm lòng từ ái nhân hậu, và cặp mắt nhìn xuống tạo ra cách phát tán lòng từ tâm.[8] Ngài đã hướng chú ý các vị Tỳ khưu này từ chỗ tác ý đến đề mục thiền và quán xét pháp v.v…và tạo cho họ nhìn thẳng vào mặt Ngài; đang khi đó bằng cách thốt lên “bạch Ðức Thế Tôn” nhằm làm rõ lòng quan tâm, lòng kính trọng và kính lễ đối với vị Ðạo sư, những vị Tỳ khưu đó đã thể hiện được ước muốn lắng nghe và với phong cách kính trọng nhờ đó họ đã trở thành những người chấp nhận lời động viên khích lệ của Ðức Phật. Họ đã đồng ý với Ðức Phật (Bhagavato paccassosuṃ): những vị Tỳ khưu đó đã tỏ rõ sự ưng thuận (paṭi-assosuṃ, một dạng ngữ pháp khác) đối với lời phát biểu của Ðức Phật, đã tạo ra nơi họ ước muốn lắng nghe[9]. [435] Ngài đã nói lời này (etad avoca):  Ðức Phật đã diễn đạt bằng lời nói[10] toàn bộ Kinh Phật ngay lúc này về những gì Ngài đã phán với họ. Hỡi các vị Tỳ khưu, khi (thân xác) trưởng lão Dabba, con trai nhà vua Malla (Dabbassa bhikkhave Mallaputtasa) v.v…có cùng ý nghĩa như đã được khẳng định ngay trong Kinh Phật ở trên.

Nhưng, liên quan đến các đoạn kệ, do vậy đã dùng búa sắt mà nện (ayoghanahatassa): vì ta chỉ lấy búa thép để nện (haññati) sắt thép (ayo)  đây phải là một “chiếc búa bằng thép” (ayoghanaṃ). “chiếc gậy tay bằng thép” (ayokūṭaṃ) hay chiếc vồ bằng sắt (ayomuṭṭhi) của các người thợ rèn vì họ dùng búa sắt để nện, để giáng xuống cục sắt nóng đỏ. Tuy nhiên, có một số người lại cho rằng ý nghĩa từ ayoghanahatassa phải được hiểu là ghana-ayopiṇḍaṃ hatassa (? Do những vật dùng để đập lên một cục thép cứng), và về vấn đề này, từ eva (không được dịch) chỉ có tác dụng là một tiểu từ mà thôi. Cho dù ngọn lửa vẫn tiếp tục lóe sáng (jalato jātavedaso): cho dù lửa (aggissa) vẫn tiếp tục loé lên[11], đây lại là sở hữu cách (hiểu theo nghĩa thiếu quan tâm[12] (không để ý tới). Ðiều gì đó vẫn liên tục tiêu tan đi (anupubbūpasantassa): những gì vào đúng thời gian qui định, đã chết đi, đã bị thiêu rụi đi, tiêu tan đi[13], đã diệt. Giống như sanh thú là điều không ai biết trước được (yathā na ñāyate gati): giống như sanh thú của mỗi người là điều không thể biết trước được (ñāyati, một dạng ngữ pháp khác), đây chính là điều được đề cập đến:  chính vì điều đó đã phải nện, người ta đã nện liên tục[14] với chiếc búa[15] to tướng làm bằng thép, như thể chiếc vồ bằng thép hay chiếc gậy tầm bằng sắt v.v…. hay với ngọn lửa đang toả sáng trong một hỏa lò làm bằng đồng v.v…[16] hay cũng giống như vậy có một số tiếng động phát ra, đến đúng thời gian qui định cũng sẽ tắt lịm đi, hoàn toàn bị chế ngự. Một sanh thú cũng được biết tới khắp tứ phương thiên hạ, liên quan đến sanh thú đó bị diệt theo cách bất tương quan do các nguyên nhân (tạo ra điều đó) đã bị diệt, chính vì thế đối với người nào đã được giải thoát hoàn toàn, vì vậy[17] đối với người nào được giải thoát một cách thích hợp, liên quan đến việc giải thoát thích hợp và chính xác[18] đó, với nhân duyên thích đáng, giải thoát khỏi toàn bộ bốn chấp thủ[19], khỏi các phiền não, bằng cách áp dụng thánh đạo tiếp theo sau giải thoát thông qua nhất thời và trấn áp[20] chỉ với điều đó họ mới trở thành những người đã vượt qua bộc lưu, cũng là hệ phược. Liên quan đến tình trạng họ rất kiên định sau khi đã vượt qua dục bộc lưu, được coi như một dòng chảy tham dục[21] liên tục và những bộc lưu còn lại được phân thành hữu bộc lưu, v.v…[22] Ðối với người nào đã vượt qua, đối với người nào đã diệt trừ được hết phiền não nơi mình, là người đã chứng đắc, niềm hạnh phúc, sung sướng[23], là người đã chết đi với các hành, được coi là Níp bàn vậy, quả thật níp bàn là điều chẳng còn vấn vương bất kỳ sanh y tồn tại nào, không gây dao động, mà dao động không còn khởi sanh được nữa do toàn bộ phiền não tạo ra đã được an tịnh (diệt trừ) hoàn toàn và liên quan đến trạng thái không còn bất kỳ dao động nào do luồng gió phiền não và các tích lũy bất thiện ảnh hưởng đến, chẳng cần biết đến làm gì, chẳng cần khám phá ra làm gì, do bởi chẳng ai có khả năng biết trước sanh thú đó đâu, những sanh thú đo ta lại phân thành sanh thú chư thiên và sanh thú nhân loại v.v…[24] bằng cách chỉ dùng làm “tên gọi như vậy”mà thôi, vì giống như ngọn lửa[25] ta đã đề cập đến ở trên điều này cũng có trạng thái tương tự như đã được định nghĩa và mô tả[26] vậy. Ðây chính là ý nghĩa muốn nói đến ở đây.

Việc diễn giải Kinh Phật thứ mười kết thúc tại đây.

Và việc diễn giải chương tám[27] cũng kết thúc tại đây.