7. CHÚNG SANH ĐANG TRÊN LỘ TRÌNH

[425] Trong Kinh Phật thứ bảy: Ngài đã tham gia vào một cuộc hành trình có nhiều người cùng tham dự (addhānamaggapaṭipanno): đang trên đường du hành Ngài đã tham gia một cuộc hành trình dài được coi là một chuyến đi mở rộng[1] cho nhiều người tham gia. Cùng đi có Nāgasamāla (Nāgasamālena): với một vị trưởng lão có tên gọi như vậy. Là vị sa môn đi theo sau Ngài (pacchāsamaṇena):  vào thời điểm đó, vị trưởng lão này chính là thị giả của Ðức Phật; ngài đã tham gia vào cuộc hành trình với Ngài sau khi đã trở thành vị sa môn đi theo sau Ngài. Vì trong suốt hai mươi năm sau khi ngài vừa được giác ngộ, Ðức Phật chẳng có một người thị giả[2] thường xuyên nào; sau này trong suốt quá trình hai mươi lăm năm cho tới khi Ðức Phật chứng đắc vô dư níp bàn, thì trưởng lão Ānanda đã đi theo hầu Ngài, như thể hai người là bóng với hình. Nhưng điều này chỉ vào thời điểm Ngài không có một người thị giả thường xuyên. Vì lý do đó có lời nói rằng, “có vị trưởng lão Nāgasamāla  là vị sa môn trưởng lão đi theo hầu Ngài.” Một đoàn chúng sanh trên đường du hành với Ngài.(dvidhāpathaṃ [3]) : con đường đông nghẹt với đoàn chúng sanh (đi theo Ðức Phật); đoạn này cũng[4] được giải thích là dvedhāpathaṃ [5]. Cũng chính vì trước đó Ngài đã quen với địa điểm đó, và cũng do con đường rất ngay thẳng, mà trưởng lão Nāgasamāla đã lên tiếng “Ôi Ðức Thế Tôn đây quả là một con đường[6] tuyệt vời, bạch Ðức Thế Tôn.” Nhưng ý thức được nỗi hiểm nguy vào dịp đó, vì muốn dẫn đầu cuộc du hành từ đó để tới những con đường khác, Ðức Phật đã nói “hỡi Nāgasamāla  đây quả là một con đường tuyệt vời” Ngài không đề cập đến tình trạng con đường này có nhiều hiểm nguy[7] vì Ngài biết rõ vị trưởng lão sẽ không tin Ngài, nếu như Ngài nói ra nỗi hiểm nguy đó, và thay vào đó ngài lại nói “bạch Ðức Thế Tôn, chẳng có gì nguy hiểm trên con đường này cả,” chính là những trở ngại và đau khổ lâu dài ngài đã trải qua. Ngài nhắc lại đến ba lần, “đây quả là con đường tuyệt vời, nào chúng ta hãy cùng nhau tiến bước;” nhưng vào lần thứ tư ngài nghĩ, “Ðức Phật đã không muốn chọn đi trên con đường này, tuy đây là con đường thẳng thắn duy nhất. Ðược rồi, ta sẽ đưa bát khất thực và y cà sa cho Ðức Phật rồi lên đường.” Tuy nhiên cảm thấy chính mình không thể đưa cho Ðức Phật bát khất thực và y cà sa, ngài đã đặt chúng dưới đất (bhūmiyaṃ) và rồi, thôi thúc bằng hành vi dẫn đến đau khổ sẵn sàng bày ra trước mắt, ngài đã ra đi mà không chú ý tới lời khuyên can của Ðức Phật, vì lý do đó có lời nói rằng, “Thế rồi vị trưởng lão Nāgasamāla đã đặt xuống đất bát khất thực và y cà sa của ngài (chamāyaṃ) rồi ra đi.” Về điểm này:

Bát khất thực và y cà sa của Ðức Phật (Bhagavato pattacīvaraṃ): ngài đang cầm bát khất thực và y cà sa trong tay. Ngay tại đó (’eva): trưởng lão đã đặt xuống đất, ngay trên lối đi đó và rồi ngài đã bỏ đi [8], với ý nghĩ trong tâm, “bạch Ðức Thế Tôn, đây là bát khất thực và y cà sa của Ngài; hãy cầm lấy, nếu Ngài muốn, nếu Ngài vẫn muốn tiếp tục cuộc hành trình trên cùng một con đường đó.” Hơn thế nữa[9], chính Ðức Phật đã cầm lấy bát khất thực và y cà sa và rồi tham gia vào cuộc hành trình ngay trên con đường Ngài đã hoạch định trước. Một số tên cướp đã xuất hiện trên đường đi (antarāmagge corā nikkhamitvā): người ta kể lại rằng vào lúc đó có năm trăm người đàn ông [426] rất hung bạo,[10] khát máu, là những người kiếm sống bằng cách thực hiện những vụ cướp bóc sau khi đã chạy trốn vào rừng vừa khi trở thành những người chống đối lại với nhà vua, họ dừng chân trong vùng phụ cận con đường Ðức Phật đang tiến bước nghĩ rằng, “chúng ta hãy ngăn cản con đường nhà vua đang du hành bằng cách dựng lên một chướng ngại vật[11].” Sau khi nhận ra có một vị trưởng lão đang đi trên con đường đó, bọn cướp rất bực mình với vị trưởng lão này nghĩ rằng, “vị sa môn đang du hành trên con đường này, ngài đang sử dụng con đường lẽ ra chẳng được đi trên đó, do không biết chúng ta đang có mặt tại đây; được rồi, tốt hơn hết chúng ta phải làm cho lão biết thế nào là lễ độ.[12] Xuất hiện một cách hung dữ khỏi khu rừng rậm, nhanh chóng làm cho vị truởng lão té sóng xoài trên đường đi, đấm tới tấp ngài bằng những cú đấm, cú đá tàn bạo, và rồi đập nát chiếc bát khất thực làm bằng gốm của ngài, xé nát y cà sa của ngài thành từng mảnh và rồi, liên quan đến vấn đề ngài là người xuất gia, chúng đuổi ngài đi nói rằng, “chúng ta sẽ không lấy mạng nhà ngươi, nhưng từ nay trở đi hãy biết rõ tình trạng nguy hiểm trên đoạn đường này nghe chưa![13]” Vì lý do đó có lời nói rằng, “thế rồi, vị trưởng lão Nāgasamāla đã tiến bước trên con đường đó, một số tên cướp xuất hiện, đấm đá ngài túi bụi, đập vỡ bát khất thực của ngài, và xé nát y cà sa của ngài thành từng mảnh.”

Hơn thế nữa, sau khi biết được những gì đã xảy ra, vì Ngài cũng đang du hành trên đoạn đường đó, Ðức Phật đã bị các tên cướp mai phục, và ngay lúc đó bọn cướp đã tìm kiếm Ngài, đi thêm một quãng đường ngắn, Ngài đã rẽ ra khỏi con đường đó và rồi ngồi thiền ngay dưới gốc một cây bên vệ đường. Vừa quay trở lại, vị trưởng lão Nāgasamāla cũng đi theo con đường Ðức Phật đang đi, khi ngài vừa nhìn thấy Ðức Phật đang ngồi thiền dưới gốc cây, đi đến gặp Ngài, đảnh lễ Ngài, và rồi bạch cho Ðức Phật nghe về biến cố vừa xảy ra trên đường đi, vì lý do đó có lời nói rằng, “thế rồi vị trưởng lão Nāgasamāla… (ngay tức khắc, bạch Ðức Thế Tôn … bọn cướp đã xé nát y cà sa của con thành từng mảnh[14]”. 

Thẩm định lại vấn đề này, (etam atthaṃ viditvā): Thẩm tra lại việc di chuyển trên con đường đầy nguy hiểm không an toàn về phía vị trưởng lão Nāgasamāla  sau khi đã không tuân thủ lời khuyên của chính mình, và việc tiến hành cuộc hành trình trên con đường an toàn, đã khiến cho Tập  Phật Tự Thuyết khởi sanh nhằm làm rõ vấn đề đó. Về điểm này:

Ðang khi du hành đi kèm theo với (saddhiṃ caraṃ): đang khi du hành cùng với. Sống chung với nhau (ekato vasaṃ): đây là từ đồng nghĩa với cùng một đoạn văn trên có nghĩa là thực hiện cuộc sống chung với nhau. Những người theo đuổi Phệ đà đã trở nên pha tạp với chúng sanh vô minh (misso aññajanena vedagū): Người đi theo Phệ Ðà “đi theo Phệ Ðà” do việc người đó đã xuất gia, liên quan đến việc người đó đã chứng đắc, (níp bàn) bằng cách dùng trí liên kết với tứ diệu đế và bát thánh đạo[15], điều này được coi như là “Phệ Ðà hiểu theo nghĩa là những pháp ta nên tìm hiểu rõ ràng (veditabbaṭṭhena), hay nói cách khác liên quan đến người nào đã vượt đến bến bờ bên kia của Phệ Ðà,về toàn bộ những gì có thể biết được.[16] Một người được coi là “ngu dốt” (añño) chính là điều người đó không biết được (na jānāti) đó lại chính là hạnh phúc của chính mình cũng như những tổn hại xảy đến cho chính mình[17]. Có nghĩa là thiếu hiểu biết (không có khả năng trí) ngu dốt, với hạng chúng sanh vô minh này ngài bị pha trộn trong đó, người đó trở nên pha trộn[18] chỉ bằng cách du hành chung với hạng người này. Người nào thẩm định lại điều này thì loại bỏ được điều bất thiện (vidvā pajahāti pāpakaṃ): người nào thẩm định lại được điều này, người nào biết rõ điều này, kết quả là người đó chứng đắc pháp đi theo Phệ Ðà, loại bỏ được điều gì là bất thiện, điều gì là bất hạnh điều gì đem lại đau khổ cho chính mình, hay nói cách khác xa lánh được những người xấu và những người không thân thiện, như thể điều gì vậy[19]? như thể điều gì vậy?[20]- giống như thể con diệc uống sữa đi vào chỗ trống rỗng (koñco khīrapako ’va ninnagaṃ): [427] chính vì giống như loài diệc, là loài chim “chỉ uống sữa” liên quan đến việc chúng chỉ có thể uống sữa mà thôi, mà không uống nước, khi sữa được pha lẫn với nước được đem đến cho chúng, thì nó từ bỏ, tránh không dùng nước, điều đó được coi như là “đi vào nơi trống rỗng” liên quan đến việc đi vào nơi trống rỗng, cũng vậy, có lời nói rằng,“người trí, vừa khi tự khám phá ra chính mình cùng với những người thiếu trí, khi đứng và ngồi v.v…chắc chắn sẽ từ bỏ điều này, - chẳng có bất kỳ lúc nào người đó lại hòa nhập với họ cả.

Việc diễn giải Kinh Phật thứ bảy kết thúc tại đây.