4. CHẤP THỦ (2)

Trong Kinh Phật thứ tư: Biến thành mù (andhīkatā): tham dục đã biến ngay cả người sáng mắt trở thành mù, theo đó người ta nói rằng:

“Người tham lam không quan tâm gì đến hạnh phúc; người tham lam không nhận ra Phật Pháp; khi người tham lam đánh bại một người nào đó, cùng lúc đó bóng tối mù lòa[1] cũng xuất hiện” (It 84)

Như có lời nói rằng, chính vì thế (họ đã trở nên) “biến thành mù loà (andhīkatā) vì cho dù ngay cả[2] những người nào là người sáng mắt thì tham dục cũng biến họ thành mù loà; điều còn lại cũng giống như những gì đã được khẳng định trong Kinh Phật tiếp theo sau đó, vì các vị Tỳ khưu đã quán xét thấy[3] những gì diễn ra trong đó đối với hạng người này, các ngài đã thuật lại cho Ðức Phật; (ngược lại) trong trường hợp này chính  Ðức Phật đã nhận ra điều đó, đây là lý tưởng duy nhất. Ðang khi  Ðức Phật còn đang du hành tới khu rừng Jeta sau khi đã ra khỏi thành Sāvatthi, trên đường đi ngài đã nhìn thấy một số lớn những con cá không có khả năng thoát ra khỏi chiếc rọ chúng đã chui vào do những người đánh cá chặng lên trên dòng sông Aciravati, sau đó [367] vào giai đoạn kế tiếp, ngài lại nhìn thấy một bê con đang bú sữa mẹ, bê con bị xua đuổi theo mẹ nó, luôn miệng kêu be be, cổ vươn dài ra[4] vì đói sữa mẹ, chúi đầu vào hai đùi[5] bò mẹ. Thế rồi khi Ðức Phật đã vào thiền viện, rửa chân đang khi lên ngồi vào chỗ tốt nhất đã được dọn sẵn dành riêng cho Ðức Phật, ngài đã khiến tập Phật Tự Thuyết này khởi sanh, lấy hai sự kiện này làm một ẩn dụ[6] cho những gì ngài đã đề cập đến trước đó[7]. Về điểm này:

Tham dục đã khiến cho mù loà (kāmandhā): bị biến thành mù loà, không nhìn thấy gì cả, khi ta lấy cảnh dục làm đối tượng, do dục lạc là các phiền não dục. Chiếc lưới giăng ra khắp nơi (jālasañchannā): giăng ra khắp nơi, bao phủ lấy, nhận chìm trong đó, giống như một chiếc lưới vô cùng tinh vi đã vây quanh toàn bộ chiếc hồ nước, do ái dục tạo thành chiếc lưới đó, do việc xuất hiện liên tục, từ đầu đến cuối (và ngược lại)[8], liên quan đến chính sự hiện hữu của chính mình và của tha nhân[9] với các nội phần cũng như ngoại phần, và những gì lệ thuộc vào các xứ đó, đã được phân loại thành vô số kể bằng những gì đã diễn ra trong quá khứ v.v…và[10] (chính điều đó cũng biến thành một chiếc lưới) liên quan đến những gì đem lại những gì ngầm chứa trong đó,[11] đã gây ra những thiệt lại cho họ. Che phủ bởi lớp vỏ ái dục (taṇhāchadanachāditā): bị che phủ, giống như mặt nước bị các loại bèo tấm và lớp váng[12] màu xanh che phủ khắp, bằng lớp che phủ được coi như là ái dục, có nghĩa là che dấu, khuất lấp[13] (trong đó), hơn thế nữa, bằng cặp từ này[14] ngài muốn làm rõ một thực tế là việc tu luyện thích hợp nơi tâm thanh tịnh (thiện) đã bị ngăn cản bằng trở ngại đang tỏ ra khao khát dục lạc[15]. Trói buộc do người họ hàng dễ duôi (pamattabandhunā baddhā): do phiền não ma và tử thần ma[16] trói buộc: vì ở bất kỳ điểm nào phiền não ma trói buộc họ, thì ngay tại điểm đó tử thần ma cũng trói buộc họ vậy. Về điều này có lời nói rằng:

“Với chiếc thòng lọng tâm[17], và rong ruổi khắp[18] trên không, lạc lõng (đây kia) ta sẽ giăng bẫy nhà ngươi – hỡi vị sa môn[19], nhà ngươi sẽ không thể thoát khỏi tay ta!” (Vin i ’ S i 111);

Namuci, người tối tăm, (và) người họ hàng và người dễ duôi là ba tên để gọi ma-vương. Còn đối với tử thần ma, giống như phiền não ma, cũng chính là người họ hàng dễ duôi; vì nó trói buộc chúng sanh dễ duôi, với những gì sẽ gây đau khổ cho họ. Người ta cũng giải thích là pamattā bandhare baddhā[20] (người dễ duôi bị trói buộc bằng dục lạc). Về điểm này, bằng hệ phược (bandhane) có nghĩa là bằng kiết sử bao gồm các khuynh hướng dục lạc. Bị buộc (cột) lại (baddhā):  bị chế ngự, bằng cách nào vậy? Giống như những con cá trước mảnh lưới (macchā’va kumināmukhe): tuy nhiên, giống như con cá đã vào miệng giỏ do những người đánh cá giăng khắp nơi vừa bị vướng vào lưới thế nên đã bị bắt[21], [368] theo đuổi[22], đi tới, chết  ngay cả những chúng sanh này cũng đã bị trói buộc bao gồm những khuynh hướng dục lạc do ma vương, theo đuổi, tuổi già và chết. Giống như con bê bú sữa mẹ (vaccho khīrapako ’va mātaraṃ): cũng giống như việc bú sữa (khīrapāyī, là một dạng ngữ pháp khác) con bê một năm tuổi, theo đuổi, đi theo mẹ nó, và không ai hết ngoài bê con, chính vì thế cũng giống vậy đối với chúng sanh do ma vương trói buộc, đang khi đau khổ trong vòng luân hồi, đã theo đuổi, chỉ có đi theo cái chết, ý muốn làm rõ ở đây đó là họ không theo đuổi không đi theo những gì đem lại giải thoát cho tuổi già, những gì đem giải thoát khỏi thần chết tức là giải thoát khỏi luân hồi,[23] đó là Níp Bàn vậy.

Việc diễn giải Kinh Phật thứ tư kết thúc tại đây.